'Zwarte doos over Srebrenica bleef ook voor Niod dicht'

Vertegenwoordigers van het Niod bezochten deze week Belgrado om hun rapport over Srebrenica toe te lichten. De Joegoslavische waarheidscommissie is onder de indruk van het Nederlandse rapport, maar vindt het wel eenzijdig.

BELGRADO - ,,We hebben de indruk dat de Nederlanders ook niet precies weten wat er zit in de zwarte doos met gegevens over wat er in die paar dagen in juli 1995 precies is gebeurd'', zegt Mirgana Vasovic. Toch is de sociaal-psycholoog van de Joegoslavische commissie voor Waarheid en Verzoening onder de indruk van het Srebrenica-rapport van het Nederlands Instituut voor Oorlogsdocumentatie.

Drie Niod-vertegenwoordigers bezochten gisteren en eergisteren het hol van de leeuw. Ze gaven op uitnodiging van de commissie in Belgrado uitleg over hun rapport, hoewel een Engelse of Servische vertaling nog niet beschikbaar is.

Mirjana Vasovic zit tussen twee vuren: Serviërs die maar niet willen geloven dat andere Serviërs in Srebrenica talloze moslims hebben vermoord en het Westen dat de neiging heeft alle schuld voor het drama in de schoenen van de Serviërs te schuiven. Met haar werk in de Commissie voor Waarheid en Verzoening probeert ze de juiste balans te vinden. Srebrenica kan en mag niet geïsoleerd en al zeker niet eenzijdig worden bekeken, is Vasovic' belangrijkste boodschap.

In navolging van een soortgelijke commissie in Zuid-Afrika nam de Joegoslavische president Kostunica vorig jaar het initiatief tot de oprichting van de Commissie voor Waarheid en Verzoening. Al vanaf de eerste dag was er kritiek. De president zou de commissie vooral willen gebruiken om de scherpste kantjes van de Servische verantwoordelijkheid voor de conflicten van de afgelopen tien jaar af te slijpen.

Vasovic ziet dat anders. De commissie bestaat volgens haar uit ,,onafhankelijke intellectuelen die de waarheid willen achterhalen om tot verzoening te komen. Wij moeten ons een mening vormen over de misdaden die in naam van de Joegoslavische staat begaan zouden zijn.''

De commissie stuit daarbij op grote beperkingen. De betrokken internationale organisaties zijn niet erg scheutig met informatie. Maar die beperkingen gelden niet alleen voor Belgrado. ,,De Nederlanders hebben echt niet alle documenten van deze kant kunnen bestuderen'', zegt ze, en wijst erop dat de meeste bronnen tijdens het regime van Milosevic niet toegankelijk waren. ,,We hebben daardoor sterk de indruk dat het Niod meer bronnen van de andere kant heeft gebruikt dan van Servische kant.''

En wat is het Niod nog meer niet te weten gekomen? Bijvoorbeeld dat Servische getuigen tegenover Vasovic' commissie hebben verklaard dat veel van de moorden bij Srebrenica een verlate wraak zijn op gebeurtenissen in de Tweede Wereldoorlog. Hele families herinnerden zich in de oplopende spanning van de Bosnië-oorlog onderlinge moordpartijen uit die periode. Waarvoor nog niet was afgerekend.

Verder vergeet men in het Westen maar al te graag de moorden op Servische burgers in de dorpen rondom Srebrenica in de maanden voorafgaand aan de val van de enclave, stelt Vasovic. ,,Srebrenica is er een in een hele keten van gebeurtenissen'', zegt zij. ,,Een gevolg van heden en verleden. Er werden rekeningen vereffend en er waren ook Serviërs vermoord. Als je die context niet meeweegt, dan moet je wel concluderen dat Serviërs geboren slechteriken zijn. Doe je dat wel, dan kunnen de stereotypen en vooroordelen die tot conflicten leiden, worden vermeden.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden