Zwarte gastheer op een wit feestje

Juist in een jaar dat de discussie over de witte Oscars het hoogtepunt bereikt, presenteert Chris Rock komende zondag het jaarlijkse Hollywoodfestijn. Hoe gaat de komiek, die bekendstaat om zijn geëngageerde grappen die olifant in de kamer op de knieën krijgen?

In 2005 maakte Chris Rock tijdens de Oscaruitreiking een grapje over het 'hoge' aantal zwarte genomineerden onder acteurs: vier. Dit jaar kan Rock zijn lol op: er is geen enkele zwarte acteur genomineerd. De komiek is aanstaande zondag opnieuw te zien als de host van het jaarlijkse Hollywoodfestijn, dat een van de ongemakkelijkste edities in lange tijd belooft te worden.

In 2015 klonk er al flinke verontwaardiging toen de nominaties voor de Oscars bekend werden gemaakt: geen zwarte acteurs in de belangrijkste categorieën? Op Twitter groeide de hashtag #OscarsSoWhite uit tot een fenomeen. Een paar weken geleden herhaalde zich de geschiedenis: ook dit jaar zijn er geen zwarte acteurs genomineerd.

Opmerkelijk, aan het eind van een jaar dat gelauwerde films voortbracht als 'Straight Outta Compton', over de opkomst van rap in de jaren tachtig. Voor zijn hoofdrol als jonge bokser in 'Creed' werd de zwarte acteur Michael B. Jordan genegeerd, terwijl blanke veteraan Sylvester Stallone voor zijn bijrol in het zonnetje wordt gezet. En Will Smith dan? Wel genomineerd voor een Golden Globe voor 'Concussion', maar niet opgemerkt door de Academy of Motion Pictures Arts & Sciences, die de Oscarbeeldjes vergeeft. En dat terwijl het tij gekeerd leek met de prijzenregen voor Steve McQueens '12 Years a Slave', drie jaar geleden.

De maat is vol, meenden sommigen, overtuigd van een racistische, of op z'n minst schokkend behoudende, blik op de wereld onder leden van de Academy. Smiths echtgenote Jada Pinkett Smith riep via sociale media op tot een boycot van de Oscaruitreiking: gekleurde mensen 'hoeven niet langer te vragen om te worden uitgenodigd' door de Academy, vond ze. De actie werd prompt gesteund door onder anderen filmmaker Spike Lee, acteur Don Cheadle, en de Britse David Oyelowo, vorig jaar pijnlijk genegeerd voor zijn rol als Martin Luther King Jr. in 'Selma'.

En zo ontstond een hoogst geprikkelde sfeer rond het feestje waarmee Hollywood jaarlijks z'n eigen prestaties viert. De voorzitter van de Academy, de gekleurde Cheryl Boone Isaacs, kon niet anders dan van zich laten horen: "Ik vind het gebrek aan diversiteit (onder de genomineerden) hartverscheurend en frustrerend."

Uitgerekend dit jaar was Chris Rock gevraagd om terug te keren voor het ultieme Oscar-erebaantje: gastheer zijn van de wereldwijd bekeken uitreiking die zondag in Los Angeles plaatsvindt.

Recht voor z'n raap

Chris Rock (1965) is de in een New Yorkse volksbuurt opgegroeide zwarte stand-up comedian die vanaf de jaren negentig uitgroeide tot een van Amerika's beste geëngageerde komieken. Zijn grootste kracht? Zich vrolijk scheldend, tierend en vloekend kwaad maken over racisme. IJsberend over zijn podia, liefst in glimmende kostuums, heeft Rock in de loop der jaren allerlei maatschappelijke pijnpunten recht voor z'n raap laten langskomen.

Het effect van eeuwenlange slavernij? "De grootste, sterkste slaven werden doorgefokt. Vandaar dat zwarten nu domineren in fysieke activiteiten. Kijk maar naar basketbal, football en boksen", aldus Rock. Waarom de Verenigde Staten drugs nooit zullen legaliseren? "Omdat de overheid veel te veel geld verdient aan het in de gevangenis stoppen van onze broeders en zusters." Rock kan je precies uitleggen waarom Obama beter een blanke vrouw had kunnen hebben ('Zwarte vrouwen passen niet in de rol van de echtgenote op de achtergrond') en waarom hij doodsbang is voor blanke jongens onder de 21 ('Die schieten om zich heen, tíjdens schooltijd, omdat ze geen vrienden hebben! Who gives a fuck? Ik had nooit vrienden op school').

Grappig of niet, Rock valt hoe dan ook in een andere categorie dan eerdere Oscarhosts als Ellen DeGeneres, Steve Martin of Billy Crystal, brave entertainers die liefst iedereen te vriend houden.

Aan Rock nu de tamelijk ondankbare taak om enerzijds vast te houden aan zijn stijl van grappen maken en de Amerikaanse samenleving een spiegel voor te houden, en het anderzijds een beetje gezellig te houden voor een zaal vol hotemetoten en hun fans thuis op de bank.

Dat de groep academyleden voor een groot deel bestaat uit blanke, mannelijke leden van boven de vijftig, is geen geheim. En deels verklaarbaar. De Academy werd opgericht in 1927, in een tijd dat de Amerikaanse filmindustrie eerder door blanke, eventueel Joodse mannen werd gedomineerd dan door vrouwen, hispanics of zwarte mannen. Lid (voor het leven) word je met een nominatie, of op voordracht van bestaande leden. En mensen stemmen nu eenmaal eerder op (semi)bekenden dan op mensen die zich in de verder gelegen kringen van hun sociale horizon bewegen.

Maar goed, we zijn inmiddels bijna een eeuw verder. Amerika heeft een zwarte president en een televisie-industrie die met succesvolle series als 'Narcos', 'Orange is the New Black' en 'Black-ish' culturele diversiteit wél sneller omarmt.

Bij de traditionele lunch voor alle Oscargenomineerden beloofde AMPAS-voorzitter Cheryl Boone Isaacs dan ook verandering: onder de noemer A2020 moet een verbeterplan binnen vijf jaar filmproducenten aansporen demografisch breder te kijken wanneer ze het werk verdelen. "Dit jaar staat er een grote olifant in het midden van de kamer. Ik heb de olifant gevraagd weg te gaan", zei Isaacs.

Voor zondag gaat dat niet lukken. Voor veel Oscarkijkers is de belangrijkste vraag dan ook niet: gaat Leonardo DiCaprio nu eindelijk een beeldje krijgen? (ja, natuurlijk), maar: hoe gaat Chris Rock in hemelsnaam die olifant op de knieën krijgen?

Stand-up comedian Chris Rock presenteerde tien jaar geleden ook al eens de Oscaruitreiking.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden