Studeren

Eerstejaars, wat gaan ze doen?

Studenten in Aalst volgen aan de coronamaatregelen aangepast onderwijs.Beeld RLA

Gaan studeren of toch een tussenjaar? Jongeren twijfelen over wat nu de beste keuze is.

Een studie beginnen zonder uitgebreide introductie, met minder contactonderwijs en mogelijkheden om vrienden te maken. Het klinkt niet aanlokkelijk voor veel jongeren. Maar een tussenjaar nemen om bijvoorbeeld te gaan reizen, zoals een deel van de scholieren elk jaar doet, heeft nu ook zijn beperkingen. 

“We kregen tot nu toe 30 procent meer vragen van jongeren die twijfelen over wat ze volgend studiejaar moeten doen”, vertelt Hermien Miltenburg, voorlichter over studiekeuze of tussenjaar bij Wageningen Universiteit. Ook bij het landelijke TussenjaarKenniscentrum zien ze onrust onder scholieren en meer aanvragen voor workshops en de Tussenjaarbeurs.

Vorige week werd bekend dat 100.000 jongeren uit binnen- en buitenland zich hebben aangemeld voor een universitaire studie, een stijging van ruim 6 procent. Daarnaast zijn er bijna 170.000 aanmeldingen voor hbo-studies, een stijging van meer dan 4 procent. Toch wil dat niet zeggen dat er meer studenten van start gaan in september. Veel aanmeldingen waren al binnen voor de coronacrisis zich aandiende, anderen meldden zich juist op het laatste moment aan, om zo alle opties nog open te houden. 

Giselinde Kuipers, hoogleraar sociologie verbonden aan de KU Leuven, is van mening dat eerstejaars beter een jaartje kunnen wachten. “Bij studeren gaat het niet alleen om kennisoverdracht. Nieuwe mensen leren kennen, op kamers gaan en je onderdompelen in het studentenleven, zijn belangrijke onderdelen van de academische vorming. Dat missen eerstejaars nu voor een groot deel.”

Anders dan anders

De Vereniging van Universiteiten (VSNU) erkent dat het anders dan anders wordt. Maar de coronacrisis is volgens de VSNU geen reden om niet te gaan studeren. “Universiteiten hebben oog voor de eerstejaars. Er is ruimte voor kennismaking met studiegenoten tijdens de introductie, al zal het kleinschaliger of digitaal zijn”, aldus een woordvoerder. “Hoorcolleges blijven voorlopig online, maar kleinere werkcolleges of practica kunnen hopelijk weer op de campus plaatsvinden. Per universiteit en studierichting is de oplossing anders.” 

Volgens Kuipers bieden deze vooruitzichten onvoldoende houvast voor eerstejaars, zeker wanneer zij nog niet bekend zijn met de academische wereld. Miltenburg ziet ook de beperkingen van studeren in coronatijd. “Studenten komen uit hun bekende cirkel in een andere denkwereld. Dat leer je niet online. Maar belangrijker is of ze goed weten wat ze willen. Een studiekeuze uit nood geboren is nooit goed. Iemand die vrij zeker is van een opleiding, kan zeker gaan studeren. Voor jongeren die het nog niet weten en die onzeker zijn over studeren in deze coronatijd is een tussenjaar een optie.”  

Dat hoeft zeker geen verre reis te zijn, aldus Miltenburg. “Tweederde van de jongeren met een tussenjaar vult dat anders in, zoals met het leren van een taal, het volgen van een breekjaar of tussenjaarprogramma voor persoonlijke ontwikkeling of (vrijwilligers)werk in Nederland of Europa. Als je maar niet zonder doel thuis gaat zitten.”

‘Een goede start is belangrijker dan een goede afsluiting’

Ibo (18) uit Nijmegen slaagde voor zijn vwo en kijkt al jaren uit naar het studentenleven. Nu twijfelt hij.

Een studie biofarmaceutische wetenschappen of farmacie in Leiden of Groningen moest het worden. Op kamers, veel nieuwe mensen leren kennen en volop genieten van alles wat het vrije leven te bieden heeft. “Ik kijk al heel lang uit naar dat moment. Ik schrok toen ik hoorde dat de universiteiten hun introductieweken hadden geschrapt. Het is redelijk bizar dat je wel mag vliegen, maar dat er misschien geen alternatieve introductie is voor mensen van rond de twintig. En ik schrok nog meer toen bekend werd dat het onderwijs tot februari voor een groot deel online zal plaatsvinden. Ik wil de volledige ervaring. Gaat dat op deze manier wel lukken? Kan ik een kamer vinden, lukt het om leuke dingen te doen, kan ik mijn draai wel vinden?”

Maar wat is het alternatief? “Ik ga echt geen jaar stil zitten, ik wil bezig blijven. Misschien kan ik een taalcursus doen of iets anders verzinnen.” De knoop hakt hij waarschijnlijk pas begin september door. “Het eindexamenjaar viel in het water, maar een goede start maken is voor mij belangrijker dan een goede afsluiting.”

IboBeeld Koen Verheijden

‘Bang dat ik een jaar niets te doen heb’

Lieke (17) uit Molenhoek slaagde voor haar vwo. Haar plan om een tussenjaar te nemen, staat op losse schroeven.

Een tussenjaar om lekker te gaan reizen, stond hoog op het verlanglijstje van Lieke Muijsers. Ze schreef zich voor de zekerheid wel in voor een studie geneeskunde, maar slaagde niet voor de toelatingstoets. “Ik had mijn best niet gedaan, omdat mijn besluit voor een tussenjaar toch al vaststond.” Maar corona gooide roet in het eten. “Opeens is reizen geen optie meer en kon ik ook geen geneeskunde gaan studeren. Ik baalde ontzettend en voelde veel stress. Wat nu? Ik was bang dat ik een jaar lang niets te doen had.”

Ze onderzocht andere studiemogelijkheden. “Een goede keuze maken is sowieso lastig maar al helemaal in deze tijd. Je kunt je alleen online oriënteren. Ik kon geen studie vinden waar ik me echt goed bij voelde. Daarnaast vind ik het geen fijn vooruitzicht dat je studententijd op afstand en zonder introductie begint. Dat is toch helemaal niet leuk?”

Lieke ziet veel leeftijdsgenoten die twijfelen. “Ik heb zelf toch het besluit genomen om een tussenjaar te nemen, in Europa. Steeds meer landen gaan open en ik heb mezelf aangemeld voor vrijwilligerswerk via een Europese organisatie. In januari ga ik me dan richten op mijn nieuwe studie.”

LiekeBeeld Koen Verheijden

‘Een studie in Nederland als back-up’

Idris (17) uit Nijmegen haalde zijn havo-diploma en wil ondanks corona graag in Amerika gaan studeren.

Toen de Amerikaanse president Donald Trump op 12 maart een inreisverbod vanuit Europa aankondigde, sloeg bij Idris de stress toe. “Ik was net toegelaten tot een junior college in Amerika en opeens wist ik niet meer of dat door kan gaan vanwege corona.” Een junior college is vergelijkbaar met de eerste jaren van een Nederlandse hbo-opleiding. “Ik besloot me door alle onzekerheid op het laatste moment in te schrijven voor een hbo-studie human resource management in Nijmegen. Het is goed om een back-up te hebben, maar een studie beginnen zonder introductie en met onderwijs op afstand, lijkt me eerlijk gezegd niks.”

De coronamaatregelen in het Nederlandse onderwijs, zijn voor Idris een extra reden om toch naar het buitenland te willen. Als het enigszins kan, en die hoop heeft hij, vertrekt Idris binnen twee maanden. “Ik ga naar een regio waar corona ver weg is. Wat ik hoor is dat ze binnenkort weer beginnen met het reguliere onderwijs, in kleine groepen. Je woont op een campus met studiegenoten, dus alleen ben ik niet. Ook niet als er eventueel een opleving van het virus komt.”

IdrisBeeld Koen Verheijden

Lees ook:

Angst, depressie en zelfmoordgedachten: studenten gaan er aan prestatiedruk onderdoor

De helft van de studenten kampt met angst en depressie, een op de vijf zou actief nadenken over suïcide. De uitkomsten van het eerste grote onderzoek naar hun psychische gezondheid stemmen tot bezorgdheid.

Studenten massaal opgebrand? Dat valt reuze mee

Plak studenten niet zo makkelijk het label burn-out of depressie op, zegt Jeanette van Rees van het Nederlands Instituut van Psychologen. Onzekerheid hoort bij hun leeftijd, het is geen psychisch probleem.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden