null Beeld Fadi Nadrous
Beeld Fadi Nadrous

De OpvoedvraagKlimaat

Hoe breng je ook je puber zuinig gedrag bij?

Natuurlijk vinden de pubers het klimaat hartstikke belangrijk. Maar zelf hun gedrag aanpassen? Dat is wat te veel gevraagd.

Cindy Cloin

De verwarming een graadje lager, minder vaak en korter douchen, apparaten uitzetten die niet worden gebruikt. Veel mensen doen hun best om minder energie te gebruiken. Beter voor het milieu én voor de portemonnee. Toch valt het niet altijd mee om te matigen. “Onze zoon (13) en dochter (15) zijn redelijk klimaatbewust, althans in woord. In daad valt het nogal tegen. Wij hebben al flink geïnvesteerd in duurzaamheid in ons huis. Maar daar proberen we sinds een paar maanden een schepje bovenop te doen met ons gedrag”, vertelt vader. “Hoewel we dat hebben besproken met onze kinderen, is er in de praktijk niets van te merken. De verwarming op de kamer van onze dochter draait op volle toeren, ook als zij er niet is. Onze zoon laat zijn gamecomputer dag en nacht aanstaan. Regelmatig zijn op de slaapkamers en gang de lampen aan als er niemand is en kort douchen is al helemaal een illusie. Tot zover hun klimaatbewustheid dus. Hoe krijg je je kinderen gemotiveerd om een stapje extra te zetten in het kader van duurzaamheid en geld besparen, ook als dat betekent dat ze daar zelf iets voor moeten inleveren of moeite voor moeten doen?”

“In lang niet elk kind schuilt een Greta Thunberg”, constateert jeugd- en gezinsprofessional en provocatief coach Ciska Vriesema van CVT & Co. “Ze horen de boodschap over het klimaat misschien wel, maar handelen daar meestal niet naar. Pubers zijn van nature nu eenmaal vrij egocentrisch: wat levert het mij op? Daar kun je je als ouders aan ergeren, maar ik zou niet blijven duwen en trekken en er een strijd van maken. Misschien dat je het onderwerp beter met wat humor kunt benaderen en je boodschap tussen neus en lippen kunt door blijven herhalen.”

Pubers zijn niet te lui of te beroerd

Gedragsverandering bij volwassenen is al een hele klus, laat staan bij pubers die überhaupt in hun gedrag nog wat uit te zoeken hebben, denkt ook pubercoach Meta Herman de Groot. “Klimaatbewustzijn is één ding. Maar om daar vervolgens ook verantwoordelijkheid voor te dragen is een grotere stap. Ze zullen zelf de urgentie moeten voelen om de verwarming lager te zetten, de lampen uit te doen of korter te douchen. Het puberbrein vindt deze opsomming sowieso lastig om te verwerken en te internaliseren, naast de vaatwasser inruimen, was in de wasmand doen en je kamer opruimen.”

Pubers zijn niet te lui of te beroerd om hun verantwoordelijkheid te nemen, ze moeten alleen op weg geholpen worden. En daar regelmatig aan worden herinnerd. Om toch iets van een gedragsverandering voor elkaar te krijgen, zal je hen deelgenoot moeten maken van het vraagstuk én de oplossing, denken de opvoedcoaches. Pubers alleen maar opdrachten geven in het kader van ‘dat is goed voor het milieu’ werkt niet. “Vraag hen zelf om oplossingen en creatieve ideeën te bedenken. Zo leg je het ‘probleem’ terug bij je kind”, zegt Vriesema. “Misschien komen ze wel met iets waar jij zelf nog niet aan had gedacht, waardoor je je vervolgens minder ergert aan die lange douchebeurten die ze écht niet op willen geven.” Meta Herman de Groot: “Begin met één of twee dingen die ze kunnen doen om minder energie te verbruiken en waar ze verantwoordelijkheid voor willen dragen.”

Goed voorbeeld doet volgen

En geef zelf natuurlijk het goede voorbeeld. “Al denk je soms van niet: goed voorbeeld doet volgen”, zegt Vriesema. Wat niet wegneemt dat er ergernissen zullen blijven bestaan. “Net zoals je nog regelmatig zal roepen dat ze de deur achter zich dicht moeten doen, de keuken schoon achter moeten laten of de troep achter hun kont moeten opruimen”, zegt Meta Herman de Groot. “Het is onderdeel van de opvoeding.”

Het puberbrein is gevoelig voor beloningen. Dus voor een duurzame gedragsverandering kan het helpen om de kinderen te belonen. Meta Herman de Groot: “Als het gezin door ander gedrag geld weet te besparen, dan zou je die beloning samen kunnen delen. Bijvoorbeeld door met z’n allen te gaan uit eten. Zo deel je met het gezin de verantwoordelijkheid én het positieve resultaat.”

Lastige pubers, dreinende tieners of krijsende kleuters? Elke week behandelt Trouw een opvoedvraag van lezers. Zelf een kwestie indienen? Mail naar opvoedvraag@trouw.nl.

Lees ook:

Is het beter om je kinderen te laten opgroeien buiten de stad?

Een kakofonie van raaskallende toeristen en agressief toeterende taxichauffeurs, weinig open ruimte: een drukke stad is niet altijd de ideale omgeving om je kinderen op te voeden. Is het beter om met het gezin naar het platteland te verhuizen?

Hoe voorkom je dat je kind reageert op elk bliepje en piepje van zijn smartphone?

Berichtjes en meldingen op de smartphone zijn maar moeilijk te weerstaan. Voor jong en oud. Hoe leer je je kind hier verstandig mee omgaan?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden