Onderwijs

Een beetje van alles, maar nergens deskundig in: universiteiten grossieren in ‘brede’ opleidingen

Barbecueën bij de campus in Amsterdam tijdens de introductieweek voor nieuwe studenten. Vandaag begint voor hen het nieuwe academisch jaar.  Beeld ANP
Barbecueën bij de campus in Amsterdam tijdens de introductieweek voor nieuwe studenten. Vandaag begint voor hen het nieuwe academisch jaar.Beeld ANP

Interdisciplinaire studies, waarbij studenten zich verdiepen in meerdere vakgebieden, zijn erg populair. Ook dit academisch jaar, dat maandag begint, komen er weer veel ‘brede studenten’. ‘Het gevaar is dat ze van alles een beetje weten en nergens deskundig in zijn.’

Maurice Timmermans

Kroonprinses Amalia begint maandag aan haar studie Politics, Psychology, Law and Economics. Het is een van de vele ‘brede bacheloropleidingen’, waarbij studenten zich niet beperken tot één vakgebied, maar over de schutting van meerdere disciplines kijken. Uit cijfers van de koepelorganisatie Universiteiten van Nederland blijkt dat het aantal ‘sectoroverstijgende’ opleidingen al een jaar of tien gestaag groeit. Stond de teller in 2012 op 13, vorig jaar waren dat er 35.

Probleem in nieuw licht

In Security Studies aan de Universiteit Leiden draait het om thema’s als terrorisme, cybercrime en kernrampen, vanuit politiek, historisch en maatschappelijk perspectief. Tweedejaars Job van de Waeter (19) koos voor deze studie omdat het onderwerp hem boeit, maar ook omdat hij breed geïnteresseerd is, zegt hij. “Ik ben nieuwsgierig en open-minded. Als je de focus verlegt, komt een probleem soms in een heel nieuw licht te staan. We hebben in het eerste jaar de kernramp in Fukushima en de oorlog in Syrië van alle kanten bestudeerd.”

Dat moet wel bij dit soort complexe vraagstukken, zegt Pamela Habibović, rector magnificus van Maastricht University. “Het is onmogelijk om via één vakgebied zicht te krijgen op iets omvangrijks als de klimaatcrisis, migratie of een pandemie. Hiervoor hebben wij de opleiding Global Studies opgericht.”

Ten koste van de diepgang

Die veelzijdigheid kan wel ten koste gaan van de diepgang, waarschuwde het onderzoeksplatform De Jonge Akademie een paar jaar geleden al. Amerika-kenner Maarten van Rossem bestempelde de studie die Amalia koos als een “grabbelton van oppervlakkigheid”.

En ja, het gevaar is dat studenten aan het einde “van alles een beetje weten en nergens deskundig in zijn”, zegt Habibović. “Maar dat kun je voorkomen door de diepte op te zoeken in de vakgebieden die binnen een brede opleiding aan bod komen. Liever meer diepte dan alleen breedte, wat mij betreft.”

De Utrechtse hoogleraar Iris van der Tuin sluit zich hierbij aan. Neem religiewetenschap, zegt ze, waarbij studenten zich onder meer verdiepen in theologie, antropologie, geschiedenis en filosofie. “Door al die kennis te integreren, met behulp van speciale methoden, krijgen de studenten meer inzicht in wat religie inhoudt. Het cement tussen de disciplines is cruciaal.”

De Universiteit Utrecht hecht veel belang aan interdisciplinariteit en biedt inmiddels zeven brede bacheloropleidingen aan. Het aantal studenten daar groeide de laatste paar jaar met bijna een kwart. Ook pionierde Utrecht met een zogeheten University college, een opleiding die eveneens als sectoroverstijgend geldt. Nu hebben zeven universiteiten zo’n bachelor, die geschoeid is op Angelsaksische leest: studenten stellen zelf hun curriculum samen door een keuze te maken uit een brede waaier van vakken.

56 miljoen combinaties

Hierbij is een strakke begeleiding onontbeerlijk, zegt filosoof Teun Dekker, begeleider bij het University College Maastricht. “Bij ons kun je kiezen uit 180 vakken, wat op elk keuzemoment 56 miljoen combinaties oplevert. Elk half jaar spreken studenten af met een persoonlijke begeleider die over de schouder meekijkt. Belangrijk is dat de gekozen vakken met elkaar in dialoog treden, dat er samenhang in zit.”

In de gesprekken komt ook steevast de identiteitscrisis van de studenten aan bod, zegt Dekker. “Wat kan ik ermee? Wie ben ik? Maar dat komt goed. Als ze hun keuzes maar kunnen uitleggen.”

UvA wil quotum voor buitenlandse studenten bij populaire studies

De Universiteit van Amsterdam (UvA) wil een quotum instellen om de instroom van buitenlandse studenten bij de populaire studies psychologie en politicologie te beperken. Hoe dat quotum precies vorm moet krijgen, wil de universiteit in samenspraak met de opleidingen gaan bepalen, zegt een woordvoerder van de UvA na berichtgeving van NRC.

“Op dit moment kunnen universiteiten niet sturen op internationale instroom”, aldus de woordvoerder. Ondertussen is bij de studie psychologie van de UvA twee derde van de studenten ‘international’. De universiteit kan op de hele studie het aantal studenten beperken met een zogenoemde numerus fixus, “maar daarmee wordt de studie ook minder toegankelijk voor Nederlandse studenten”.

UvA wil met de pilot daarom uitproberen of het mogelijk is om te sturen op enkel internationale instroom, zodat het onderwijs toegankelijk blijft voor Nederlandse studenten. Het is voor zover bekend de eerste universiteit in Nederland die op deze manier een quotum wil instellen. Het quotum zou vanaf volgend jaar moeten gelden, enkel voor psychologie en politicologie. (ANP)

Lees ook:

Geen Leiden maar Amsterdam: Prinses Amalia gaat studeren aan de UvA

Geen Leiden, maar Amsterdam. Geen vaderlandse geschiedenis, maar een Engelstalige studie Politics, Psychology, Law and Economics (PPLE). Prinses Amalia breekt aan alle kanten met traditie.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden