Zwitsers opgewonden over superschandaal

Het is het klassieke verhaal. Dino Bellasi: een keurige man, netjes op het werk, aardigvoor de buren.

door Renske Heddema

Dat deze 39-jarige boekhouder bij de Zwitserse inlichtingendienst tussen 1994 en 1999 ruim 12 miljoen gulden zou hebben verduisterd, sloeg in als een bom. Eerst leek het niet meer dan een blunder van het openbaar bestuur. Maar de zaak nam dimensies aan ,,waar we niet van konden dromen'', zoals minister van defensie Adolf Ogi het zei.

Op 13 augustus werd Bellasi samen met zijn vrouw in de kraag gevat op de luchthaven van Zürich. Er was een gat in de boekhouding ontdekt. Tussen 1994 en 1998 had Bellasi met vervalste dienstopdrachten 12 miljoen gulden in eigen zak laten vloeien. De contanten voor fictieve soldij, daggelden, reis- en verblijfkosten van honderden militairen, die Bellasi persoonlijk van de Nationale Bank haalde, zette hij op een eigen rekening. Zelfs toen hij vorig najaar om gezondheidsredenen ontslag nam, behield hij het pasje waarmee hij geld opnam bij de bank.

Minister Ogi gaf toe dat de controle had gefaald. Daggelden zullen nooit meer contant worden uitbetaald. Maar de chef van Bellasi, het hoofd van de inlichtingendienst, bleef buiten schot. Bellasi zou namelijk geen toegang hebben gehad tot geheime documenten en beslissingen.

Maar toen zondag bekend werd dat er een geheime wapenopslagplaats ontdekt was, brak in Bern de hel los. Volgens de Sonntagsblick, dat met het nieuws kwam, lagen in een buitenwijk van Bern ruim tweehonderd precisiewapens en kisten vol munitie klaar. Ook zou Bellasi banden hebben met de maffia in Oost-Europa en met de geheime diensten van Servië, Duitsland en de VS. Het geheime netwerk, waarbij, geheel in stijl, ook Oost-Europese prostituees zouden zijn betrokken, zou elkaar ontmoeten in het hotel Victoria Jungfrau te Interlaken. Ook verschenen er foto's van een villa in aanbouw in Oostenrijk - die van Bellasi.

Toen ook kwam minister Ogi pas in actie. Maar ook hier ging het weer op zijn Zwitsers: onhandig. Peter Regli, chef inlichtingendienst, werd uiteindelijk dan toch geschorst. Maar, benadrukte Ogi, op eigen verzoek, en alleen maar om het onderzoek niet te belemmeren.

Op de persconferentie, zondagmiddag in allerijl belegd, zat de geschorste chef echter pontificaal naast zijn minister en nam hij de kans waar om het Openbaar Ministerie de mantel uit te vegen.

Volgens Regli was zijn boekhouder vanuit de gevangenis bezig een ,,gigantisch bouwwerk van leugens te construeren, dat kennelijk werd geloofd door de procureur-generaal''. In de wandelgangen liet Regli de pers weten over veertien dagen weer op zijn plaats te zitten.

Daar lijkt steeds minder kans op. Inderdaad zocht Bellasi's advocaat daags daarna de publiciteit met faxen, waarin de boekhouder beweert in opdracht van zijn meerderen gehandeld te hebben. Hij zou, onder anderen van Regli, de opdracht hebben gehad om een schaduw-geheimedienst op te zetten, daarvoor het wapenarsenaal hebben aangelegd, en een fors deel van de miljoenen teruggesluisd hebben aan zijn superieuren. Bellasi was - volgens zijn advocaat - slechts een gehoorzaam burger, die deed wat hem werd opgedragen, tot heil van het vaderland.

Hoe dit operetteachtige schandaal ook afloopt, zeker is, dat Adolf Ogi onder vuur ligt. Het is niet de eerste keer dat zijn chef veiligheidsdienst in opspraak raakt.

Op dit moment loopt een onderzoek naar Regli's betrokkenheid bij de geheime leveringen van biochemische wapens aan het apartheidsregime in Zuid-Afrika. Ook zouden Zwitserse vliegeniers, toen andere landen Zuid-Afrika boycotten, hebben geholpen bij de opleiding van Zuid-Afrikaanse gevechtspiloten.

Volgende week komt het parlement in een speciale zitting bijeen om het handelsverdrag met de EU te beoordelen. Het spionageschandaal zal daar dan met prioriteit behandeld worden. De roep van de politieke partijen om een parlementaire enquête - de socialistische partij en de Groenen voorop - wordt steeds sterker.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden