InterviewOnderwijs

Hbo’s vrezen kaalslag door populariteit wo

Studenten van de Hoge Hotelschool in Maastricht staan in de keuken.  Beeld Roger Dohmen
Studenten van de Hoge Hotelschool in Maastricht staan in de keuken.Beeld Roger Dohmen

Terwijl jongeren juist steeds langer doorleren, staat het hoger beroepsonderwijs een krimp te wachten. Dat kan vervelende gevolgen hebben voor het hele onderwijssysteem, waarschuwt Maurice Limmen van de Vereniging Hogescholen.

Joost van Egmond

Opwaartse druk, het fenomeen dat studenten steeds verder doorleren, eist zijn tol op hogescholen. Dat kan leiden tot een verschraling van het aanbod, waarschuwt de voorzitter van de Vereniging Hogescholen, Maurice Limmen. De landelijke dekking kan onder druk komen, en ook de doorgroeimogelijkheden voor studenten naar en binnen het hoger beroepsonderwijs.

Limmen houdt niet van noodklokken of alarmbellen. Hij benadrukt dan ook dat er geen acute crisis is: “We hebben voor de komende jaren afspraken met het kabinet om de financiële gevolgen op te vangen voor hogescholen die nu al door krimp worden geraakt. Maar op termijn is en blijft dit een groot probleem.”

Het is nog afwachten waar de krimp - verwacht wordt zo’n 10 procent minder voltijds bachelorstudenten over zes jaar - zich precies zal voordoen. Hbo-instellingen verschillen sterk, benadrukt Limmen, en waar de ene misschien niet veel zal merken van de terugloop, kan een andere in grote problemen komen.

Liever naar de universiteit

Deels is de verwachte krimp een gevolg van de bevolkingsontwikkeling, er zijn nu eenmaal minder jongeren de komende jaren. Maar onder de jongeren die er zijn, is de trend om liever voor de universiteit te kiezen dan het hbo.

“De trend naar steeds hoger onderwijs zie je wereldwijd”, zegt Limmen, “maar de manier waarop we in Nederland het onderwijs hebben vormgegeven leidt ertoe dat wetenschappelijk onderwijs hier als het hoogste wordt gezien.” Formeel zijn hoger beroepsonderwijs en wetenschappelijk onderwijs in Nederland aan elkaar gelijk, zegt Limmen, “maar in de beeldvorming is dat niet zo.”

Hoger en hoger

Studenten in Nederland leren verder door dan ooit. Waarom doen ze dat? En wat is het effect op henzelf en de maatschappij? We zoeken de antwoorden in een reeks artikelen over mbo, hbo en wo op trouw.nl/hogerenhoger.

Het hbo, met nu ruim 400.000 voltijds bachelorstudenten, vervult in veel opzichten een spilfunctie. Het bedient mbo’ers die willen doorleren, en havisten en vwo’ers die van de middelbare school komen. Maar vooral die laatste groep laat het in toenemende mate afweten. Vijftien jaar geleden koos nog 20 procent van de vwo’ers voor het hbo, inmiddels is dat gekelderd naar 5. Daardoor verandert de populatie, zegt Limmen. Jongeren uit verschillende milieus komen elkaar zo minder tegen en dat is zorgelijk. “Je opleiding is niet alleen wat je leert, maar ook wie je kent.”

Verminderde studentenaantallen leggen ook druk op de landelijke dekking. “Die is voor onze studenten heel belangrijk”, zegt Limmen. “Als een geen regionaal hbo in de buurt is, vraag ik me af of iedereen wel gaat studeren.”

Profiel onder druk

Bovendien zitten hbo en wo elkaar soms inhoudelijk in de weg. Dat signaleerde ook minister Dijkgraaf, die onlangs pleitte voor een aanpak waarin je ‘in alle richtingen kunt doorlopen’, niet alleen maar naar een hogere vorm van onderwijs. Nu ‘lopen’ hbo’ers na hun bachelor vaak richting een master in het wo, terwijl Limmen juist graag de doorstudeermogelijkheden binnen het hbo uit wil bouwen, zoals met de eigen master of het eigen promotietraject, de zogenoemde PD. “Ons land zit te springen om hoger opgeleide professionals. In de zorg, het onderwijs, de ICT, de bouw en de energietransitie. Maar de overlap van wo- en hbo-onderwijs maakt de ontwikkeling van hbo-masters lastig.”

“Je wilt dat mensen kunnen kiezen voor het hbo vanuit kracht, omdat ze daar het hoogste kunnen bereiken.” Dat betekent dus ook dat het hbo zichzelf nadrukkelijker aanprijst als alternatief voor het wo, al ziet Limmen dat absoluut niet in termen van concurrentie - “Dat is verspilde energie.” Limmen wijst op voorbeelden van universiteiten en hogescholen die al goed samenwerken om hun aanbod op elkaar af te stemmen en hun eigen profiel beter uit te laten komen. “We kunnen in elkaars vaarwater terechtkomen, maar we zijn er volop mee bezig om dat te voorkomen.”

Lees ook:

Het hbo zit in het gedrang

In de theorie van ons onderwijssysteem zijn hbo en wo gelijkwaardig. Maar dat is niet hoe het in de praktijk uitpakt. Het hbo dreigt meer en meer de status van een wo-light te krijgen. ‘Een cursus’, grappen universiteitsstudenten vaak.

Minister Dijkgraaf: ‘Universiteit is niet het enige pad naar succes’

Minister Robbert Dijkgraaf van onderwijs wil een veel diversere norm van succes. De ideale wereld is er niet een waarin iedereen een doctorstitel haalt, zegt hij bij de opening van het academisch jaar.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden