Zwarte koffie als inspiratie

De Zuid-Afrikaanse housemuziek staat centraal op het Amsterdam Dance Event. De populaire deejay Black Coffee is een voorbeeld voor veel jongeren.

De hoofdstad is tot en met zondag het toneel van het Amsterdam Dance Event (ADE). Met zo'n 300.000 bezoekers en tweeduizend artiesten die op tachtig locaties spelen is deze achttiende editie uitgegroeid tot het grootste elektronisch dance-evenement ter wereld. Behalve de viering van het 25-jarig jubileum van dance in Nederland staat de house-scene in Zuid-Afrika centraal. "Ons land heeft de grootste dj-dichtheid ter wereld", zegt promotor Valentino Barrioseta.

Alsof je het Anne Frankhuis passeert. Op woensdagochtend 10.00 uur staat er al een lange rij wachtenden op de Keizersgracht waar Felix Meritis vijf dagen lang het episch centrum is van de dancemuziek. Deejays, impressarios, journalisten en platenbazen ontmoeten elkaar hier voordat ze zich in de stad in het nachtleven storten.

Voor het eerst presenteert de Zuid-Afrikaanse dance-scene zich op het ADE. Als directeur en grondlegger van de non-profit organisatie Bridges for Music is Valentino de motor achter dit initiatief. Met deejays als Vincent Manzini, Goldfish en de in heel Afrika populaire Black Coffee wil hij de rest van de wereld veroveren. Een enthousiaste Barrioseta: "House is vandaag de sound van Zuid-Afrika. De helft van alle jongeren wil deejay worden. Met vermaarde buitenlandse deejays als Luciano en Skrillex en onze eigen Black Coffee trekken we de townships in. Doel is om mensen uit uiteenlopende gemeenschappen samen te brengen. Via workshops leren we hoe jongeren met weinig middelen hun eigen weg kunnen gaan". Dit jaar wil hij met Bridges for Music ook elders bruggen slaan: "We zijn nu bezig in Kenia, daarna gaan we naar Brazilië en Costa Rica."

Voor Trenton Birch, motor achter het Breathe Sunshine festival in Kaapstad, gaat het om een gigantische industrie die na het einde van de apartheid in de jaren negentig opbloeide. "Twintig jaar geleden bracht iemand het nummer 'Hey boss, don't call me a kaffer' uit. Dat was kwaito-muziek die insloeg als een bom. Daaruit volgde de kwaito-stroming die nu is uitgemond in de electronic house. Daarin wordt nog veel geïmiteerd van westerse voorbeelden. Zuid-Afrika is er nog niet klaar voor de eigen muziekbronnen te samplen en te bewerken. Het zelfvertrouwen ontbreekt nog, maar dat gaat beslist veranderen."

Eigen sound
Toch is er wel degelijk sprake van een Zuid-Afrikaanse sound. "Er wordt in eigen taal gezongen zoals het Zulu, we moedigen dat ook aan". Over de groeiende populariteit van house in Zuid-Afrika zegt Birch: "De creativiteit is ruim aanwezig maar het gaat vooral om de toegankelijkheid van apparatuur. Iedereen kan thuis aan de slag met een laptop, en met een car-stereo kom je een heel eind als beginnend deejay."

Deejay Vincent Manzini weet er alles van, hij runt nu zijn eigen muziekschool. "Ik groeide op met pop, gospel en Michael Jackson. House gaf me een nieuwe vrijheid, ik kon alles zelf doen. Het begon met kwaito, songs over vrijheid die je na de apartheid overal hoorde. Kwaito was een lokale muziekstroming waarin allerlei etnische talen en onderwerpen aan bod kwamen. Maar het tempo was te langzaam en jongeren die niet met apartheid waren opgegroeid herkenden zich niet in de teksten. De veel snellere housemuziek sloot perfect aan op hun belevingswereld." Toch is volgens hem de house-explosie in Zuid-Afrika niet uitsluitend te verklaren met de beschikbaarheid van goedkope apparatuur: "Het draait naast productie toch vooral om creativiteit, om het ontdekken van je eigen cultuur."

Deejay Black Coffee, alias Nat Maphumulo, uit Durban kan zich daar wel in vinden: "Het gaat om het gevoel dat je in de muziek legt, dat is het Afrikaanse element waarmee we ons onderscheiden." Hij groeide op met de Amerikaanse zwarte muziek van Donny Hathaway, Marvin Gaye, Al Green en Ray Charles maar ook van Hugh Masekela. "Het blijft housemuziek maar met invloeden van soul. Vandaar mijn dj-naam Black Coffee die een vriend me gaf."

's Nachts zet hij de Sugar Factory op zijn kop. Hij tergt zijn publiek met plotse stiltes waarna hij op drumcomputers roffelende ritmes uitrolt waarin een swingende backbeat je gevangen houdt. Volgens Myra Driessen, creatief directeur van de Sugar Factory, wordt Black Coffee een heel grote: "Dankzij de Kaapverdiaanse gemeenschap in Nederland heb ik hem ontdekt. Daar is hij beroemd, net als in bijvoorbeeld een land als Mozambique. Hier behoort hij nog tot de subcultuur." Dankzij het Amsterdam Dance Event verandert dat wellicht voorgoed.

Dance als exportproduct
De Nederlandse dance is in 25 jaar uitgegroeid tot een exportproduct dat goed is voor een miljoenenomzet. Denk bijvoorbeeld aan de wereldberoemde dj Tiësto met een jaarinkomen van 32 miljoen dollar. De ontwikkeling van een kwarteeuw dance-cultuur in Nederland is geboekstaafd in twee publicaties die tijdens het ADE werden gepresenteerd. Diverse auteurs: 'Mary go wild: 25 jaar dance in Nederland' (Maslow). Mark van Bergen: 'Dutch dance, 25 jaar dance in Nederland' (Xander Uitgevers).

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden