OpvoedvraagCoronacrisis

Geen examen, geen feest, geen afscheid. Hoe help je je puber met dit verlies?

Geen stress om het eindexamen, maar ook geen feestjes, bijbaantje of vakantie met vrienden. Ouders maken zich zorgen nu hun zoon niks in het vooruitzicht heeft.

Even was er een gevoel van euforie: geen examens en toch geslaagd. Maar al gauw realiseerden veel eindexamenleerlingen zich dat het helemaal niet zo fijn is. “Onze zoon zit in 4 vmbo en hij is inderdaad geslaagd. Prachtig natuurlijk, maar hij voelt zich vooral verdrietig”, vertelt zijn vader met enige bezorgdheid. “Hij had volop plannen: na het eindexamen stonden er feestjes gepland en had hij een bijbaantje geregeld in de keuken van een lunchroom. Ook zou hij met vrienden een weekje op vakantie gaan.”

Het moge duidelijk zijn dat veel, zo niet al zijn plannen in het water zijn gevallen. “Hij heeft het er moeilijk mee en dat uit hij door lang in bed te liggen en veel tijd achter zijn playstation door te brengen. Hij is terneergeslagen en dat begrijpen we ook wel. Het lijkt ons echter niet verstandig om in deze fase te blijven hangen. Anderzijds kunnen we hem niet veel perspectief bieden voor de komende periode. Hoe leren we hem gezond omgaan met de nieuwe werkelijkheid?”

Het is absoluut een lastige tijd voor scholieren in hun eindexamenjaar, zegt opvoedcoach Tea Adema. “Deze jongeren missen de gezamenlijke rituelen die horen bij het afsluiten van hun middelbareschoolperiode. De stress, de spanning, de opluchting, het afscheid nemen. Het is bijna te vergelijken met een rouwproces als je deze overgangsfase niet ervaart.”

Een bittere pil waar je je even heel erg down over mag voelen

Ook psychologe Sarah Middelbos ziet jongeren in de rouw. “Omdat vrienden en sociale contacten enorm belangrijk zijn op deze leeftijd, en die moeten ze nu missen. Daarbij worden veel jongeren er nu voor het eerst mee geconfronteerd dat het leven niet altijd loopt zoals gepland. Dat is een bittere pil en daar mag je je zeker even heel erg down over voelen. Je kan het goed vergelijken met liefdesverdriet. Je mag de tijd nemen om te rouwen en niet te ­weten hoe het verder moet.”

Ouders kunnen daarin niet heel veel doen, al zouden ze dat graag willen. Hem dwingen om iets te ondernemen? “Laat hem maar. Duwen en trekken, je kind opbeuren en zeggen dat het vast weer goedkomt: dikke kans dat het niet gaat helpen”, denkt Adema. Erkennen dat de situatie ellendig is heeft meer nut. “Eerst moet je stilstaan bij wat je kwijt bent geraakt, mijmer erover, praat met elkaar. Misschien wil hij een vlog maken. Het hangt er ook vanaf hoe zijn band met zijn ouders is.”

Na de eerste fase van rouw, kunnen de ouders hem helpen het leven langzaamaan te herpakken. “Een dagstructuur kan helpen”, zegt Middelbos. ­“Elke avond moet je weten wat je de volgende dag wilt gaan doen. Opstaan zonder plan geeft namelijk een leeg en zinloos gevoel. Al is het maar dat je gaat wandelen met een vriend, op afstand. Of dat je met een vriend belt op een vaste tijd op de dag. Ook is het goed om elke dag naar buiten te gaan en voldoende te bewegen.”

Laat de creativiteit de vrije loop

Aandacht besteden aan het afscheid van de middelbare school, op welke ­manier dan ook, is essentieel. Wellicht dat scholen daar ook een rol in gaan spelen. “Ouders en hun zoon kunnen hun creativiteit lekker de vrije loop laten”, zegt Middelbos. Een cocktailparty via videobellen, challenges bedenken en uitzetten. En help je kind nieuwe plannen te maken, wat er allemaal wél kan als deze periode straks voorbij is.

Adema raadt jongeren (en hun ouders) aan om te proberen toch iets positiefs uit deze periode te halen. “Het is een grote levensles leren omgaan met teleurstellingen. We leren veel over veerkracht en ons herstelvermogen, én we leren het kleine weer waarderen.”

Middelbos: “Hoe tegenstrijdig het misschien klinkt, zijn frustratie en houding zijn ook een teken van ­gezondheid. Het laat zien dat hij graag wil leven.”

Lastige pubers, dreinende tieners of krijsende kleuters? Elke week behandelt Trouw een opvoedvraag van lezers. Zelf een kwestie indienen? Mail naar opvoedvraag@trouw.nl.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden