Zwemmen in een roestbruin meer

De historische invloed van Rusland is goed zichtbaar in het oosten van Estland. Maar de bevolking richt zich onmiskenbaar en onherroepelijk op het Westen.

Zo'n 1500 euro geeft ingenieur Sergei Luki (35) jaarlijks uit aan bijlessen voor zichzelf en zijn 12-jarige zoon. Vol overtuiging zegt hij: "Onderwijs is het allerbelangrijkste wat er is. De kans is groot dat mijn zoon ooit in het buitenland gaat wonen en dan is Engels van levensbelang."

Op het strand aan de Finse Golf brengt Luki zijn zaterdagmiddag door met zijn moeder en kinderen. Het strand is op tien minuten afstand van Kohtla-Järve, waar hij al zijn hele leven woont.

Luki is een man uit twee landen. Zijn moedertaal is Russisch, maar hij heeft nu vijftien jaar het Estlands burgerschap en zat zijn dienstplicht uit in het Estlandse leger. "Ik ben Russisch", zegt hij, maar even later spreekt hij over "onze onafhankelijkheid".

Kohtla-Järve ligt op minder dan een uur van de Russische grens, maar de inwoners zijn tegenwoordig vooral op het Westen gericht. Op het centrale plein is het Lenin-beeld weggehaald, verder ziet alles er nog uit zoals in de jaren tachtig. Deze stad, in inwoneraantal de vijfde van Estland, heeft veel te danken aan de Sovjet-Unie: brede straten, parken en talloze fabriekscomplexen.

undefined

Open mijnen

In de communistische tijd draaide de economie maar om een ding: olieschalie. De bodem in dit deel van Estland is enorm rijk aan het gesteente waaruit olie gewonnen kan worden. In het vlakke landschap verschuilen zich verschillende open mijnen en het leeuwendeel van de beroepsbevolking werkt in de energiesector.

Zo ook Sergei Luki, die maandelijks het voor Estlandse begrippen goede salaris van 1100 euro ontvangt voor zijn werk als onderhoudsmanager en distributie-ingenieur bij de staatsenergiemaatschappij Eesti Energia. "Het leven is goed hier", zegt hij. "Mijn loon is hoog en ik sta in een paar minuten op het strand of bij een meer. We gaan ook regelmatig naar Aidu, een oude mijn die omgebouwd wordt tot recreatiegebied."

Aidu bakt in de zon, een half uur ten zuidwesten van Kohtla-Järve. Van bovenaf lijkt het alsof een reus met zijn hark door het land heeft geploegd. In werkelijkheid waren het graafmachines ter grootte van een woonhuis die dit landschap creërden. De omgeving van nagenoeg identieke, grijze puinheuvels doet onwerkelijk aan. Onverharde wegen leiden naar de oevers van een grillig roestbruin gekleurd meer.

De olieschalie is hier al lang geleden weggehaald, maar de littekens van de mijnbouw zijn gebleven. In een poging de voormalige mijn nieuw leven in te blazen, besloot de lokale regering om water in de geulen te pompen. Over een paar jaar moet een gloednieuw watersportcentrum voltooid zijn, maar tot die tijd zijn een steigertje en omkleedhokje de enige faciliteiten.

De familie van Liis Volt (23) heeft zich daar niet door laten weerhouden. "We gaan barbecuen en zwemmen", zegt ze. "Het water ziet er misschien uit alsof het niet helemaal zuiver is, maar het zou niet gevaarlijk moeten zijn."

undefined

Cultuurschok

Ze woont in Tallinn, maar komt graag terug naar haar geboortegrond en wil op termijn het notariskantoor van haar oom overnemen. "Dan zal ik wel eerst Russisch moeten leren", verzucht ze. "In Tallinn heb ik dat helemaal niet nodig." Wie in een Estlands-sprekende familie opgroeit, leert vaak geen Russisch meer, terwijl Russisch-sprekende Esten juist wel Estlands kunnen én nu ook Engels leren. Zo vervaagt langzaam de invloed die de Sovjet-geschiedenis op de talen heeft.

Ingenieur Sergei Luki wil beide werelden laten zien aan zijn kinderen. "Ik nam mijn zoon mee naar Sint-Petersburg eerder dit jaar. Het was een cultuurschok voor hem. Vooral omdat hij nog nooit in zo'n grote stad was geweest. Maar ook omdat hij begreep dat het leven er compleet anders is."

undefined

Russische overheersing

Meer dan 95 procent van de inwoners van de Estslandse stad Narva, zo'n 50 kilometer ten oosten van Kohtla-Järve, spreekt Russisch. Sinds Poetins annexatie van de Krim figureert de stad regelmatig als dé plek voor een volgend scenario met 'groene mannetjes'. Voormalig generaal van de Estlandse grenspolitie Roland Peets (59) was lang gestationeerd in Narva. "In mijn tijd was onze grens goed bewaakt. En ik ging regelmatig naar de andere kant voor overleg met de Russische collega's." Tegelijkertijd denkt hij dat West-Europa Rusland onderschat. "Wij weten hoe de Russen denken. Wij weten wat Russische overheersing is. Dat vergeet men in West-Europa weleens."

undefined

Op de grens

Hoe is het om te wonen en te werken onder de rook van Rusland en naast de Europese buren? Met die vraag in gedachten reizen fotograaf Pierre Crom en correspondenten Koen Verhelst en Michiel Driebergen van Moldavië naar Finland. In een achtdelige serie schetsen zij het leven van inwoners in dit politieke spanningsveld.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden