Zwijgen houdt arbeidsrisico in stand

In andere landen worden beroepsziekten wel gemeld, én aangepakt

Elke dag sterven tien mensen als gevolg van een beroepsziekte, blijkt uit cijfers van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM). Vooral kanker en astma, opgelopen op de werkvloer, maken veel dodelijke slachtoffers. Daarna volgen de hart- en vaatziekten als gevolg van stress of het veelvuldig draaien van ploegendiensten.

Er overlijden meer mensen aan beroepsziekten dan aan ongelukken op het werk. En er komen jaarlijks duizenden nieuwe stoffen op de markt die weer nieuwe risico's voor de gezondheid met zich meebrengen, waarschuwt bedrijfsarts Dick Spreeuwers, oud-directeur van het Nederlands Centrum voor Beroepsziekten (NCvB). "Voor het opsporen van deze risico's is het noodzakelijk om een ander meldingssysteem te ontwikkelen." Het huidige systeem waarin bedrijfsartsen beroepsziekten aan het NCvB moet melden, werkt immers niet, meldde deze krant gisteren.

Bij asbest duurde het jaren voordat de erkenning kwam dat mensen er ziek van werden en de stof verboden moest worden. Een recenter voorbeeld zijn de gezondheidsklachten bij honderden oud-medewerkers van Defensie die werkten met chroomhoudende verf en lak. Deze verven beschermen straaljagers en tanks tegen roest, maar bevatten ook het kankerverwekkende chroom-6. Dat werd pas bekend door onthullingen in de media.

Arbeidsarts Jan Bakker meldt dat er nauwelijks aandacht is voor huidkanker die ontstaat door veelvuldige blootstelling aan de zon bij het werk in de open lucht. Terwijl die ziekte in de bouw twee keer zo veel voorkomt als bij binnenwerkers.

Dit beroepsrisico heeft in de ons omringende landen geleid tot wetgeving. Zo worden in Duitsland blootstellingsmetingen uitgevoerd. In Nederland worden er jaarlijks gemiddeld nog geen tien gevallen van huidkanker gemeld. Bakker: "Bedrijfsartsen melden deze ziekte zeer weinig".

In het buitenland is de meldingscultuur veel beter, weet Dick Spreeuwers. In veel andere Europese landen wordt er om te beginnen gewerkt met een veel eenvoudiger formulier, dat zowel door de werkgever als de werknemer als de bedrijfsarts kan worden ingevuld.

Als er sprake is van een beroepsziekte kijkt een onafhankelijk instituut of er compensatie nodig is voor de opgelopen schade. En die compensatie komt uit een fonds waar alle werkgevers aan meebetalen.

In Nederland is zelden sprake van een vergoeding. Alleen voor asbestkanker is er een compensatieregeling. Verder krijgt slechts een enkeling middels een rechtszaak erkenning voor hetgeen hij heeft opgelopen op de werkvloer.

Zo'n zaak kan met een beetje pech wel tien of twaalf jaar lopen. Bovendien vindt de werknemer het vaak vervelend om tegen zijn baas te procederen, omdat hij doorgaans in alle tevredenheid zijn werk heeft gedaan. Als de rechter een schadevergoeding toewijst, kost dat de werkgever al snel een paar ton.

Doordat mensen met een beroepsziekte in andere landen vaak een financiële compensatie krijgen, wordt daar ook meer noodzaak gevoeld die ziekte te melden, legt Spreeuwers uit. "In Nederland ligt de nadruk bij bedrijfsartsen veel meer op de aanpak van kortdurend verzuim. Het rapporteren van een beroepsziekte zit niet in hun systeem."

Wat ook zou helpen, is om registratie van beroepsziekten te verbinden met preventie ervan. "Dan zien bedrijfsartsen het niet als een administratieve aangelegenheid, maar als een noodzakelijke activiteit die aan de basis ligt van het voorkomen van gezondheidsschade bij werkenden", aldus de oud-directeur van het NCvB.

Spreeuwers hoopt dat de politiek het na tien jaar praten aandurft een ander meldingssysteem te introduceren, inclusief een compensatiefonds zoals ze in het buitenland kennen. "Nu komen de meeste werknemers die een ernstige aandoening op het werk hebben opgelopen, zoals bijvoorbeeld hersenschade door het werken met oplosmiddelen, terecht in een arbeidsongeschiktheidsuitkering. Dat vind ik een groot manco in de huidige wetgeving."

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden