ZZP'ers moeten een hoge prijs betalen voor hun zelfstandigheid

In 2008 waren er in Nederland zo'n 800.000 zzp'ers, zelfstandigen zonder personeel. Goed voor maar liefst 14 procent van het bruto nationaal product. Daarna kwam de crisis. De gevolgen waren tweeledig. Aan de ene kant moesten veel zzp'ers stoppen met hun bedrijf of werken onder de kostprijs. Aan de andere kant gingen velen, na ontslag uit loondienst, door als zelfstandig ondernemer. Dapper maar ook heel onzeker. Want de wet loopt achter op deze ontwikkeling op de arbeidsmarkt. De fiscale voorzieningen, scholing, verzekeringen tegen arbeidsongeschiktheid maar vooral de pensioenregelingen zijn niet toegespitst op deze groeiende arbeidsgroep.

Hoeveel zzp'ers er nu zijn, is lastig te zeggen. Zo onduidelijk als de regelingen zijn voor zzp'ers, zo onduidelijk is ook de definitie. Velen werken nog parttime in loondienst en parttime als zzp'er. Afhankelijk van de mate waarin je zelfstandig bent, zijn er op dit moment tussen 400.000 en 1.300.000 zelfstandigen zonder personeel. Een aanzienlijk deel van de arbeidsbevolking. De Sociaal-Economische Raad noemt een aantal redenen voor deze groei: de groeiende individualisering en de behoefte aan flexibiliteit op de werkvloer.

Een paar weken terug zat ik als zzp'er een congres voor van het Platform Zelfstandige Ondernemers. Verscheidene sprekers wierpen hun licht op de toekomstige arbeidspositie van deze nieuwe groep en hoe de positie van de zzp'er gelijkgetrokken kan worden met die van de traditionele werknemer in loondienst. De wet is nu streng, maar soms ook onevenredig nadelig. De wet ziet een zzp'er als een ondernemer. De risico's die bij ondernemen horen worden niet beloond. Zo heeft een zzp'er in sommige gemeentes pas recht op bijstand als hij zijn tot dan toe gespaarde pensioengeld heeft opgemaakt. Terwijl een werknemer in loondienst bijstand krijgt zonder eerst zijn pensioen te moeten opeten.

De cijfers omtrent de pensioenen zijn zorgwekkend. Ruim de helft van de zzp'ers heeft niets geregeld voor zijn pensioen. Er zijn weinig pensioenproducten op maat, ze lopen sterk achter op de individuele werksituaties van de zzp'ers. Als er al producten op maat zijn, zijn ze ondoorzichtig en vooral onevenredig kostbaar. Het merendeel kiest ervoor om het geld te investeren in het bedrijf in plaats van de hoge storting in het pensioenfonds.

Hoofdspreker en minister Jan Kees de Jager zag een groot potentieel in zzp'ers. Om ze tegemoet te komen kondigde hij op het PZO-congres maatregelen aan. De zzp'er mag de bestaande pensioenregeling van zijn oude baas voortzetten, verlengd van drie tot tien jaar. Sympathiek. Maar helaas voor velen geen oplossing. Als je geen arbeidsverleden hebt, kom je ook niet in aanmerking om de pensioenregeling te verlengen en ben je aangewezen op die dure pensioenproducten. Een gat in de arbeidsmarkt waar de pensioenfondsen nog niet in zijn gesprongen. Tot die tijd ligt er gelukkig een alternatief wetsvoorstel van de VVD en D66 om een toetsvrije aftrek te garanderen aan zzp'ers die nog geen ouderdomsvoorziening hebben getroffen. Laat dit voorstel er een zijn in een reeks die de zzp'er een rechtvaardigere positie op de nieuwe, snel veranderende arbeidsmarkt gunt. Anders kan het grote potentieel van deze groep zich snel omzetten in een grote kostenpost voor de rest van de arbeidsbevolking.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden