Zwarte vrouw presidentskandidaat Zuid-Afrika

Witte en zwarte oppositiepartijen schuiven Mamphela naar voren. Briljante zet?

Worden de Zuid-Afrikaanse verkiezingen dit voorjaar (de exacte datum wordt volgende maand bekend) na twintig jaar eindelijk spannend? Met de zwarte presidentskandidate Mamphela Ramphele zou het politieke landschap kunnen veranderen. Sinds 1994, vanaf het moment dat Zuid-Afrika een democratie werd, zijn de verkiezingen vrij saai geweest. Je kon er rustig van uitgaan dat de president zou voortkomen uit het African National Congres (ANC). Steevast behaalde de partij zo'n tweederde van de stemmen en domineerde dus de regering.

Er is nooit een serieuze dreiging geweest voor de partij van 's lands boegbeeld Nelson Mandela. De eerste ANC-afsplitsing, Cope, was in 2009 een mislukking. De huidige jeugd- afsplitsing Economic Freedom Fighters van enfant terrible Julius Malema lijkt voor de meesten nog te roekeloos en extremistisch.

Alle oppositiepartijen moesten het afleggen tegen het ANC. Zelfs aantijgingen van corruptie en zelfverrijking door de partijtop en president Jacob Zuma hebben niet kunnen voorkomen dat Zuid-Afrika effectief een eenpartijstaat is.

Ook de grootste oppositiepartij sinds jaar en dag, de liberale Democratic Alliance (DA), heeft nooit kans gemaakt tegen het ANC. De DA, onder leiding van ex-burgermeester van Kaapstad en huidig premier van de provincie West-Kaap Helen Zille, staat namelijk bekend als 'witte partij'. Vooral witte Zuid-Afrikanen en kleurlingen (Zuid-Afrikanen van gemengde komaf) vormen de achterban. De DA zou enkel de belangen van deze minderheden behartigen, een apartheidspartij dus, propageert het ANC vaak. De zwarte meerderheid peinst er dus niet over om de DA te steunen.

Een briljante zet van Zille om gisteren aan te kondigen dat ze een fusie is aangegaan met de vorig jaar opgerichte partij Agang van de zwarte Mamphela Ramphele. Ook Agang ('bouwen' in de taal Sotho) leek een snelle dood te sterven. Voor de meeste zwarte Zuid-Afrikanen, de beoogde doelgroep, was Ramphele (66) geen klinkende naam en waren er geruchten over een lege partijkas.

Nog briljanter dan de fusie lijkt het dat niet Zille, maar Ramphele (66) de presidentskandidaat van de nieuwe oppositiepartij voor de verkiezingen zal worden. Deze ex-geliefde van de in 1977 vermoorde anti-apartheidsstrijder Steve Biko heeft een indrukwekkend cv. Ze is arts, een succesvolle zakenvrouw, was directeur bij de Wereldbank en voormalig rector-magnificus van de universiteit van Kaapstad. Met volksheld Biko kreeg ze twee kinderen.

'Een politiek droomhuwelijk' is de samenwerking tussen de twee dames al genoemd. Zille is immers van haar blanke imago af en Agang, die maar net begon als oppositieleider, kan gebruik maken van Zille's netwerk en ervaring. "Dit is een verandering van het spel", was Zille's reactie. "Ras zal geen rol meer spelen in deze verkiezingen." Ramphele noemt zichzelf "de brug tussen mijn generatie, die vocht voor vrijheid, en de generatie die nu de leiding moet nemen".

Maar het gejubel van de twee frontvrouwen verstomde gisteren al vrij snel door een stroom aan afkeuring vanuit de zwarte gemeenschap.

'Overloper', viel er gisteren veel te lezen op Twitter over Ramphele's samenwerking met de DA. "Ramphele doet weer eens waar ze goed in is, zich laten gebruiken door witte ondernemingen."

Velen denken dat Ramphele deze fusie allang voor ogen had en beschuldigen haar ervan haar zwarte achterban te hebben bedrogen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden