Universiteiten

Er zijn meer vrouwelijke hoogleraren, maar hun salaris blijft lager

Opening Academisch jaar. In een kamer van het Academiegebouw van de Universiteit Utrecht helpt de Pedel een hoogleraar in haar toga.Beeld Maarten Hartman

Het aantal vrouwelijke hoogleraren aan Nederlandse universiteiten steeg nog nooit zo hard. Momenteel is bijna een kwart van alle professoren vrouw. Dat blijkt uit de Monitor Vrouwelijke Hoogleraren 2019 die donderdag gepresenteerd is. Van de 3475 hoogleraren waren er eind 2018 839 vrouw, aldus het Landelijk Netwerk Vrouwelijke Hoogleraren (LNVH). 

De cijfers tonen dat universiteiten werk maken van diversiteit aan de top. Veelzeggend is de maatregel van de TU Eindhoven (TU/e) deze zomer. Die stelt de komende vijf jaar 150 wetenschappelijke functies open voor vrouwen. Als er na zes maanden geen geschikte kandidaat is gevonden, mag er geworven worden onder mannen.   

Het zijn dit soort vrouwenquota waardoor diversiteit aan de academische top toeneemt. Dat geldt niet alleen voor de maatregel aan de universiteit in Eindhoven - die overigens in het rapport nog niet verwerkt is. Het LNVH ziet als verklaring voor de stijging onder meer de invoering van een speciaal door het ministerie van onderwijs bedacht programma: de Westerdijk Talent Impuls.  Doel daarvan was om honderd vrouwelijk hoogleraren versneld te laten benoemen. 

'Sturen is cruciaal’

Dat is gelukt. Met als gevolg dat het aantal vrouwelijke universitair hoofddocenten is afgenomen. “Het leegvissen van deze pool is zeker iets dat aandacht behoeft", zegt Lidwien Poorthuis van het LNVH. Toch is de organisatie in algemene zin tevreden, ook al bungelen Nederlandse universiteiten Europees gezien nog altijd onderaan. 

Dat het invullen van hoge posities vaak niet altijd op vrijwillige basis gebeurt, ziet Poorthuis als iets noodzakelijks. “We moeten af van de vrijblijvendheid. Sturen is cruciaal, want met de reguliere systemen gaat het te langzaam.” Volgens Poorthuis is diversiteit aan de top belangrijk. “Los van de gelijke kansen is het voor de kwaliteit van de wetenschap van belang dat je verschillende perspectieven hebt.” 

Bijna alle universiteiten hebben volgens Poorthuis al dan niet bindende programma's die bedoeld zijn om meer vrouwen aan te nemen. Van harde quota waar consequenties aan verbonden zijn is geen sprake, zegt Poorthuis. In dat opzicht kan de wetenschap nog iets leren van het besluit dat onlangs werd genomen in de Tweede Kamer: de 88 grote beursgenoteerde bedrijven moeten voortaan 30 procent vrouwen in de top hebben. “We hopen dat dit voor de wetenschap een breekijzer zal zijn om sturender op te treden.”  

Vrouwen verdienen minder

Universiteiten stelden in 2015 streefcijfers op voor 2020. Zeven van de veertien universiteiten hebben die inmiddels gehaald, blijkt uit het LNVH-rapport. Relatief jonge universiteiten zoals Maastricht University en de Open Universiteit lopen voor de troepen uit in hun aannamebeleid. Maar ook technische universiteiten zoals die van Twente en Eindhoven doen het met een groei van 2,8 procentpunt goed. Alleen bij Wageningen Universiteit  daalt het aantal vrouwelijke hoogleraren. Opvallend omdat het aantal vrouwelijke promovendi daar wel hoog ligt.

Wat Poorthuis een terugkerend punt van zorg vindt, is het verschil in beloning tussen vrouwelijke en mannelijke academici. Vrouwelijke hoogleraren verdienen minder dan mannelijke collega's, ook als er wordt gecorrigeerd op leeftijd en functieniveau. “En dat komt niet doordat ze niet goed onderhandelen. Sterker: ze onderhandelen vaker dan mannen en zijn ook vaker niet tevreden over de uitkomsten. Tegen vrouwen wordt gezegd: ‘misschien ben je er nog niet klaar voor, en heb je nog een training nodig’, in plaats van ze in de juiste schaal te zetten. Die houding verklaart het verschil.” 

Lees ook: 

Het regent klachten van intimidatie op universiteiten

Medewerkers en studenten spreken zich vaker uit over ongepast gedrag op universiteiten. Het thema krijgt volle aandacht.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden