Zwitsers vrezen voor loslopende jonge mannen in hun achtertuin

“Ik denk niet dat wij ons over vijftig jaar hoeven te schamen over ons vluchtelingenbeleid van nu”, zegt Jean Daniel Gerber, directeur Vluchtelingen van het ministerie van justitie. De man die zijn baan bij de Wereldbank in Washington vorig jaar verruilde voor een van de lastigste functies in Bern, houdt van klare taal.

RENSKE HEDDEMA

Gerber verwijst naar een pijnlijk verleden. Nog altijd wordt Zwitserland nagewezen dat het in de Tweede Wereldoorlog zoveel joodse vluchtelingen zonder pardon over de grens zette en zelfs aan de Duitsers uitleverde. Maar tegenwoordig steekt Zwitserland niet slecht af bij de andere Europese landen. Integendeel. Met zijn bevolking van 7 miljoen zal Zwitserland naar verwachting dit jaar ruim 40 000 vluchtelingen opnemen. Net als in Nederland puilen de opvangcentra uit. Onlangs kregen net aangekomen vluchtelingen bij de grenspost Kreuzlingen aan het Bodenmeer te horen dat zij buiten moesten slapen. Ook in Zwitserland liepen de emoties hoog op over deze inhumane opvang. Maar dubbelhartig waren ze wel. Al is buiten slapen te gortig, asielzoekers in zijn eigen achtertuin wenst de Zwitser ook weer niet. De stemming liep zo hoog op, dat minister van justitie Koller in een rechtstreekse uitzending op de televisie tekst en uitleg kwam geven.

Tweederde van de asielzoekers in Zwitserland zijn Kosovo-Albanezen. Velen worden opgevangen door de generaties Joegoslavische gastarbeiders die sinds de jaren zestig en zeventig in Zwitserland wonen. Na jarenlang pendelen als 'seizoenarbeiders', bleven er uiteindelijk 315 000 in Zwitserland hangen. Het aantal Kosovo-Albanezen onder hen wordt op 180 000 geschat, een inwoneraantal groter dan de hoofdstad Bern. Bijna iedere vluchteling heeft wel ergens in Zwitserland familie.

Het overgrote deel Kosovo-Albanezen heeft een keurig bestaan opgebouwd; de Zwitserse bouw en horeca kunnen niet meer zonder hen. Helaas kreeg hun uitstekende reputatie begin jaren negentig een behoorlijke deuk. Veel jongeren uit Kosovo, die de oorlog in Joegoslavië ontvluchtten, kwamen als koeriers en handelaren in het Zwitserse drugscircuit terecht. Het gevolg is, dat het woord 'Kosovo-Albaner' in Zwitserland garant staat voor moeilijkheden. Toen Zürich onlangs voor een betere integratie van Kosovo-Albanezen een netwerk wilde oprichten, kreeg de stad bij een referendum een duidelijk nee van zijn burgers.

Vandaar dat de bevolking in de plaatsen, waar tijdelijke onderkomens worden ingericht, zeker wil weten dat ze gezinnen krijgen toegewezen, en geen 'loslopende' jonge mannen. Bern kan die garantie trouwens niet geven, net zo min als de verzekering, dat het tijdelijk verblijf van de asielzoekers volgend voorjaar weer voorbij is. De federatie blijft bescherming bieden, zolang de oorlog in Kosovo voortduurt.

Daar staat tegenover, dat het terugkeerbeleid stringent wordt uitgevoerd. Dit jaar komen niet alleen de meeste vluchtelingen binnen, het is ook het jaar dat de meeste asielzoekers terugkeerden. Het gaat dan vooral om ongeveer 10 000 Bosniërs, die teruggaan nu de oorlog voorbij is. De terugkeerregeling berust op een combinatie van asielbeleid en ontwikkelingshulp. Een gezin krijgt tussen de 15- tot 22 000 gulden mee naar huis, en de gemeenschap waar het zich vestigt, krijgt ditzelfde bedrag voor de wederopbouw. Hoe langer men de uitreisdatum overschrijdt, hoe minder de premie. Wie vier maanden na de afgesproken datum nog niet is vertrokken, krijgt helemaal niets.

Een extra zorg voor de regering is, dat Zwitserland, als niet-EU-land, het Verdrag van Dublin niet heeft kunnen ondertekenen. Dat maakt het land dubbel aantrekkelijk voor asielzoekers. Wie als asielzoeker geweigerd is in een EU-land, mag het alleen nog opnieuw proberen buiten de Europese Gemeenschap.

De Unie heeft aangekondigd, dat er pas over een eventueel parallelverdrag met dat van Dublin valt te praten, als de bilaterale overeenkomst tussen Zwitserland en de Unie, waarover al jaren wordt onderhandeld, een feit is.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden