Investering

Aanspraak op het steunpakket? Scholen moeten hard aan de slag

null Beeld ANP
Beeld ANP

Met een enorm financieel noodpakket legt het kabinet de bal terug bij scholen. Ze krijgen ruimte om het onderwijs te verbeteren.

Het onderwijs krijgt een steunpakket dat qua omvang vergelijkbaar is met de NOW-regeling voor het bedrijfsleven. De ministers Ingrid van Engelshoven (D66) voor mbo en hoger onderwijs en Arie Slob (CU) voor basis- en voortgezet onderwijs maakten woensdag hun Nationaal Onderwijs steunprogramma bekend. Het kabinet trekt 8,5 miljard euro uit voor het bestrijden van leervertraging, achterstanden en sociaal-emotionele problematiek, maar wil ook investeren in het onderwijs op de langere termijn.

Om een indruk te geven hoe zelden zulke bedragen voor het onderwijs vrijkomen, kun je bedenken dat in 2015 een vergezicht van 1 miljard aan extra investeringen in kwaliteitsverbetering van het hoger onderwijs voldoende was voor ‘onderwijspartijen’ D66 en GroenLinks om in te stemmen met het leenstelsel, en afschaffing van de basisbeurs. En in 2019 konden tienduizenden leraren op het Malieveld op hun kop gaan staan voor 4 miljard aan structurele extra investeringen in het onderwijs, maar het leverde hun ‘slechts’ honderden miljoenen op voor werkdrukverlaging en loonsverhoging.

Enorme kans voor een impuls

Nu er eenmalig, buiten de begroting om, maar liefst 8,5 miljard tot aan 2023 klaarligt voor het onderwijs, is dat dan ook een enorme kans voor een impuls. Alle onderwijsorganisaties en de gemeenten die door de ministers betrokken zijn bij de totstandkoming van het steunplan, reageren enthousiast. Maar zullen ze deze kans ook echt gaan grijpen?

Het leeuwendeel van de 8,5 miljard is bestemd voor het basis- en voortgezet onderwijs. Willen zij aanspraak kunnen maken op het geld (een basisschool kan zo’n 180.000 euro krijgen en een middelbare school 1,3 miljoen euro), dan moeten ze hard aan de slag. Niet alleen met het vaststellen van de precieze vertraging bij de leerlingen, maar ook met een plan van aanpak tot herstel.

Minister Slob trekt geld uit voor bijvoorbeeld het inrichten van brede brugklassen, die de kansengelijkheid van kinderen ook op langere termijn zouden bevorderen. Na jaren zou de maatschappelijke wens voor meer brede brugklassen nu een zetje kunnen krijgen. Het steunplan kan het stelsel dan veranderen, en, vinden velen, verbeteren.

Maar een rondgang van deze krant langs de grote Nederlandse gemeenten en koepelorganisaties van middelbare scholen en schoolbesturen leverde slechts één school op die, mede ingegeven door de coronacrisis, bezig is een brede brugklas in te richten. De Philips van Horne in Weert besloot daar in september toe en ontwikkelt nu het onderwijs in klassen met vmbo/havo- en havo/vwo-scholieren bij elkaar. Dat is volgens directielid Lud de Jager een traject dat maanden in beslag neemt. Daar zullen veel middelbare scholen zo diep in het schooljaar misschien niet meer aan beginnen.

‘Kansrijk geplaatst’

Ook de koepel van basisscholen PO-Raad ziet het probleem: zij kunnen kinderen in groep 8 nu wel een ‘kansrijk advies’ geven, maar wil dat effect hebben, dan moeten de kinderen ook ‘kansrijk geplaatst’ worden. De koepel twijfelt eraan of het voortgezet onderwijs daar momenteel wel voldoende op inspeelt.

Studentenvakbond: iedereen krijgt ademruimte dankzij compensatie

De Landelijke Studentenvakbond (LSVb) is blij met de halvering van het collegegeld. Volgens voorzitter Lyle Muns zorgen de maatregelen ervoor “dat ze zelf niet de rekening van de coronacrisis hoeven te betalen. Zo krijgt iedereen weer een beetje ademruimte.”

Ook het Interstedelijk Studenten Overleg (ISO) is tevreden. “Het is fantastisch dat het kabinet zo’n enorm financieel gebaar maakt naar studenten en goed dat de onderwijsministers hebben ingezien hoe belangrijk de financiële kant van het verhaal is”, laat voorzitter Dahran Çoban weten.

Ook de zomer- en herfstscholen, eveneens door Slob genoemd als instrument om leerachterstanden in te lopen, zijn volgens bijna honderd Amsterdamse en Rotterdamse middelbare scholen ‘niet de juiste weg’ en kunnen volgens hen vooral op enthousiasme van dure huiswerkinstituten rekenen. In een brief aan de minister vroegen zij om flexibiliteit om vast te stellen wat een kind precies wanneer nodig heeft, om gespreid examen te kunnen doen, op meerdere momenten te kunnen instromen in vervolgonderwijs en de Onderwijsinspectie niet te laten toetsen op de snelheid waarmee kinderen door de onder- en bovenbouw stromen.

Misschien zijn brede brugklassen of zomerscholen niet altijd de juiste oplossing. Het kabinet laat scholen dan ook de vrijheid om met andere plannen te komen. Van de eerdere 1,5 miljard euro die Slob al aan noodsteun vrijmaakte, wisten scholen met hun plannen goed gebruik te maken, zei hij eerder in Trouw. Maar toen ging het nog om het oplossen acute problemen. Nu vraagt de minister van scholen iets wat zij hem maandenlang juist verweten te ontberen: visie.

Lees ook:

Demissionair minister Arie Slob : ‘De effecten van corona zullen lang voelbaar blijven, er zal schade zijn’

Minister van onderwijs Arie Slob is inmiddels net als de rest van het kabinet demissionair. Hij krijgt soms het verwijt in coronatijden onzichtbaar te zijn. ‘Er is nu in persconferenties wel meer aandacht voor onderwijs.’

Jongeren beginnen nu zelfs school te missen: ‘Je merkt pas hoeveel je van iets houdt als je er niet meer bent’

Leerlingen van Spinoza20first, een middelbare school in Amsterdam, moeten elkaar voorlopig nog missen. ‘Ik word er verdrietig van.’

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden