Sekseverschillen onderwijs

‘Het vooroordeel dat jongens minder goed kunnen leren, moet overboord’

Middelbare school ORS Lek en Linge in Culemborg. Jongens presteren op de middelbare school gemiddeld slechter dan meisjes.Beeld Koen Verheijden

Volgens de Onderwijsraad wordt de achterstand van jongens op meisjes in het onderwijs een self-fulfilling prophecy als we onze vooroordelen over jongens niet kwijtraken.

‘The boys’ problem’ wordt het wel genoemd, dat jongens in het onderwijs het steeds minder goed doen ten opzichte van hun vrouwelijke klas- en studiegenoten. De Onderwijsraad publiceert vandaag een verkenning over hoe dit is te verklaren. “Aan hun hersens ligt het in ieder geval niet”, zegt voorzitter Edith Hooge. “Een van de meest verrassende resultaten is dat de hersenen van jongens en meisjes vanaf 14 jaar hetzelfde functioneren. Jongens hebben dezelfde competenties als meisjes op die leeftijd. De overeenkomsten qua verbale vermogens of ruimtelijk inzicht zijn groot. We moeten dus stoppen met praten over de seksen alsof ze verschillend zijn, anders wordt het een zichzelf vervullende voorspelling.”

Een jongenscultuur waarin school niet ‘cool’ is, is een voor de hand liggende, en volgens de Onderwijsraad ook hele belangrijke verklaring voor het jongensprobleem. Maar ook scholen zelf kunnen onderdeel van het probleem zijn, al geeft de Onderwijsraad daarvan andere voorbeelden dan je misschien zou verwachten, licht voorzitter Edith Hooge toe.

De hoeveelheid vrouwen voor de klas zou fnuikend zijn voor de resultaten van jongens. Klopt dat?

“Daarvoor zien we geen bewijs. Mannelijke en vrouwelijke leraren gaan hetzelfde met jongens en meiden om. Ze besteden allebei meer aandacht aan jongens in de klas dan aan de meisjes. Dat kan positief zijn, maar jongens krijgen van alle leraren ook vaker straf. De oververtegenwoordiging van vrouwen zie je vooral in het basisonderwijs. Jongens en meisjes gaan daarin juist heel gelijk op. De verschillen ontstaan pas na het eerste jaar van de middelbare school.”

Verwachten vrouwelijke leraren of mannelijke leraren meer of minder van jongens?

“Het maakt niet uit of de leraar vrouw of man is, maar van jongens wordt sowieso vaak minder verwacht. Daar zijn we ons niet eens bewust van. Als Onderwijsraad adviseren wij dat er op scholen binnen het team over gesproken wordt of kinderen niet te veel vanuit het genderperspectief worden benaderd. Want het is echt veel beter om naar de leerling te kijken als individu dan als jongen of meisje.”

Sinds op middelbare scholen de ‘tweede fase’ is ingegaan, zijn vaardigheden als communicatie, samenwerking, zelfstandig werken en plannen steeds belangrijker geworden. Daar zijn jongens toch veel minder goed in dan meisjes?

“Dat is precies weer zo’n vooroordeel dat je veel hoort. In Nederland kennen we dit onderwijsmodel, maar in het buitenland zijn weer hele andere stelsels. Toch doen jongens het ook daar minder goed op school dan meisjes. Het is dus niet aannemelijk dat de tweede fase hier verantwoordelijk voor is. Belangrijker is bijvoorbeeld te onderzoeken hoe het komt dat dankzij de tweede fase meisjes wel vaker technische profielen zijn gaan kiezen, maar jongens niet vaker culturele of maatschappelijke. Kennelijk voelen zij zich daar nog niet gemakkelijk bij.” 

Als ik als ouder bij een middelbare school op een open dag kom met mijn zoon uit groep 8, waar moet ik dan op letten?

“Eigenlijk op hetzelfde als wanneer u met uw dochter zou komen: wordt er gewoon goed onderwijs gegeven? Dat wil zeggen: is er goede kennisoverdracht, vakdidactiek, veel begeleiding, heldere instructie,  wordt er nuttige feedback gegeven en kan ieder kind het juiste leerpad volgen? Krijgen leerlingen zelfvertrouwen, kunnen er hoge verwachtingen aan hen gesteld worden? Ik zou dat zeker vragen, uiteindelijk zijn deze factoren voor alle kinderen het meest relevant.”

Lees ook: 

‘Laat meisjes later kiezen voor een middelbare school, zo bereiken ze een hoger schoolniveau’

Vroege selectie ontneemt kansen aan meisjes, zeker die uit zwakkere milieus, vindt promovenda Lotte Scheeren.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden