Zwarte parel in het hart van culturele hoofdstad

Nog een half jaar is de Zweedse hoofdstad Stockholm culturele hoofdstad van Europa. Maar ook voor wie niet van de schone kunsten houdt is er genoeg te zien. De inwoners zelf noemen Stockholm met recht een schoonheid op het water.

Een stad op veertien eilandjes die onderling met veertig bruggen zijn verbonden. Daar laat Zweden dit jaar met een budget van ruim 100 miljoen gulden zien wat het cultureel in huis heeft. Aangevuld met bijdragen van kunstenaars uit zestien verschillende buitenlanden.

Zestig procent van het programma is van eigen bodem, want de Zweden hebben op cultureel gebied veel in huis. Zo wordt bijvoorbeeld filmregisseur Ingmar Bergman met een speciaal festival geëerd. Zweedse componisten schreven zeven nieuwe opera's die dit jaar in première gaan en er is een groot aantal kinderprogramma's te zien.

Tijdens een breed kamermuziekfestival in augustus en in september, als het accent ligt op de fotografie, zijn de buitenlandse bijdragen talrijker.

Het Zweedse budget voor het culturele jaar is onder meer zo hoog omdat er fors is geïnvesteerd in nieuwe musea. Vooral op het gebied van de beeldende kunst zijn er ruimtes bijgekomen. Zo is de nieuwbouw van het Moderna Museet op het eilandje Skeppsholmen een bijzondere bezienswaardigheid. Een expositie biedt een overzicht van westerse moderne kunst vanaf 1960, inclusief een aantal werken van Nederlandse kunstenaars.

Cultuur wordt in Stockholm overigens ruim gezien. Er wordt dan ook aandacht besteed aan woninginrichting, design en er is ook een grote buitenmanifestatie voor tuinkunst.

Naast de activiteiten rond de culturele hoofdstad heeft Stockholm een aantal vaste attracties die niet mogen worden gemist. Naast het Wasa museum en een aantal imposante paleizen is er bijvoorbeeld ook het museum Junibacken ter ere van de wereldberoemde Zweedse kinderboekenschrijfster Astrid Lindgren.

Te midden van alle groots opgezette culturele arrangementen koestert Stockholm een zwartgeblakerde parel in het hart van de stad. De tragische geschiedenis van het zeventiende-eeuwse oorlogsschip de Vasa trekt jaarlijks honderdduizenden bezoekers.

Nederlanders die trots zijn op de vaderlandse zeevaartgeschiedenis zullen in het Zweedse Vasamuseum waarschijnlijk wel even moeten slikken. In het begin van de zeventiende eeuw kreeg een Nederlandse scheepsbouwer, Henrik Hybertsson, van de Zweedse koning Gustav II Adolf de opdracht om het grootste schip te bouwen dat het land ooit had gezien.

Voor de bouw waren 1 000 eikenbomen nodig, het schip kreeg 64 kanonnen en de masten waren meer dan 50 meter hoog. Alles ging voorspoedig, totdat het schip zijn eerste zeiltocht maakte. Na 1300 meter gezeild te hebben kapseisde de trotse Vasa, voordat het de haven van Stockholm had verlaten. Vijftig opvarenden met zich mee de diepte in nemend.

Onmiddellijk werd er door de Zweedse autoriteiten een onderzoek ingesteld naar de oorzaak van de ramp. Het was duidelijk dat het schip niet zeewaardig was gebouwd, maar Henrik Hybertsson was inmiddels gestorven en kon geen rekenschap meer afleggen. De koning had tijdens de bouw van het schip de schetsen eigenhandig veranderd en trof dus ook enige blaam, maar Zweden heeft nooit meer Nederlandse scheepsbouwers ingehuurd.

Meer dan 300 jaar lag de Vasa op de bodem van de haven, tot het schip in 1956 werd ondekt. Het werd gelicht en kreeg in 1990 een eigen museum, een paar honderd meter van waar het werd gebouwd en waar het ten onder ging.

Wie het schip nu ziet kan bijna niet geloven dat het eeuwenlang onder water heeft gelegen. De jaren hebben het hout zwart gekleurd, maar de goede staat waarin het schip verkeert, grenst aan het ongelooflijke. Vele honderden houten rijke ornamenten zijn tot in de kleinste details bewaard gebleven. Houtwerk dat door restaurateurs vervangen is, heeft een lichtere kleur, zodat oud en nieuw duidelijk te onderscheiden zijn.

Bezoekers kunnen niet aan boord komen, maar het hele museum is rond het schip gebouwd, zodat het pronkstuk van alle kanten bekeken kan worden. Bovendien staan in het museum verschillende modellen van het schip. De expositieruimtes in de rest van het museum laten talloze voorwerpen zien die aan boord van de Vasa gevonden zijn, van boterpakjes tot luizenkammen. Ook is een van de dekken nagebouwd en kan op een groot filmscherm een zeeslag worden meebeleefd. Een aparte expositie gaat over de manier waarop de Vasa werd geborgen en werd geprepareerd tot de grootste toeristische trekpleister van Zweden.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden