Afschaffen basisbeurs

Geld uit het leenstelsel gaat nu echt naar hogescholen en universiteiten

Beeld Brechtje Rood

De opbrengst van het leenstelsel wordt nu eindelijk besteed aan initiatieven voor kwaliteitsverbetering. Studenten dachten mee over de plannen.

Vijftien universiteiten en hogescholen investeren met de opbrengst van het leenstelsel in kwaliteitsverbetering van het onderwijs en studentenwelzijn. Met andere woorden: studenten gaan nu echt iets merken van de eerdere kabinetsbeloftes. Het leenstelsel werd in 2016 ingevoerd. Het vrijgekomen geld zou deels worden geïnvesteerd in beter onderwijs. 

Dat liep in eerste instantie niet zoals gepland, concludeerde de Algemene Rekenkamer vorig jaar. Hogescholen en universiteiten beloofden in 2014, nog voor de invoering van het leenstelsel, 600 miljoen euro te investeren in beter onderwijs. Het was bedoeld om studenten te compenseren voor het afschaffen van de basisbeurs. Van die voorinvesteringen merkten studenten te weinig, aldus de Rekenkamer.

Minister Ingrid van Engelshoven (onderwijs) maakte daarom in 2018 afspraken met universiteiten en hogescholen. Zij moesten in samenspraak met docenten, studenten en bestuurders een plan opstellen voor de besteding van het geld. Samen met de Nederlands-Vlaamse Accreditatieorganisatie (NVAO) kijkt zij of de plannen voldoen. Dinsdag werd bekend dat achttien van de 54 instellingen plannen hebben ingestuurd. Vijftien zijn goedgekeurd en drie plannen voldoen nog niet aan de criteria. Een ander deel van de opbrengsten van het leenstelsel gaat naar landelijke initiatieven zoals het verbeteren van ICT-onderwijs.

Sommige plannen zijn een reactie op de invoering van het leenstelsel

De vijftien instellingen waarvan de plannen zijn goedgekeurd hebben tot 2024 samen 600 miljoen euro te besteden. De plannen zijn divers. De Rijksuniversiteit Groningen gebruikt een deel van het geld om meer studentenpsycholoog en extra studiebegeleiders in dienst te nemen. Het is een uitdrukkelijke wens van studenten die mee hebben gedacht over de plannen. Hogeschool Inholland stopt het geld in een fonds waarmee studenten en studieverenigingen eigen projecten kunnen initiëren en de Universiteit Maastricht verkleint de omvang van werkgroepen. In Rotterdam komen er gratis Nederlandse en Engelse taallessen.

Wat opvalt, is dat sommige plannen een reactie zijn op de invoering van het leenstelsel. Dat studenten vaker naar een studentenpsycholoog gaan, heeft onder meer te maken met de druk die zij ervaren. Zo moet de studie in een kortere tijd worden afgerond en maken studenten zich in toenemende mate zorgen over hun oplopende schuld. Van Engelshoven liet eerder aan de Tweede Kamer weten dat het percentage studenten dat financiële problemen ervaart, is gestegen van 13,6 naar 17,2 procent sinds de invoering van het leenstelsel. Zij zal de effecten nog nader onderzoeken, beloofde ze de Kamer eerder.  

Het leenstelsel staat onder druk. De kans is groot dat het in de volgende kabinetsperiode op de schop gaat. Alleen VVD en in mindere mate D66 staan nog achter de huidige vorm van het leenstelsel. 

Lees ook: 
Vormt het leenstelsel echt zo’n grote belemmering voor studenten?

De tegenstanders van het leenstelsel zeggen dat het de toekomstkansen van jongeren belemmert, het klassensystemen in de hand werkt, en dat het geld niet wordt geïnvesteerd in het onderwijs, zoals beloofd. Kloppen deze argumenten?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden