Aannamebeleid

Controversieel beleid levert TU Eindhoven 48 wetenschapsters op

Deniz Ikiz Kaya (rechts) en Michelle Chong (links) zijn twee van de ruim veertig vrouwelijke wetenschappers die de TU/e afgelopen jaar heeft kunnen aannemen.Beeld Maikel Samuels

De Technische Universiteit Eindhoven stelt vacatures in eerste instantie alleen voor vrouwen open. Dit heeft succes, maar mag het? Het college voor de rechten vindt van niet.

Het woord ‘backfire’ kwam bij allebei op, toen de Australische werktuigbouwkundige Michelle Chong en de Turkse bouwkundige Deniz Ikiz Kaya een baan accepteerden aan de Technische Universiteit Eindhoven (TU/e), waar sinds vorig jaar juli in beginsel alleen nog vrouwen worden aangenomen. De universiteit besloot de hoeveelheid vrouwelijke wetenschappers met radicaal beleid op te stuwen, omdat het in de technische wetenschappen allemaal veel te langzaam met vrouwen op hoge wetenschappelijke posities zou gaan. 

Maar zou dit bevorderingsbeleid uiteindelijk toch niet negatief op hen afstralen?, vroegen Chong en Ikiz Kaya zich af. Anderzijds, er zijn zo weinig studentes in de techniek en zo weinig vrouwen op leidinggevende wetenschappelijke posities, dat het misschien ook wel tijd is voor gedurfde stappen. 

En nu zitten de universitair docentes dus toch in Eindhoven. Afgelopen jaar werd daar een ongekend hoog aantal vrouwen aangenomen: 5 hoogleraren, 2 universitair hoofddocenten en 41 universitair docenten. 26 procent van het vaste wetenschappelijk personeel is inmiddels vrouw, het doel is 30 procent.

De Technische Universiteit Eindhoven heeft vrijdagochtend een tik op de vingers gekregen van het College voor de Rechten van de Mens, een adviesorgaan dat discriminatie moet tegengaan. De universiteit geeft sinds vorig jaar vrouwen ruim voorrang bij vacatures. Dat is discriminerend voor mannen, aldus het college.

Volgens het college moeten functies openstaan voor vrouwen èn mannen. Alleen als een vrouw en een man even geschikt zijn voor de baan, mag een vrouw de voorkeur krijgen.

Klachtenregen

Algauw nadat de TU/e vorig jaar het Irène Curie Fellowship bekendmaakte, stroomden tientallen klachten binnen bij antidiscriminatiebureau Radar. Het fellowship houdt in dat gedurende vijf jaar alle nieuwe vacatures voor vaste wetenschappelijke staf een half jaar lang alleen voor vrouwen zouden worden opengesteld en vrouwen bovendien een beurs van 100.000 euro aan onderzoeksgeld krijgen, plus een mentor. Enkele klachten die Radar ontving, kwamen van mannen van binnen de universiteit, de meeste van daarbuiten. 

De TU/e verwacht 150 nieuwe vaste medewerkers in dienst te kunnen nemen vanwege stijgende studentenaantallen en extra overheidsgeld voor techniek. Een goed moment om het vrouwelijke personeelsbestand op te krikken, zo leek het. Alleen voor bijzondere mannelijke talenten zou de universiteit een uitzondering maken. Bij iedere man die wordt voorgedragen voor een baan, moet een vrouwelijke tegenkandidaat worden gezocht. 

Radar stapte naar het College voor de Rechten van de Mens met de vraag of vrouwelijke wetenschappers zo mogen worden voorgetrokken.  De Rijksuniversiteit Groningen werd voor eenzelfde voorkeursbeleid in 2011 op de vingers getikt, bij de TU Delft mocht voorkeursbeleid in 2012 wel. Vrijdag doet het college uitspraak over de TU Eindhoven.  Hoewel de uitspraak niet bindend is, zegt de TU/e deze wel ter harte te zullen nemen. Dat het hier ook om een technische universiteit gaat, zou weleens in haar voordeel kunnen uitpakken.

Neem nou het vakgebied van wiskundige toepassing van werktuigbouwkunde waar Chong werkt als systeem- en regeltechnicus; daar werken bijna geen dames. Chong heeft twee vrouwelijke collega’s en nauwelijks vrouwelijke studenten. Pas sinds zij in Eindhoven werkt, is ze zich gaan realiseren dat het toch eigenlijk vreemd is dat er nooit vrouwelijke rolmodellen in haar leven geweest zijn. Bij de vakgroep van bouwkundige Ikiz Kaya, gespecialiseerd in architectuurgeschiedenis, is dat beter gesteld. Maar van de zes hoogleraren is er slechts eentje vrouw. Ikiz Kaya: “Vrouwelijke rolmodellen zijn in mijn leven heel belangrijk geweest. Ik werkte hiervoor in Oxford, daar werkten wel iets meer vrouwen, maar vrijwel nooit in leidinggevende posities. Ik weet zeker dat dit wel belangrijk is voor studentes.”

Proces van lange adem

Hoewel Nederland het in Europees opzicht met bijna 25 procent vrouwelijke hoogleraren slecht doet, zien de wetenschapsters het vooral als een internationaal probleem dat vrouwen niet echt doorbreken. Chong werkte eerder in Zweden, maar dat dit land bekendstaat om de grote seksegelijkheid viel haar niet echt op. Immers, ze werkt altijd met mensen van over de hele wereld. En hoewel ze ook veel positieve ervaringen heeft, voelde zich ook vaak minder serieus genomen dan haar mannelijke collega’s. 

Het zal een proces worden van de lange adem. Chong verwacht eigenlijk niet dat de 30 procent vrouwelijke wetenschappers in het vakgebied van de systeem- en regeltechniek in Eindhoven gehaald kan worden. Dat is jammer, want ze is er wel van overtuigd dat echte cultuurverandering dan pas optreedt. Eerdere streefcijfers voor vrouwelijke wetenschappers en selectiecommissies met vrouwen erin hebben in Eindhoven ook al weinig uitgehaald. Volgens de TU/e was het juist die hardnekkigheid van de ongelijkwaardige sekseverdeling die voor het College voor de rechten van de mens vrijdag de verstrekkende voorkeursbehandeling had moeten rechtvaardigen.  

Lees ook:

Tijdens crisis keren in de wetenschap oude rolpatronen terug: vrouwen zijn minder zichtbaar

Mannelijke wetenschappers profiteren van de crisis. Ze maken vaker dan hun vrouwelijke collega’s aanspraak op beurzen en ze publiceren meer.

Er zijn meer vrouwelijke hoogleraren, maar hun salaris blijft lager

Het aantal vrouwelijke hoogleraren aan Nederlandse universiteiten steeg nog nooit zo hard. Momenteel is bijna een kwart van alle professoren vrouw. Dat blijkt uit de Monitor Vrouwelijke Hoogleraren 2019 die donderdag gepresenteerd is. Van de 3475 hoogleraren waren er eind 2018 839 vrouw, aldus het Landelijk Netwerk Vrouwelijke Hoogleraren (LNVH).

De radicale stap van de Eindhovense universiteit om vrouwelijke hoogleraren te vinden is terecht

Het is bepaald geen sympathieke maatregel: mannen uitsluiten van sollicitaties. De Technische Universiteit Eindhoven maakte deze week bekend het tekort aan vrouwen in wetenschappelijke functies aan te willen pakken door alleen vrouwen te laten solliciteren. Daarmee oogstte het instituut hoon en verwijten.

Twente: tien vrouwelijke hoogleraren gevraagd, drie gevonden

De Universiteit Twente ging de TU Eindhoven voor. Resultaat tot nu toe: één procent meer vrouwelijke hoogleraren.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden