Zwartrijders hebben in trein meeste last van losse handjes

Waarom zijn die poortjes dan nog niet dicht?

Zwartrijders plegen zo'n zestig procent van het geweld tegen treinpersoneel. Na de brute aanval op een conductrice vorige week in Hoofddorp door iemand zonder kaartje, roepen NS'ers om nu eindelijk de ov-poortjes op de stations te sluiten. Waarom is dat nog niet gebeurd? Uitleg aan de hand van vijf vragen.

1. Helpt het als de poortjes sluiten?

Natuurlijk kan iemand altijd over de draaihekjes heen springen, of zich erlangs wringen, maar de barrière om zonder kaartje de trein in te gaan wordt groter. Nu staan de meeste poortjes nog open. In de toekomst gaan ze alleen open als de reiziger zijn ov-chipkaart ervoor houdt. Bij het Rotterdamse vervoersbedrijf RET nam het aantal geweldsincidenten af van 392 in 2009 naar 202 in 2013, nadat de poortjes van de metrostations dicht waren gegaan.

2. Wordt het inderdaad 'steeds erger' zoals de vakbonden roepen?

Daarvoor is geen hard bewijs. Bij de Nederlandse Spoorwegen (NS) kwamen vorig jaar 774 meldingen binnen van fysiek geweld, nagenoeg evenveel als in 2013, met 777 meldingen. Het aantal bij de NS geregistreerde incidenten is sinds 2007 stabiel. Wel menen NS-ers dat het geweld harder is geworden, zo blijkt uit een enquête van spoorvakbond VVMC. En hoe dan ook: twee keer per dag wordt er een NS-er geduwd, geschopt of geslagen. Dat is altijd twee keer te veel. Behalve dichte poortjes willen de NS ook meer politie op de stations. De vakbonden willen bovendien standaard twee conducteurs op een trein. De 44-jarige conductrice in Hoofddorp was alleen. Ze is vrijdag geopereerd aan botbreuken in haar gezicht, de 26-jarige dader blijft in elk geval nog twee weken vastzitten.

3. Zullen alle stations dan afgesloten worden?

Nee dat niet. De NS hebben jaren geleden toegangspoortjes geplaatst op 82 van de 400 NS-stations. Het gaat om drukke stations en de kleinere stations die daar vlak omheen liggen, omdat zwart rijden toch vooral in de grote stad gebeurt. Het afschaffen van het papieren kaartje duurde veel langer dan gedacht. Sinds dit jaar kan er alleen nog met een ov-chipkaart worden gereisd en zijn de poortjes op 27 stations in werking gesteld. De poortjes worden in fasen in gebruik genomen, om te testen of er geen opstoppingen ontstaan van reizigers in de spits. Tot nu toe gaat het goed, aldus de NS.

4. Waarom zijn die poortjes dan nog niet dicht? Baat het niet dan schaadt het niet.

Daar denken zo'n elf gemeenten anders over. Leiden voorop. De stad beschouwt het station - een van de drukste van Nederland - als een cruciale looproute tussen de stad en het achter het station gelegen gebied, waar ziekenhuis en universiteit zijn te vinden. Moord en brand schreeuwde het stadsbestuur toen NS de poortjes al in 2007 'zomaar' plaatsten. Ze zijn sindsdien nog open. Inmiddels bedacht het bestuur een alternatieve looproute in de vorm van een nieuw aan te leggen tunnel onder het spoor door, vlak naast het station, maar dat kost handenvol geld. De stad is niet bereid dit zomaar op tafel te leggen. NS kijken voor deze gemeenten of er iets mogelijk is met gratis OV-chipkaarten voor passanten, hoewel het idee van het tegengaan van zwartrijders dan natuurlijk wel een beetje weg is. De elf gemeenten zijn nog met de NS-directie in overleg.

5. Kunnen de NS de poortjes dicht doen ook als gemeenten tegen zijn?

Mogelijk dat onder Haagse politieke druk gemeenten het onderspit delven. De NS hebben het politieke tij mee. Nog deze week spreken de ondernemingsraad en de NS-directie met maar liefst twee ministers (Opstelten van justitie, Plasterk van binnenlandse zaken) en staatssecretaris Mansveld van vervoer over het geweld. En ook Tweede Kamerleden lijken na het laatste schokkende incident geneigd het welzijn van het personeel belangrijker te vinden dan de bezwaren van gemeenten.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden