null Beeld

ColumnSofie van de Waart

Een pleidooi vóór etiketjes in het onderwijs

Sofie van de Waart

“Ik heb een hekel aan diagnoses. Leerlingen krijgen een stempel waar ze nooit meer van af komen.”

“Ik geloof niet in die onderzoeken. Ik heb te vaak een misdiagnose gezien om daar nog vertrouwen in te hebben.”

“Ik wil niet dat mijn kind denkt dat hij of zij niet goed is zoals hij is. Ik accepteer hem zoals hij is”.

De argumenten tégen het onderzoeken van leerlingen zijn talrijk en klinken valide. Maar ik denk er anders over. Natuurlijk, het is niet nodig elk druk kind een etiketje ADHD op te plakken, een advies om met de fiets naar school te komen kan soms ook voldoende zijn. En ja, als een leerling dyslexie heeft maar voldoende compenseert om mee te kunnen komen is zo’n diagnose helemaal niet per se nodig. Er bestaan prima redenen om kinderen níet te laten onderzoeken.

Doormodderen en de kans op hulp missen

Maar ik ken ook de andere kant van het níet diagnosticeren. Leerlingen met wie groep na groep doorgemodderd wordt. Elke nieuwe leerkracht kijkt het weer even aan en tegen de tijd dat de drukke kerstperiode voorbij is en we het gesprek over een eventueel onderzoek inzetten is het schooljaar al bijna voorbij. En dus ook de kans op passende hulp.

Leerlingen die een laag schooladvies krijgen omdat hun dyslexie nooit erkend is. Die vastlopen in het reguliere onderwijs omdat niemand rekening houdt met hun beperking op het gebied van prikkelverwerking. Thuis komen te zitten omdat ze te ánders zijn maar niet weten dat ze op een school voor hoogbegaafde leerlingen wel aansluiting zouden hebben. Of die jaren zonder medicatie het zichzelf en hun omgeving heel moeilijk maken omdat niemand weet dat ze ADHD hebben.

Had ik het maar geweten

Ik wist zelf pas toen ik 34 was dat ik ADHD heb. En opeens vielen er zóveel kwartjes. Waarom ik altijd onder mijn niveau opleidingen deed, zodat ik in ieder geval niet hoefde te studeren. Waarom ik een burn-out heb gehad, mezelf altijd voorbij loop en altijd te veel en te snel wil. Waarom ik nooit lang op dezelfde plek werk en snel verveeld ben. En het enige wat ik dacht was: had ik het maar geweten.

Had ik het maar geweten toen ik mijn gymtas/sleutels/portemonnee altijd kwijt was en mijn agenda niet bij kon houden. Had ik het maar geweten als ik op mijn kamer zat te ‘studeren’ en ondertussen van alles en nog wat aan het doen was om te voorkomen dat ik moest studeren. Had ik het maar geweten toen de leraren zeiden: “ze kan het wel maar ze wil het niet.”

Inmiddels heb ik een soort richtlijn ontwikkeld om onderzoek aan te vragen. Als de leerkracht, ouders en ik of de intern begeleider samen geen voldoende ondersteuning kunnen bieden, en als de leerling thuis en op school problemen heeft, gaan we een breed onderzoek aanvragen. Dan kan een professionele orthopedagoog of kinderpsycholoog kijken wat er aan de hand is én met adviezen ons verder helpen.

Ik ben bij ontzettend veel nagesprekken geweest en de opmerking die ik het meest gehoord heb is: “Had ik het maar eerder geweten. Dan had ik mijn kind beter begrepen en eerder hulp gekregen.”

Sofie van de Waart was juf op verschillende basisscholen. Daarna werd ze leerlingbegeleider, onderwijsadviseur en hoogbegaafdenspecialist. Lees al haar columns hier terug.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden