Beeld Fadi Nadrous

De Opvoedvraag Marten van de Wier

Broer laat zusje zijn speelgoed afpakken. Is dat erg?

Wat doe je als opvoeder als een 4-jarig jongetje zich laat aftroeven door zijn 2-jarige zusje?

Een 4-jarig jongetje lijkt niet goed opgewassen tegen zijn jongere zusje, schrijven twee grootouders, die regelmatig oppassen. Het meisje van 2 is ‘pittig’ en eist regelmatig het speelgoed op waarmee haar boertje bezig is. Hij geeft zijn speelgoed meestal onmiddellijk op. “Ik wil er toch niet mee spelen”, zegt hij dan.

Hoe moeten ze daar mee omgaan, vragen de grootouders zich af. “We kiezen er nu voor de jongen te prijzen dat ‘ie zo lief is”, schrijven ze. Dat hebben de ouders van de kinderen hen aangeraden. Maar het zit ze toch niet lekker.

Dit is een kwestie waarin de ouders het voortouw moeten nemen, vindt opvoedcoach Anke Nieuwenhuizen van Opvoedingenzo. Maar hun keuze om het jongetje te prijzen met iets dat hij ís, is niet zo handig, vindt ze. “Zo’n compliment kan kinderen juist onzeker maken. Wat is lief? En moet hij de volgende keer dan ook weer ‘lief worden’?” Het is beter kinderen te complimenteren om wat ze doen, om hun inzet. “Zoals: ‘Wat goed dat je je ­speelgoed met je zus wilt delen.’ Maar daar zou ik aan toevoegen: ‘Je mag ook nee zeggen’.”

Weerbaarheid

Die toevoeging vindt ook kinder- en jeugdpsychologe Tamar de Vos-van der Hoeven van Opvoedadvies.nl belangrijk. “Je ziet dit vaker tussen oudere en jongere broers en zussen. Soms vinden oudere kinderen het jongere kind echt heel lief en gunnen ze het daarom het speelgoed. Maar het kan ook dat ze het idee krijgen dat het van ze wordt verwacht, als ze die boodschap meekrijgen van de ouders.”

Nieuwenhuizen vindt het lastig in te schatten of de weerbaarheid voor dit jongetje echt een probleem is. “Laat hij zich op school ook de kaas van het brood eten, en als hij met vriendjes speelt? Of alleen door zijn zusje? En zijn het alleen de grootouders die het als een probleem ervaren, of ook de ouders?”

De opvoedcoach kent het probleem meestal andersom: kinderen die juist hun speelgoed niet willen delen.

Als het jongetje ook in andere situaties over zich heen laat lopen, dan kan ze zich voorstellen dat ook de ouders hem weerbaarder willen maken. Dat zouden ze kunnen doen door met hem te praten over wat er gebeurt. “Beschrijf het probleem. ‘We zien dat jij je speelgoed altijd meteen aan je zusje geeft. We zouden het goed vinden als jij het tegen haar zegt als je dat niet wilt.’ Je kunt ook inspelen op het feit dat hij de grote broer is: ‘Zij moet ook leren dat ze niet alles meteen kan krijgen. Daar kun jij bij helpen.’”

Spelenderwijs praten

Ook De Vos adviseert er met het jongetje over te praten. “Dat kan ook spelenderwijs. Jij speelt bijvoorbeeld met een konijn, het kind met een beer. ‘Als het konijn nou de auto van beer wil, wat kan beer dan zeggen?’”

Maar wat als het zuslief later toch weer lukt speelgoed af te pakken? Moet je het de kinderen zelf laten uitvechten of ingrijpen? Ouders en grootouders mogen bijsturen, vinden zowel De Vos als Nieuwenhuizen. “Je mag het jongetje best helpen als hij moeite heeft voor zichzelf op te komen. Dan zeg je: ‘Laat Sam maar even afmaken wat hij aan het doen is.’ Zo kun je ook aan hem duidelijk maken dat hij zijn speelgoed niet altijd hoeft af te geven.”

Maar ingrijpen is ‘een drama’, schrijven de grootouders. De jongen gooit dan het teruggekregen speelgoed huilend weg en het meisje gaat er alsnog mee vandoor. Het zou kunnen dat hij ooit iets vervelends heeft meegemaakt op dit gebied, zegt Nieuwenhuizen. Maar het kan ook dat hij gewoon echt niet van ruzie houdt. Het zou goed zijn als zijn ouders daarover met hem praten, om erachter te komen wat er speelt.

Nieuwenhuizen: “De ouders kunnen hem vervolgens in kleine stapjes leren beter voor zichzelf op te komen. Maak het niet te groot. ’s Avonds kun je bijvoorbeeld terugblikken op de dag, zonder dat dan specifiek aan te geven: ‘Toen heb je gezegd wat je wilt, wat heb je dat goed gedaan.’”

Elke week behandelt Trouw een opvoedvraag van lezers. Zelf eentje ­indienen? Mail naar: opvoedvraag@trouw.nl

Lees ook: Peuters die vreedzaam samen spelen? Vergeet het maar

Een jongetje van vier slaat zijn zusje regelmatig als ze met zijn speelgoed speelt.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden