AnalyseOnderwijsproblemen

Cao basisonderwijs: leuk kerstcadeau biedt geen oplossing

Leeg klaslokaal op basisschool De Wieken in Nijmegen. Beeld ANP

Leerkrachten in het basisonderwijs krijgen 4,5 procent loonsverhoging. Waarom wordt er in januari dan toch weer gestaakt?

Personeel in het basisonderwijs ontving goed nieuws voor de feestdagen. Vanaf januari krijgen alle 181.000 leerkrachten, schoolleiders, onderwijsassistenten en ondersteunend personeel zoals conciërges een loonsverhoging van 4,5 procent. In februari ontvangt iedereen nog een eenmalige uitkering, afhankelijk van het aantal gewerkte uren.

Na bijna een jaar bakkeleien lag er donderdag eindelijk een cao-akkoord voor het basisonderwijs op tafel. Twee keer klapten dit jaar de onderhandelingen tussen schoolbesturen en vakbonden, vlak voor de zomer en in november. Hierdoor bleven miljoenen euro’s op de plank liggen. Tot onvrede van het personeel, dat dit jaar meermaals actie voerde voor een verlaging van de werkdruk en een hoger salaris.

Dat er na zoveel gesteggel nu een akkoord is gesmeed, lijkt reden voor een feestje – zou je zeggen. Maar niets is minder waar. De reacties van betrokkenen waren gematigd. Voorzitter Eugenie Stolk van de AOb, de grootste onderwijsbond, heeft een ‘dubbel gevoel’. En ook voor de PO-raad, belangenbehartiger van de schoolbesturen, is dit akkoord nog niet toereikend. Er zijn extra investeringen nodig, stelt voorzitter Rinda den Besten.

Basisschoolleraren tijdens de protestmanifestatie in het Haagse Zuiderpark. Beeld ANP

Het cao-akkoord zelf stemde betrokkenen nog wel tevreden. Dat iedereen die werkt in het basisonderwijs eindelijk weer een serieuze loonsverhoging krijgt, werd tijd, zo klinkt het. De huidige cao liep in maart af, sindsdien was er sprake van een impasse. Die patstelling is nu gerepareerd: naast de loonsverhoging krijgt iedereen een eenmalige uitkering van 33 procent van het nieuwe maandsalaris ter compensatie van de afgelopen negen maanden. Daarbovenop ontvangt al het personeel in het basisonderwijs in februari 875 euro, op basis van een fulltime baan. Daarmee belandt de door onderwijsminister Arie Slob incidenteel vrijgemaakte 150 miljoen euro eindelijk waar die hoort: op de bankrekening van leerkrachten.

Onderwijsminister Arie Slob reageerde opgetogen. Hij vindt het ‘heel mooi’ dat er een cao-akkoord is en personeel er flink op vooruit gaat. “Dat betekent dat leraren er deze kabinetsperiode gemiddeld 14 procent bij krijgen. Dat gun ik ze van harte, een extra waardering voor hun vak.”

In Amsterdam blijven de plakbandconstructies 

Maar het cao-akkoord lost de aanhoudende problemen in het onderwijs niet op. Neem Amsterdam, daar is helemaal geen aanleiding voor een feeststemming. Volgens een telling die donderdag naar buiten kwam, hadden basisscholen in de hoofdstad op 1 november 384 fulltime leerkrachten te weinig, ruim honderd meer dan aan het begin van het schooljaar. En het tekort stijgt nog steeds, waarschuwde het Breed Bestuurlijk Overleg Amsterdam, dat de cijfers verzamelde.

Daarmee zitten zo’n tienduizend leerlingen in Amsterdam zonder docent. De problemen zijn zo nijpend dat schoolbestuur Stichting Westelijke Tuinsteden zelfs besloot al haar zestien scholen deze week te sluiten. Daarmee wil bestuurder Joke Middelbeek een statement maken, zei ze in november in deze krant. Ze heeft 25 vacatures, de gaten in het rooster moet ze oplossen met ‘plakbandconstructies’: interne begeleiders, directeuren en invallers. Door een week de deuren te sluiten wil ze docenten lucht geven om nieuwe strategieën te bedenken. 

Die structurele problemen in het onderwijs zijn de reden dat betrokkenen gereserveerd reageerden op het nieuwe cao-akkoord. Dat is slechts een stapje in de goede richting. Zowel werkgevers als werknemers wijzen erop dat het kabinet meer geld moet vrijmaken om het vak van leraar weer aantrekkelijk te maken, en om de ‘kloof’ tussen de lonen in het basis- en voorgezet onderwijs te dichten.

Voorgenomen lerarenstakingen op 30 en 31 januari gaan alsnog gewoon door, hoewel er in januari geen geld valt te verdelen. “Van onze leden hoor ik: het water staat ons zo hoog aan de lippen, we moeten actievoeren”, aldus Stolk. “Ze hebben gelijk. Op deze manier redden we het niet.”

Wat staat er in het cao-akkoord primair onderwijs?

- Leerkrachten, onderwijsondersteuners en schoolleiders krijgen vanaf 1 januari 2020 een loonsverhoging van 4,5 procent

- In februari krijgt al het personeel een financiële goedmaker voor de negen maanden dat er geen nieuwe cao lag. Ook krijgt iedereen eenmalig 875 euro, op basis van een voltijdbaan.

- Ook schooldirecteuren krijgen loonsverhoging, voor de vorige loonstijging kwamen zij niet in aanmerking

- Er is een scholingsbudget van 600 euro per jaar per persoon in 2020 en 2020

- Er komt aanvullend geboorteverlof voor partners

- Het speciaal onderwijs krijgt eenmalig extra geld omdat zij relatief veel onderwijsondersteunend personeel hebben.

Lees ook:

Interview: ‘Ik heb 25 vacatures, dat los ik op met plakbandconstructies. De kinderen betalen de rekening.’

Zestien Amsterdamse basisscholen sluiten in december een week hun deuren vanwege het lerarentekort. Bestuurder Joke Middelbeek (59) wil een statement maken. ‘We moeten uit de overleefstand.’

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden