Online onderwijs

Digitale colleges zijn niet ideaal, maar bieden ook kansen

Studenten vroegen vrijdag tijdens een demonstratie op het Museumplein aandacht voor meer fysiek onderwijs. Studentenorganisaties zijn ongerust over de onderwijskwaliteit door alle onlinelessen en -colleges sinds het uitbreken van de coronacrisis. Beeld Koen van Weel, ANP

Digitaal lesgeven kent beperkingen, klagen veel docenten en studenten. Maar ze kunnen de mogelijkheden beter benutten, vult de expert aan. 

Zo’n honderd studenten hebben vanmiddag op het Amsterdamse Museumplein gedemonstreerd voor meer fysiek onderwijs. Ze vinden dat de onderwijskwaliteit lijdt onder alle onlinelessen sinds het uitbreken van de coronacrisis. Studentenvakbond LSVb hekelde de ‘haperende gesprekken’ op apps als Zoom, en pleit voor meer coronaproof colleges in theaters en concertzalen. 

Ook docenten worstelen met de beperkingen van digitaal onderwijs, zo blijkt uit een recente enquête van het CNV onder medewerkers van hogescholen. “Docenten doen veel met apps als Teams, maar dat zijn geen educatieve apps. Ze zijn bedoeld om te vergaderen”, zegt Luc van Dijk-Wijmenga, CNV-voorzitter sectorgroep Hoger Onderwijs, en docent op twee hogescholen.

Meestal lukt digitaal lesgeven wel, vinden de docenten. Maar ze missen apps die specifiek voor educatieve doeleinden zijn ontworpen, en willen ondersteuning bij didactische problemen die ze ondervinden. Van Dijk-Wijmenga is jong, 31, maar hij zegt: “Ik ben niet geschoold in digitale leermiddelen. Gelukkig wisselen docenten veel ervaringen uit over wat wel en niet werkt. We scholen continu onszelf. Achteraf kun je zeggen: er had meer aandacht moeten zijn voor digitaal lesgeven. Maar over een paar jaar zullen we over deze periode zeggen dat we toen heel veel hebben geleerd.”

Vragen op de chat zetten

Organisatiepsycholoog Matthijs Steeneveld, trainer in online presenteren en lesgeven, erkent de nadelen van digitaal lesgeven. “Maar ik denk dat het digitale onderwijs vaak actiever kan. Ik hoor docenten klagen: ‘tijdens online colleges krijg ik geen vragen meer’. Dat kun je makkelijker maken. Programma’s als Teams of Meet hebben een chatfunctie: in een zijbalkje van het scherm kunnen toehoorders berichtjes zetten. Een docent kan zeggen: “Ik ga het komende kwartier het volgende vertellen; komen er vragen op, zet die meteen op de chat, dan bespreken we die straks.”

Zo kan de student meteen reageren, terwijl de docent zijn hele verhaal kwijt kan. Steenveld: “In veel programma’s kun je ook studenten in ‘breakout rooms’ in kleine groepjes aan het werk zetten, waar ze makkelijker met elkaar kunnen praten.”

Online lessen onthullen volgens Steeneveld ook een bestaand probleem: “Docenten die hun colleges twee keer drie kwartier de zaal in zenden. Online biedt juist kansen. Ik doe geregeld presentaties voor grote groepen. Online heb ik juist makkelijker contact. Uit een zaal met driehonderd mensen krijg ik bijzonder weinig plenaire vragen. Online verschijnen makkelijk twintig, dertig vragen in een chat.”

Zaaltje met loveseats

Aan programma’s met gelikte functies geen gebrek, zegt Steeneveld. “De UvA experimenteert met een hybrid learning theatre: een aantal studenten woonde live in een zaaltje met loveseats het college bij, met grote schermen waarop je alle studenten thuis kon zien. Zulke droomopstellingen zijn niet haalbaar voor alle studenten in Nederland. Maar je kunt uit de gangbare mogelijkheden meer halen dan nu gebeurt.”

Luc van Dijk-Wijmenga is ervan overtuigd dat niets boven ‘live’ lesgeven gaat. “Als je met 150 studenten in de zaal iemand zijn ogen ziet wegdraaien, kun je meteen inspringen met: ‘Ik geloof dat jij het hier niet helemaal eens bent?’ Zoiets lukt niet online, je mist simpelweg veel signalen.”

Lees ook: 

Zo komt de student het online studeren door

Sommige studenten krijgen niet tot nauwelijks fysiek les en zien de universiteit dus bijna niet van binnen. Wat doet dat met ze, en hoe zorgen ze ervoor dat de moed hen niet in de schoenen zakt?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden