Coronamaatregelen

Estland is kampioen in digitaal onderwijs, en daar kan Nederland veel van leren

Kinderen op school met een iPad.Beeld EPA

Digitaal onderwijs is in Estland al jaren gemeengoed. Dat komt goed van pas tijdens de coronacrisis. Wat kan Nederland daarvan leren?

De Estse scholier Timo Timmi besloot van zijn hobby’s zijn werk te maken. Na zijn middelbare school startte hij de onderneming 99math. Doel: leerlingen op een speelse manier in contact brengen met wiskunde via online-spellen. Timmi hoopt op deze manier dat meer kinderen zullen kiezen voor een carrière als wetenschapper of ingenieur. Al voor de coronacrisis was zijn start-up een schot in de roos.

De populariteit zal ongetwijfeld alleen maar toenemen nu miljoenen kinderen wereldwijd thuisonderwijs krijgen. De Estse overheid besloot begin vorige week alle digitale onderwijshulpmiddelen gratis beschikbaar te stellen, 99math is daar één van. De lijst telt vijftien bedrijven, variërend van een digitaal netwerk om de kinderen te onderwijzen in taal, tot een app speciaal ontworpen voor jonge kinderen die willen tellen, tot een programma voor privé-leraren die zich willen scholen in onderwijs op afstand.

Estland heeft het digitale onderwijs goed op orde. Uit een recent rapport van het Centre for European Policy Studies scoort Estland van alle 27 Europese landen het beste als het gaat om digitaal onderwijs. Overigens doet Nederland het met een tweede plek ook erg goed. Verschillende onderwijsinstellingen zoals de Open Universiteit, de universiteiten in Utrecht, Delft en Wageningen, en hogescholen Saxion, InHolland en Fontys hebben de afgelopen jaren flink werk gemaakt van het digitaliseren van het onderwijs. Bijvoorbeeld in de vorm van digitaal toetsen, ook met behulp van filmpjes of foto’s.

In één klap van 2020 naar 2030

“Digitalisering in het onderwijs nam al een vlucht”, beaamt Annette Peet van Surf, een ICT-samenwerkingsverband van Nederlandse onderwijsinstellingen. “Maar door deze crisis gaan we in één klap van 2020 naar 2030. De schaal is onvoorstelbaar.”

Estland kan Nederland daarin nog best een handje helpen. Het land heeft een goed ontwikkelde digitale infrastructuur. 99 procent van de Estse huishoudens heeft toegang tot breedband-internet. Het is een erfenis uit het verleden. Toen het land in 1992 onafhankelijk werd, moest het vanaf nul beginnen. Er was geen infrastructuur om bijvoorbeeld de overheid te ondersteunen. Maar er was wel wetenschappelijke en technische kennis, achtergelaten door de voormalige bezetter: de Sovjet-Unie.

In een mum van tijd slaagde Estland erin om de samenleving te digitaliseren, variërend van belastingen tot het openbaar vervoer. Met de digitale identiteitskaart hebben Esten toegang tot alle overheidsdiensten. Het is niet toevallig dat de mannen die de software voor Skype ontwierpen uit Estland komen.

Ook het onderwijs vaart mee op die digitaliseringsgolf. Estse leraren hebben een breed pallet aan onlinehulpmiddelen tot hun beschikking om ouders, kinderen en leraren met elkaar te verbinden. Het afstandsonderwijs komt in Estland, waar de scholen net als in Nederland sinds vorige week dicht zijn, goed van de grond. 87 procent van de Estse scholen maakte al voor de coronacrisis gebruik van onlinenetwerken waar schoolopdrachten, -materialen en chatprogramma’s op staan.

Digitalisering vanaf de kleuterklas

Het is niet alleen het afstandsonderwijs dat in Estland goed op orde is, ook binnen het officiële lesprogramma is digitalisering een belangrijk onderdeel. Het Estse ministerie van onderwijs zette al in 2014 een programma op om digitalisering vanaf de kleuterklas te bevorderen. Vierduizend leraren worden jaarlijks getraind om de ICT-vaardigheden op peil te houden. Op de basisschool leren kinderen hoe ze online een animatie moeten maken. Op de middelbare school gaan ze nog een stapje verder. Leerlingen ontwerpen games, websites en apps.

Kennisnet, een organisatie die helpt met ICT op scholen, concludeerde vorig jaar in een rapport dat in Nederland weliswaar de juiste randvoorwaarden aanwezig zijn voor digitalisering van het onderwijs, maar dat de visie nog wel wat scherper mag. In Estland is die er wel. Daar gaat het debat niet alleen over investeren in ICT, maar vooral over de vraag hoe zo’n digitale samenleving eruit zou moeten zien. Daar komt ook burgerschap om de hoek kijken: hoe kan ik als Estse burger op een veilige manier meedoen aan de digitale samenleving? Het is een vraag die binnen het Estse onderwijs keer op keer terugkeert.

Lees ook: 

Afstandsonderwijs in een paar dagen tijd op bijna alle scholen gerealiseerd

Op 88 procent van de scholen is het afstandsonderwijs al bijna helemaal gerealiseerd. Dat blijkt uit een peiling van de Algemene Vereniging Schoolleiders (AVS) onder 752 schooldirecteuren.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden