Eindexamens

De centrale eindexamens beginnen komende week, zijn de leerlingen er wel echt klaar voor?

null Beeld Hollandse Hoogte /  ANP
Beeld Hollandse Hoogte / ANP

De centrale eindexamens in het voortgezet onderwijs beginnen volgende week. Leerlingen hebben een gefragmenteerde voorbereiding gehad en docenten vrezen voor hun discipline, maar kansen om te slagen zijn er voldoende.

Er kwam geen ‘corona-diploma’ voor de eindexamenlichting van 2020-2021. Anders dan voor het diploma van vorig jaar, moet nu wel het centraal eindexamen worden afgelegd, het zwaarste onderdeel van het examen. Voor het vmbo-examen gaan bijna 100.000 kandidaten op, voor havo 60.000 en voor vwo 40.000.

Er werd eerder dit jaar getwijfeld: zal er tijdens de lockdown voldoende gelegenheid zijn om de leerlingen klaar te stomen? Nu denkt 59 procent van de ouders volgens een enquête van Ouders en Onderwijs dat dit gelukt is. Hun kinderen mochten tijdens de lockdown wel naar school komen, al kwam hier volgens 44 procent van de ouders wel vaak de klad in sinds de gedeeltelijke heropening van de rest van het voortgezet onderwijs op 1 maart. Omdat ook andere leerlingen nu naar school mochten, bleef er minder ruimte over voor de eindexamenklassen.

Leerlingen kunnen er dit jaar ook voor kiezen om een aantal examens niet in mei, maar pas in juni te doen. Ze krijgen nog een extra herkansing én mogen een extra onvoldoende staan (behalve voor Nederlands, Engels en wiskunde). Tweederde van de ouders is blij dat er zoveel versoepelingen voor het examen zijn toegestaan, maar zijn die echt nodig?

Robert Chamalaun geeft Nederlands op het Udens College en is voorzitter van de beroepsvereniging voor leraren Nederlands, Levende Talen Nederlands. Wat hem betreft was zeker die extra onvoldoende niet nodig geweest. “Onder mijn vakgenoten is het gevoel dat de eindexamenresultaten niet veel zullen afwijken van andere jaren. Zeker onder vwo’ers verwachten we dat er voldoende leeskilometers zijn gemaakt, al voor de lockdowns. Voor havo- en vmbo-leerlingen is dat nog even afwachten, omdat de opleidingen korter duren. Maar het examen Nederlands draait om leesvaardigheid en argumenteren, en dat is niet iets dat we de afgelopen maanden hadden moeten oefenen, daar hebben we jaren de tijd voor gehad.”

‘Er is minder tijd voor andere onderwerpen’

Als er zorgen zijn, dan heeft Chamalaun die vooral over de ‘studiemodus’ van jongeren. “Het is zo’n gefragmenteerde periode geweest, de discipline van de gewone schoolweken is nu minder.” Dat vreest ook Sander Bons van eindexamensite.nl met online examentrainingen. “Ik viel van mijn stoel van verbazing toen ik zag dat er in de weken waarin doorgaans het gebruik van onze site het allerdrukst is, de meivakantie, dit jaar minder leerlingen examens geoefend hebben dan twee jaar geleden. Hoe kan dat?”

Bons denkt dat dit komt omdat er in juni nog herkansingsmogelijkheden zijn. Chamalaun vermoedt dat voor leerlingen de voorbereiding op school misschien ook wel voldoende is geweest. Hij heeft met zijn leerlingen in kleinere klassen van vijftien leerlingen kunnen oefenen voor de examens, en de oefenexamens goed met hen kunnen doornemen. “We hebben ook als school rond Pasen examentraining aangeboden.”

Dat het onderwijs vooral gericht is op het halen van een examen, het zogenoemde ‘teaching to the test’, is dit jaar nog meer aan de orde dan anders, denkt docent geschiedenis Ton van der Schans, tevens voorzitter van de vereniging van docenten geschiedenis en staatsinrichting in Nederland (VGN). “Vanwege corona hebben we ons moeten focussen op de examens en is er minder tijd voor andere onderwerpen. Dat betreuren wij wel.”

Anderzijds is Van der Schans ook blij dat er in ieder geval een centraal examen is, “want dat geeft toch meer gewicht aan de waarde van het diploma. Ik geef ook les aan eerstejaars hbo'ers, die vorig jaar geen centraal examen hoefden te doen. Dat vinden zij nu eigenlijk heel jammer.”

Leerlingen hebben eind april al moeten aangeven welke examens ze willen doen in het eerste tijdvak in mei, of het tweede in juni. Een meerderheid heeft ervoor gekozen om vrijwel alle examens al in mei te doen. Mocht het niet goed gaan, wacht nog een extra herkansing en de toegestane extra onvoldoende als kans om toch te slagen. “Het is een hele ruime veiligheidsmarge voor deze lichting examenkandidaten”, zegt Van der Schans. “Het goede ervan is, dat het wel een hoop scheelt in de spanning.”

‘Een onvoldoende is niet meteen noodlottig’

Pieter Staal (18) doet eindexamen vwo aan het Stella Maris College in Meerssen. Hij wil politicologie en geschiedenis aan de Radboud Universiteit in Nijmegen gaan studeren.

“Dat je belt, is een welkome afleiding. Ik ben bezig met wiskunde. Niet mijn favoriete vak. Ik sta voor alle vakken een voldoende. Voor natuurkunde een 5,7. Daar zit nog leerwerk in.

“Door de coronacrisis hebben leerlingen ruimere mogelijkheden om examen te doen. Dit geeft mij meer zekerheid en rust. Zo mag je een vak niet mee laten tellen voor het bepalen van de uitslag. Voor mij kan dat natuurkunde zijn. Dat is superfijn. Een onvoldoende is niet meteen noodlottig. Ook heb je dit jaar een extra herkansing. Ik ben altijd bang dat ik een vraag krijg en het antwoord niet weet. Nu heb ik een extra kans om het goed te doen. Verder kunnen leerlingen één of meerdere vakken doorschuiven naar het tweede tijdvak zodat voor deze vakken meer voorbereidingstijd is. Maar ik ga proberen om in de eerste periode alles te maken. Dan ben ik er vanaf en heb ik vakantie.

“Na mijn eindexamen was het de bedoeling om te gaan wandelen en musea te bezoeken in Frankrijk. Nu wordt het een filmmarathon van Star Wars en een dagje fietsen door Limburg.”

Pieter Staal. Beeld
Pieter Staal.

‘Zeker in het eindexamenjaar wil je juist meer les’

Harsh Singh (16) doet eindexamen vmbo-tl aan Scholen aan Zee in Den Helder en wil daarna door naar havo.

“Niemand wist of het eindexamen doorging. Onze school ging dit jaar een week dicht door een corona-uitbraak. Leraren waren ziek geworden, onder wie ook mijn docent. Daardoor moest ik in quarantaine. Ik werd niet ziek. Deze situatie maakte dit eindexamenjaar onduidelijk. Wat ging door en wat niet? Het was een zooitje. Toetsweken moesten worden verplaatst. Presentaties bleken lastig in te plannen en werden uitgesteld.

“Dit heeft mijn resultaten niet belemmerd. Het hele jaar scoor ik voldoendes. Dus ik hoef niet bang te zijn voor mijn eindexamen.

“Vanwege corona duurden onze lessen dit jaar dertig minuten in plaats van drie kwartier. Je kreeg minder uitleg. Zeker in het eindexamenjaar wil je juist meer les. Maar in de aanloop naar de eindexamens kregen we flexuren. De hele week kon je naar school voor extra uitleg van de docent. Hier heb ik zeker wat aan gehad. Dit heb ik gedaan voor Engels, biologie en geschiedenis. Ik heb er weleens alleen gezeten. Dat was fijn. Net privéles.”

Harsh Singh. Beeld
Harsh Singh.

Eindexamenleerlingen mogen trots zijn op zichzelf’

Jasmine van Poorten (17) doet eindexamen havo aan Het Baarnsch Lyceum in Baarn en wil straks rechten gaan studeren aan de Hogeschool van Amsterdam.

“De afgelopen weken ben ik bewuster met corona omgegaan. Ik ging niet naar drukke plekken, zoals het park. Ik wil de kans dat ik corona krijg zo klein mogelijk houden.

“Ik heb erover nagedacht om een vak niet te leren nu je er een mag wegstrepen. Dan heb ik meer tijd voor andere vakken. Toch heb ik besloten dit niet te doen. Het is fijn om alleen maar voldoendes te halen in plaats van een vak te laten vallen. Dat maakt je diploma minder mooi.

“Ik heb er niet heel veel last van gehad dat we veel thuis moesten leren en minder lessen hadden. In een klas ben ik meer afgeleid. Ik ben heel zelfstandig, neem mijn verantwoordelijkheid en ben vooral zelf degene die zegt: ‘Jas, je moet het halen.’

“Het is bijzonder wat de eindexamenleerlingen dit jaar presteren. Mensen moeten niet vergeten dat wij ons tijdens de coronatijd moeten voorbereiden en er extra hard voor moeten werken om ons diploma te halen. We mogen daarom trots zijn op onszelf.”

Jasmine van Poorten. Beeld
Jasmine van Poorten.

Lees ook:

Eindexamen gaat door, scholieren teleurgesteld

Het eindexamen gaat dit jaar op middelbare scholen door, met zachtere eisen en extra budget voor begeleiding.

Moet het centraal eindexamen dit jaar doorgaan? Het onderwijsveld is diep verdeeld

Monic Slingerland stelt de vraag over het al of niet laten doorgaan van examens aan de lezers van Trouw.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden