null Beeld
Beeld

ColumnErik Ex

Het debat over het curriculum werd een van de lelijkste die ik ooit gezien heb

In welke eeuw leefde Socrates? Wie was Aletta Jacobs? Wat is het cultuurstelsel? Waar ging de Arabische Lente over? U weet het vast. En weet u er één niet, dan is dat ongetwijfeld verder geen probleem. U leest een kwaliteitskrant, functioneert prima op uw werk en u bent geliefd bij familie en vrienden. Op zichzelf zijn zulke historische feitjes niet essentieel voor een prima leven.

Maar toch doet dit soort (feiten)kennis ertoe. Bijvoorbeeld voor het lezen van artikelen in deze krant is het samenvoegen van de letters tot woorden niet voldoende. Een succesvolle leeservaring begint bij genoeg achtergrondkennis van woorden en begrippen.

Losse feitjes zijn dan ook niet zo interessant, alleen binnen een groter verhaal krijgen ze betekenis. Curriculumexpert Erik Meester vergelijkt feitenkennis met bakstenen. Je kan ze op een hoop gooien, dan heb je er niet zoveel aan. Netjes op elkaar gemetseld krijg je een stevige muur.

Een overdaad aan vage vaardigheden

Die samenhang verdween in de loop der jaren uit het curriculum. Scholen kregen er maar taken bij (Burgerschap! Mediawijsheid! Leren omgaan met geld!) die vaak neerkwamen op vage vaardigheden. Het leidde tot een curriculum dat in het Engels mile wide, inch deep wordt genoemd. Om overladenheid tegen te gaan en samenhang terug te brengen, ging zes jaar geleden een commissie aan het werk.

De eerste producten van dit proces waren vlees noch vis. Het voorstel voor mijn vak (geschiedenis) stond vol met zinnen als ‘leerlingen leren hoe zij verschijnselen en ontwikkelingen kunnen vergelijken aan de hand van criteria’. Geen idee wat dit voor mijn lessen betekent.

Uit de (meestal terechte) kritiek ontstond één van de lelijkste debatten die ik ooit gezien heb. Collega’s die met hart en ziel aan de bouwstenen voor het nieuwe curriculum hadden gewerkt werden voor rotte vis uitgemaakt en de organisaties die het hadden gefaciliteerd weggezet als satanistische samenzweringen.

En nog maar eens een commissie

De politiek reageerde zoals ze dat altijd doet in netelige onderwijssituaties. Ze stelden nog maar eens een commissie in. Dit keer met zwaargewichten uit de wetenschap. Zij schijnen over drie tot vijf jaar klaar te zijn. Dan zijn we dus ruim een decennium verder.

Vier basisschoolbesturen besloten hier niet op te wachten, zij presenteerden vorige week een eigen curriculum, gebaseerd op kennis. Daniël Muijs, de onderwijskundige die het project leidde, stelt: “De nadruk moet komen te liggen op ‘wat [de leraar] de kinderen wil aanleren, wat hij wil bereiken. Uit die kennis vloeien dan de vaardigheden.”

Er zijn heldere en concrete leerdoelen nodig die hoge verwachtingen uitstralen naar onze leerlingen. Muijs’ curriculum kan als pilot draaien om vervolgens uitgebreid te worden naar het voortgezet onderwijs en landelijk ingevoerd te worden. We kunnen niet nog eens tien jaar wachten op een nieuw curriculum.

Erik Ex (1987) is leraar geschiedenis op het Cygnus Gymnasium in Amsterdam en werkt voor Schoolinfo, dat zich bezighoudt met onderwijsinnovatie. Hij schrijft elke twee weken een column. Lees zijn eerdere bijdragen hier terug.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden