Zwempionier gaat medailles oogsten bij de concurrent

Gouden zwemcoach Jacco Verhaeren wordt bondscoach in Australië

Als jonge kerel met een grote bos donkere krullen kwam Jacco Verhaeren in de zwemwereld terecht. Net twintig was hij, pas afgestudeerd aan het Cios. De sportfanaat met Brabantse tongval had een droom. Verhaeren wilde de beste zwemtrainer ter wereld worden. Een idioot plan. Langs de badrand viel vijfentwintig jaar geleden geen droog brood te verdienen. Zwemtrainers waren vooral vrijwilligers.

Dat hij amper ouder was dan de zwemmers zelf maakte bij zwemvereniging MZ&PC in Maastricht niets uit. Daar was wel plek voor een ambitieuze jongeman die onbetaald in zijn avonduren met stopwatch om zijn nek langs de kant ging staan. Om rond te komen werkte Verhaeren in die tijd bij de sportschool van voormalig judoka en sportverslaggever Pierre Zenden. Eerst als badmeester ("Ja, ik boende ook kleedkamers"), daarna als sportleraar. Hij gaf fitness, gymlessen en volleybal voor huisvrouwen. Alles waar hij maar een beetje voor betaald kreeg.

Toen de vader van Pieter van den Hoogenband op zoek ging naar een ambitieuze coach voor de ploeg van zijn getalenteerde zoon viel het oog op Verhaeren. En zo verhuisde de knul uit het dorpje Rijsbergen begin jaren negentig naar de grote stad. Bij PSV in Eindhoven begon de weg naar tien gouden olympische medailles.

Verhaeren viel meteen op door zijn onorthodoxe manier van denken over de sport. De coach geloofde niet in kwantiteit, maar in kwaliteit. De Nederlandse zwemmers moesten meer aandacht besteden aan techniek, in plaats het maken van zoveel mogelijk meters. Zeven jaar later kwam het eerste olympische succes met Inge de Bruijn en Van den Hoogenband. Op de Olympische Spelen in Sydney in 2000 liet Verhaeren zijn visitekaartje achter bij de Australische zwemploeg. Op de 200 meter vrij versloeg zijn pupil Ian Thorpe, de zwemheld uit Sydney. 'VDH' in een zwembroek met lange pijpen, 'Thorpedo' in volledig pak. De 44-jarige coach weet nog goed hoe er een schok door het bad ging. De Australiërs zouden het nooit vergeten. In de jaren daarna op de Spelen in Athene, Peking en Londen bleef Verhaeren gouden medailles binnenslepen met Van den Hoogenband, De Bruijn, de estafetteploeg bij de vrouwen en Ranomi Kromowidjojo.

In de tussentijd zorgde de Brabander ervoor dat er een solide basis kwam in drie nationale trainingscentra in Drachten, Amsterdam en Eindhoven waar Nederlandse zwemmers zich kunnen ontpoppen tot wereldtoppers. Waar atleten het vroeger vooral zelf moesten uitvogelen staat er nu een heel team klaar om talenten te begeleiden. In het sportlaboratorium in Eindhoven kunnen zwemmers via videoanalyse zien wat ze aan hun techniek moeten aanpassen.

De prestaties uit het kleine zwemlandje baarden opzien. Meerdere keren kreeg de kampioenenkweker telefoontjes vanuit buitenlandse bonden met aanbiedingen. Maar Verhaeren wilde nog niet weg uit Eindhoven waar hij een gezinsleven opbouwde met zijn vrouw en twee jonge kinderen.

Die 1 minuut en 47 seconden in Sydney - waarin de tengere zwemmer uit Nederland de beste zwemmer van Australië met een wereldrecord in eigen huis versloeg - heeft misschien wel het belangrijkste stempel op de carrière van de coach gedrukt. In mei dit jaar kwam er een telefoontje vanuit de Australische zwembond, dat op zoek was naar een nieuwe hoofdcoach. Of hij een keer langs wilde komen om te praten. Zijn werkzaamheden als bondscoach voor de Nederlandse ploeg had Verhaeren vorig jaar al overgedragen aan Marcel Wouda. De trainer vond dat zijn arbeid langs de badrand erop zat en had behoefte om zich volledig toe te leggen op zijn functie als technisch directeur bij de zwembond. Ook in die functie liet hij van zich spreken door een plan te bedenken om het schoolzwemmen in Nederland aan te pakken. Geen schoolslag maar borstcrawl zou de maatstaaf moeten worden. Dit om potentiële zwemtalentjes eerder te ontdekken en het zwemmen uitdagender te maken.

Na de World Cup in Eindhoven in augustus pakte Verhaeren het vliegtuig richting Gold Coast. Daar gaf hij een presentatie met - uiteraard - videobeelden van de beruchte dag in Sydney waarop zijn pupil de Australische ster versloeg. Ze waren het nog niet vergeten. Toen Verhaeren vorige week met zijn gezin op vakantie was in Turkije werd hij weer gebeld door een +61-nummer. Ze waren eruit. Hem moesten ze hebben. Dit keer was hij zelf ook klaar voor het avontuur.

Vanaf januari loopt Verhaeren rond in het land met de grootste zwemtraditie ter wereld. Het is de eerste keer dat er iemand uit zijn familie emigreert. Naast de 'emigratie' van Rijsbergen naar Eindhoven dan, vertelt hij lachend. In Down Under zal de coach hetzelfde petje dragen als altijd en met dezelfde brede glimlach rondlopen. Van den Hoogenband noemde hem altijd een geniale gek. Verhaeren hoopt dat de Australiërs hem over een paar jaar Wacko Jacko noemen.

Australische zwemmers moeten terug naar top
Voor Jacco Verhaeren valt er een hoop werk te verrichten als bondscoach van de Australische zwemmers. De Olympische Spelen in Londen verliepen met maar één gouden medaille dramatisch voor de zwemploeg. Na het toernooi kwamen verhalen naar buiten over misbruik van medicijnen en pesterijen in de ploeg. "Om de beste van de wereld te zijn, moet je zoeken naar de beste mensen. Wij denken dat we die hebben gevonden in Verhaeren", zei de voorzitter van de Australische zwembond John Bertrand gisteren. Het eerste doel voor Verhaeren, die onder technisch directeur Michael Scott gaat werken, is het voorbereiden van de zwemmers op de Gemenebestspelen in Glasgow in juli en augustus. Daarna volgen de Pan-Pacifische kampioenschappen eind augustus.

Scott prees het werk van Verhaeren. "Technisch gezien behoren de Nederlandse zwemmers al een tijdje tot de besten ter wereld, met hun starts, keerpunten en vooral de wissels in de estafettes. Jacco heeft daar een grote rol in gespeeld."

Als zijn voormalige pupil Ranomi Kromowidjojo tegen haar Australische concurrente Cate Campbell zwemt, durft Verhaeren waarschijnlijk niet te kijken. Wie hij zal aanmoedigen? "Dat is een gewetensvraag", lacht hij. "Ranomi zit in mijn hart. Ik gun haar het beste." Lachend: "Maar als er straks in Rio een Australiër niet wint, mag het een Nederlander zijn."

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden