null

Lockdown-schade

Ernstige zorgen na dramatisch verlopen toetsweek. ‘Ze zijn totaal niet bezig met leren’

Beeld ANP

De toetsweek drukt middelbare scholen met de neus op de feiten: de lockdown laat zijn sporen na: de leervertraging is nog niet voorbij. Krijg tieners maar weer eens in het gareel.

Het gedrag van middelbare scholieren is zo ongewoon, dat schoolbestuurders er niet per se van opkijken dat de resultaten van de eerste ‘normale’ proefwerk- of toetsweek dit schooljaar tegenvallen. Trouw maakte een rondgang langs middelbare scholen om de uitslagen te peilen.

De reacties variëren van ‘dramatisch’ tot ‘niet wat we gewend zijn’ of ‘minder dan we normaal scoren’. Een enkele school ziet weinig verschil met andere jaren.

“De toetsperiode in november is doorgaans niet de beste van het jaar”, zegt rector Jan-Paul Beekman van het Amsterdamse Spinoza Lyceum. Maar wat hij nu meemaakt qua leerhouding van vooral zijn tweede- en derdeklassers is ongekend, zegt hij.

“Normaal hebben we in deze klassen de periode van groepsvorming al achter de rug: ieders plek is bepaald en er kan rustig worden gewerkt. Maar nu zitten onze leerlingen er nog volop in. Ze zijn totaal niet bezig met leren.”

Het Spinoza Lyceum gaat met leerlingen en ouders groepsgesprekken aan om te zien hoe de jongeren kunnen worden aangespoord om te leren.

Meer schorsingen in tien weken dan anders in twee jaar

De toetsweek is het eerste moment om te meten wat het Nationaal Programma Onderwijs (NPO) oplevert. Het NPO beoogt de leervertraging die scholieren opliepen tijdens de lockdowns in ruim twee schooljaren in te lopen. Vijf schoolmaanden daarvan zijn nu verstreken.

“Ik maak ik me niet zo’n zorgen om de tegenvallende resultaten van de leerlingen”, zegt rector Wim van de Eshof van Penta college CSG Jacob van Liesvelt in Hellevoetsluis. “Het is de sociaal-emotionele problematiek die mij zorgen baart. We waren daarop voorbereid, maar de problemen blijken ernstiger dan verwacht. Er is meer onrust in de lessen, er zijn meer incidentjes en er spelen ook veel ernstiger zaken, zoals leerlingen die depressieve klachten hebben. Ik heb de eerste tien weken van dit schooljaar al meer schorsingen opgelegd dan normaal in twee jaar.”

Ook schoolbestuurders uit de ­regio’s Rotterdam en Eindhoven melden dat zij leerlingen vaker moeten disciplineren en dat er meer leerlingen worden geschorst dan voor corona gebruikelijk was.

De Eindhovense schoolbestuurder Martin van den Berg ziet een parallel met de rellende tieners van dit weekend: “Zij moeten na anderhalf jaar lockdown weer leren omgaan met gezag in de publieke ruimte.”

‘Nu zien we pas echt welke schade onze leerlingen tijdens lockdowns opliepen’

De vraag of de zwakke toetsresultaten op hun beurt weer leiden tot extra stress bij leerlingen, vinden de scholen lastig te beantwoorden. In de onderbouw lijken slechte cijfers wat minder spannend te zijn dan voor leerlingen die tegen hun eindexamen aanzitten.

Ook lijken cijfers meer een stress­factor bij vwo- en gymnasiumleerlingen. Maar voor de leerlingen die onder de zwakke resultaten lijden, kan zo’n toetsweek psychisch wel belastend zijn, melden anonieme ouders aan deze krant.

Volgens onderwijssocioloog Thijs Bol van de Universiteit van Amsterdam blijkt nu al waarom scepsis over het Nationaal Programma Onderwijs op zijn plaats is.

Bol: “We zien nu pas echt wat de schade is die onze leerlingen tijdens de lockdowns hebben opgelopen. Maar scholen moesten al voor de zomervakantie hun plannen van aanpak indienen. Het is de vraag of dat de juiste plannen waren. En ondertussen tikt de klok.”

De met NPO-geld gefinancierde onderwijsondersteuning wordt op Lyceum Het Streek in Ede maar matig bezocht, erkent rector Wilfred Nep. De onderwijsresultaten zijn op zijn school niet zozeer het probleem. “Het gaat om motivatie, concentratie, samenwerkingsvaardigheden.”

Juist van deze leerproblemen is heel lastig vast te stellen hoeveel tijd het kost om ze in te lopen, zegt Bol. “We hebben zoiets nog nooit meegemaakt.”

De namen van de anonieme ouders zijn bekend bij de hoofdredactie.

Lees ook:

Depressies, leerachterstanden; scholieren zijn ernstig in de problemen geraakt door de lockdowns

Leerlingen op middelbare scholen lopen 27 weken achter op het onderwijsschema van vóór corona. Toch vinden scholen dat niet het ergste: gebrek aan motivatie, vermogen tot samenwerken en depressies bij leerlingen baren meer zorgen.

De generatie lockdown moet weer wennen aan school: ‘Ik zette de docent op mute en ging wat anders doen’

Hoe zet je leerlingen na twee jaren met lockdowns weer ‘aan’? Dat blijkt de grootste uitdaging nu scholen zonder beperkingen open zijn.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden