Zzp-certificaten die zelfstandigheid moeten garanderen zijn waardeloos

Minister Wouter Koolmees tijdens het algemeen overleg over pensioenonderwerpen in aanwezigheid van minister Koolmees. Beeld ANP

De wet is erg onduidelijk over wanneer zzp'ers echt zelfstandig zijn. Bedrijfjes springen daar handig op in door hen certificaten te verkopen. Maar die hebben volgens de Belastingdienst geen waarde.

Zzp'ers kunnen certificaten kopen om aan potentiële opdrachtgevers te tonen dat ze écht zelfstandig zijn. Die opdrachtgevers willen namelijk geen kans lopen iemand in te huren die de Belastingdienst zal aanmerken als een verkapte werknemer. Dat zou naheffingen kunnen opleveren.

Verschillende bedrijven bieden zzp'ers daarom 'checks' aan, die zekerheid moeten geven. Maar volgens de Belastingdienst, die op schijnzelfstandigheid controleert, hebben die certificaten geen waarde. De Leidse hoogleraar arbeidsrecht Gerrard Boot vindt ze misleidend.

Schijnzelfstandigheid betekent dat ingehuurde zzp'ers te weinig vrijheid krijgen in het doen van hun werk om nog echt als zelfstandige te gelden. Omdat ze dan functioneren als werknemers, moet de opdrachtgever loonheffing en sociale premies afdragen. Het is alleen vaak onduidelijk waar de grens van zelfstandigheid precies ligt.

Verschillende bedrijfjes springen handig op die onzekerheid in. Zo kunnen zzp'ers zich bij dienstverlener Multiflexx melden om zich voor ongeveer 30 euro te laten doorlichten. Die plaatst ze vervolgens in een register van ondernemers waaruit opdrachtgevers 'veilig' kunnen kiezen. Het bedrijf DBA-erkend rekent zzp'ers 7,50 euro voor het langslopen van 25 vragen die 'helderheid' moet bieden over hun ondernemerschap. Volgens de site hebben een paar honderd ondernemers dat inmiddels gedaan. Die hadden overigens ook gratis een vragenlijst op de site van de Belastingdienst kunnen invullen om een indicatie te krijgen.

Zekerheid

De fiscus zegt niet bekend te zijn met de certificaten. Volgens een woordvoerder suggereren ze zekerheid te bieden terwijl die zekerheid alleen van de Belastingdienst zelf kan komen.

Maarten Post zegt als voorzitter van ZZP-Nederland "een heleboel bedrijven tegen te komen die optreden als bemiddelaar tussen werkgevers en zzp'ers". "Vaak deugen die niet en daar waarschuw ik onze leden dan voor." Ook de ondernemersorganisatie voor zelfstandigen in de bouw zou het leden altijd afraden met zo'n bedrijf in zee te gaan, zegt de woordvoerder van ZBo. Datzelfde geldt voor Platform Zelfstandige Ondernemers.

Marc Sitskoorn vindt als directeur van Multiflexx dat zijn certificaten wel degelijk waarde hebben. Multiflexx 'ontzorgt' opdrachtgevers door documenten van zzp'ers te controleren, aldus Sitskoorn, bovenop onderzoek naar de inhoudelijke werkzaamheden. Die opdrachtgevers krijgen daardoor meer zekerheid, schrijft hij in een reactie. "Uiteraard staat het iedereen vrij om van onze dienstverlening gebruik te maken, of niet." Ook wil Sitskoorn niet de indruk wekken dat zijn bedrijf op de stoel van de Belastingdienst gaat zitten.

Toch stelt de bedrijfssite onder het kopje 'Voorkom boetes' dat een zzp'er met certificaat gegarandeerd aan alle eisen voldoet. Volgens de Leidse hoogleraar arbeidsrecht Gerrard Boot kan dat niet. "Dit is misleidend. Als je met een korte scan zeker wist of je echt als zelfstandige aan het werk bent, was er niet zoveel gedoe over de wet waarin dat geregeld is."

Gezagsrelatie

Daarmee doelt hij op de Wet deregulering beoordeling arbeidsovereenkomst uit 2016. Daarin is de grens tussen een gewoon dienstverband en de verkapte versie zo vaag dat hij aan herziening toe is. D66-minister Wouter Koolmees van sociale zaken wil de wet al enige tijd inzichtelijker maken. Onlangs schreef hij nog aan de Tweede Kamer dat hij er eind dit jaar een webmodule voor hoopt te lanceren die daarbij moet helpen.

Tot die tijd is het niet gek dat werkgevers en zelfstandigen op zoek gaan naar duidelijkheid in de vorm van een certificaat. Het meest ingewikkeld aan de status van een zzp'er is de gezagsrelatie. Er is geen harde grens voor hoeveel bevelen een opdrachtgever mag geven voordat de Belastingsdienst concludeert dat de zelfstandige eigenlijk niet meer geldt als zelfstandige. Zelfs wat precies een instructie is van de baas blijkt nu niet duidelijk uit de wet.

Niemand ontkent die onduidelijkheid en Koolmees bevriest de uitvoering ervan dan ook totdat zijn ministerie haar duidelijker heeft kunnen maken. Tot 1 januari 2020 gaat de fiscus alleen achter opdrachtgevers aan die het echt bont lijken te maken met het inschakelen van schijnzelfstandigen. 

DBA-erkend heeft niet gereageerd op verschillende verzoeken tot wederhoor van Trouw.

Lees ook:

Minister Koolmees schuift de verplichte verzekering voor zzp’ers op de lange baan

Eerst maar eens onderzoek doen, zegt minister Koolmees van sociale zaken over een verplichte verzekering voor zzp’ers.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden