Zweedse bevolking groeit in recordtempo

populatie Zweden telt 10 miljoen inwoners, dankzij veel nieuwkomers. Is die snelle aanwas het wapen tegen de vergrijzing?

Zweden verwelkomde deze maand zijn 10 miljoenste inwoner. Elke 2 à 3 minuten krijgt het Scandinavische land er een nieuwe burger bij. In 2016 breidde de populatie uit met zo'n 140.000 mensen; een toename van bijna 50 procent vergeleken met het aantal nieuwkomers in 2015. Binnen een jaar tijd nam de bevolking toe met ruim 1 procent, en daarmee is Zweden een van de snelstgroeiende samenlevingen van Europa.


Volgens staatssecretaris van arbeidszaken Irene Wennemo werpt het genereuze Zweedse familiebeleid nog altijd zijn vruchten af. Een langdurig ouderschapsverlof, kinderbijslag, gesubsidieerde opvang en gratis onderwijs maken dat een financiële drempel bij de keuze voor nakomelingen zo goed als ontbreekt. Een gezin met twee of meer kinderen is in Zweden de standaard.


Maar de kans is klein - ongeveer 1 op 4 - dat de 10 miljoenste inwoner een pasgeboren Zweed is. Aannemelijker is dat die van elders komt. Want daar heeft Zweden zijn uitzonderlijke bevolkingsgroei grotendeels aan te danken: het opendeurbeleid ten aanzien van vluchtelingen. In verhouding tot de eigen populatie nam Zweden de laatste jaren meer asielzoekers op dan welk Europees land ook. Per hoofd van de bevolking kwam dit neer op zes keer het Europese gemiddelde.


Het overgrote deel van de asielzoekers is jong - onder de veertig jaar - en wordt gerekend tot de beroepsbevolking. Er zijn genoeg banen voor iedereen, meent Wennemo. "Door de forse economische groei is er zat werk in verschillende sectoren. Zo hebben we werknemers nodig in de constructie, in de productie van prefabhuizen en in de bosbouw."


Tomas Johansson, onderzoeker bij het Zweedse statistisch bureau SCB, plaatst daar wel een kanttekening bij. "Dat er banen zijn, wil niet zeggen dat nieuwkomers ook direct aan de bak kunnen. Van een vroegere grote instroom vluchtelingen had maar de helft binnen tien jaar vast werk. Gebrekkige kennis van de Zweedse taal of een opleidingsniveau dat niet aansluit bij de eisen van een werkgever vormen vaak een grote belemmering."


Die afstand tot de arbeidsmarkt probeert de overheid te overbruggen met speciaal op immigranten afgestemde programma's. Zo kampt Zweden met een groot lerarentekort, en het toeval wil dat veel Syrische asielzoekers een achtergrond hebben in het onderwijs. Dus ontwikkelde het landelijke arbeidsbureau in samenwerking met de Zweedse universiteiten een versnelde opleiding voor deze doelgroep. In een paar maanden tijd kunnen de nieuwkomers zich laten bijscholen met de extra kennis die nodig is om voor een Zweedse klas te staan.


Lokale politici staan ook te springen om jonge aanwas in hun gemeente. Een vijfde deel van de Zweedse bevolking is 65 jaar of ouder. Meer dan 5 procent van de Zweden is tachtig jaar en ouder: daarmee heeft het land het hoogste aantal hoogbejaarden van Europa. De groep ouderen zal door de vergrijzing de komende decennia alleen maar toenemen.


Vooral in de landelijke gebieden leidt die verwachting tot nervositeit. Want wie gaat er voor deze ouderen zorgen nu het leeuwendeel van de jongeren naar de stad is vertrokken? "Dit probleem is nagenoeg uit de lucht", zegt staatssecretaris Wennemo. "Met de toevloed van nieuwe inwoners staat Zweden er demografisch gezien ineens heel goed voor."


Maar groeipijnen zijn er evengoed. Zo was de woningkrapte al problematisch voordat er een nieuwe stroom huizenzoekers Zweden binnenkwam. De overheid investeert wel in de sector maar 'te weinig en te laat', vindt Wennemo.


De verantwoordelijkheid komt goeddeels terecht bij de gemeenten, die verplicht zijn vluchtelingen op te vangen en zich nu dus ook gedwongen zien nieuwe huisvesting op te leveren.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden