InterviewOnderwijsbestuurder Nienke Meijer

‘Haal de schotten tussen het basis- en voortgezet onderwijs weg’

Koningin Máxima bezoekt een workshop digitaal componeren op de Pabo van Hogeschool Leiden. Zij is erevoorzitter Meer Muziek in de Klas.Beeld ANP

Geef leraren weer een carrièreperspectief door opleidingen anders te organiseren en het salaris in basis- en voortgezet onderwijs gelijk te trekken, zegt bestuurder Nienke Meijer.

Het lerarentekort en het lage salaris worden vaak in één adem genoemd. Het loon is een belangrijk onderdeel van de erkenning van het beroep, maar het gaat ook om het ontbreken van een carrièreperspectief, zegt Nienke Meijer. Zij heeft inmiddels een staat van dienst in de onderwijswereld. Zij was tot 1 december voorzitter van het college van bestuur van de Fontys Hogeschool en tot volgende week is ze bestuurder bij de Vereniging Hogescholen en verantwoordelijk voor de portefeuille lerarenopleidingen.

Meijer denkt dat het beroep aantrekkelijker kan worden gemaakt door lerarenopleidingen en pabo’s anders te organiseren. In Meijers ideale wereld laten we de bevoegdheden zoals we die nu kennen – de pabo, eerste en tweedegraads bevoegdheid voor de middelbare school – helemaal los. De basis voor de lerarenopleidingen en de pabo’s blijft bestaan, maar specialiseren binnen en buiten de opleiding, wordt eenvoudiger. Maatwerk is het toverwoord. “We kijken naar de student die binnenkomt. Kiest hij of zij voor de boven- of onderbouw? Of wil hij of zij zich specialiseren in passend onderwijs? Daar koppel je een bevoegdheid aan. En als iemand na twee of drie jaar uitgekeken is op bijvoorbeeld het vakgebied aardrijkskunde, kan diegene zijn bevoegdheden uitbreiden. Wellicht werken we straks wel met vijf of tien verschillende bevoegdheden, in plaats van drie.”

Hoppen van de ene specialisatie naar de andere

Zo krijgen leraren meer perspectief, haal je de schotten tussen basis- en voortgezet onderwijs weg en kunnen ze hoppen van de ene specialisatie naar de andere, is de opvatting van Meijer. Zeker voor basisscholen die bekend staan als platte organisaties is dat een groot voordeel. “Leraren zijn niet one-size fits all. In een bedrijf heb je ook mensen met verschillende specialisaties.”

Meijer benadrukt dat ze niet zit te wachten op een revolutie in onderwijsland. “Dat geeft nu alleen maar onrust.” Ze is bijvoorbeeld geen voorstander van het afschaffen van de inmiddels beruchte toelatingstoets voor de Pabo. “Die is er destijds gekomen om de kwaliteit te waarborgen. Ik vind het idioot om nu te zeggen: laat die toets maar vallen om het tekort op te heffen. Je zou er wel anders mee om kunnen gaan, bijvoorbeeld door een eerste selectietoets te maken en later te differentiëren.”

Het ministerie van onderwijs staat niet onwelwillend tegenover de plannen van Meijer. In een Kamerbrief vorige week kondigden minister Slob en minister Van Engelshoven (beide onderwijs) aan dat ze werken aan een ander bevoegdhedenstelsel waarin specialisaties cruciaal zijn. Maar daarvoor stellen ze geen extra geld beschikbaar en dat steekt Meijer. Naast het anders organiseren van de lerarenopleidingen zijn er extra investeringen nodig.

‘Op dit moment is er nergens geld voor’

De verbreding van het beroep heeft volgens Meijer alleen kans van slagen als leraren in het basis- en voortgezet onderwijs hetzelfde gaan verdienen. “Het is de enige manier om over scholen heen te werken. Bovendien kunnen extra investeringen er ook voor zorgen dat scholen met kleinere klassen gaan werken en meer geld wordt uitgetrokken voor het opleiden van leraren. En dat heeft weer een positief effect op de lerarenopleidingen.”

Maar op dit moment is nergens geld voor, zegt Meijer. “Die tientallen miljarden van het investeringsfonds (minister van financiën Wopke Hoekstra beloofde zo’n fonds met Prinsjesdag, red.) zijn al zestig keer uitgegeven. Dus we hopen op een nieuw kabinet. We komen zelf ook al in actie door het curriculum van lerarenopleidingen en pabo's te flexibiliseren, door te investeren in maatwerk en samen met scholen leraren op te leiden.”

Meijers boodschap: durf te veranderen, en investeer. Waarschijnlijk zijn tientallen miljoenen nodig. “We zijn in Nederland heel goed in polderen, in het meenemen in een beweging waar iedereen het mee eens is. Maar dat loopt ons nu voor de voeten.” Het lerarentekort is volgens Meijer niet alleen het probleem van het ministerie van onderwijs. “Het hele kabinet is verantwoordelijk, ook economische zaken, ook sociale zaken. Want op het moment dat kinderen niet goed opgeleid worden, heeft dat op alles effect. Ze komen minder makkelijk aan een baan, en zijn eerder aangewezen op sociale vangnetten.”

Lees ook: 

Vierdaagse lesweek is een reële optie voor Amsterdamse basisscholen

Amsterdamse basisscholen hebben serieuze plannen een vierdaagse lesweek in te voeren om het lerarentekort het hoofd te bieden.

Een groot deel van de mannen redt het niet tot het einde van de pabo-opleiding

Het lukt pabo’s maar niet om meer mannen op de opleiding te krijgen en te houden. Dat blijkt uit een enquête van Trouw.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden