Zwervers en profeten

Vroeger had je landlopers. Misschien niet de meest maatschappelijke figuren maar ze deden tenminste wat, ze liepen door het land en voelden zich vrij, misschien waren het wel idealisten. En met het alter ego van de landloper, de zwerver, kon je ook heel goed aankomen: Arthur van Schendel, 'Een zwerver verliefd'. Swiebertje moet zo'n beetje de laatste landloper van deze soort zijn geweest, hoewel we hem eigenlijk zelden zagen zwerven, liever zat hij bij Saar te lanterfanten, een veeg teken, het echte landlopen was hij al aan het verleren.

Ik herinner me dat Christel Adelaar, de actrice die Mamaloe speelde, eens in de Margriet of zo opmerkte dat ze Swiebertje onpedagogisch vond, geen goed voorbeeld voor kinderen. Haar uitspraak is tot de dag van vandaag bij mij blijven hangen. Mamaloe, echtgenote van Pipo (over clowns een volgende keer) en toch ook niet van de vaste woon- en verblijfplaats, die de landloper gispte. Het kwam aan als de ontdekking dat Sinterklaas niet bestond; daarna kwam het niet meer goed.

We bouwden steden, wilden huizen met daken en de landloperij stierf uit. Zwervers van nu heten daklozen, ze vervullen geen dromen meer maar ze missen juist iets, een dak boven hun hoofd. Ik houd echter nog altijd van ze, misschien zijn het wel onze ongeëerde profeten. Soms hoor ik in hun mompelend over straat gaan vage naklanken van hoe het allemaal had kunnen zijn. Echte profeten zijn er immers ook niet meer. Ja, het weer kunnen we een beetje voorspellen, een week vooruitkijken lukt net. En op mijn mobieltje zit een functie 'voorspellende tekst', zodat ik aan een half woord genoeg heb. De oude profeten zouden erom hebben gelachen. Dat waren lui die zich met staatszaken bemoeiden, die voorspelden dat de wereld ging veranderen en dan gebeurde het ook onverbiddelijk. Teiresias, de blinde ziener die het lot van Oedipus voorzag, Elia die Achabs ondergang wist te profeteren. Kom er nog maar eens om. Minister Dijsselbloem had niet eens in de gaten dat we binnenkort zeshonderd miljoen en nog wat euro extra moeten overmaken, premier Rutte kronkelde van ellende omdat-ie niet had voorzien dat zes miljoen mensen een naheffing van de belasting krijgen. Zelfs het allerkinderlijkste voorspellen ligt tegenwoordig op z'n gat.

Ik was als kind dol op die ouderwetse profeten, vooral als ze op een cruciaal moment opdoken in hun kemelsharen mantel, minder als ze hele boeken kregen te vullen zoals Jesaja en Jeremia, maar in mijn eigen tijd waren ze al goeddeels verdwenen. Hun plaats werd ingenomen door halfzachte swami's en goeroes die de geestelijke kar moesten trekken. De flierefluitende landlopers werden zielige daklozen. De laatste keer dat ik een zwervende profeet tegenkwam was een paar jaar geleden in Amerika op een parkeerplaats in Nebraska waar er eentje op een verkeerspaaltje Mohicaans zat te wezen; hij kwam op me af, op sandalen en met een prehistorisch T-shirt aan, ten einde me te waarschuwen: de wereld gaat ten onder, 'the world is coming to an end' om precies te zijn. Hij had gelijk.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden