Zwarte buitenlanders klagen over racisme in China

President Obama is sinds zijn bezoek populair in China. Maar racisme tegen zwarten leeft nog volop.

In kantine nummer 1 van de Peking Vreemde Talenuniversiteit zit de Angolees Jorge (21) in een glimmend rood sportshirt. Hij eet zijn rijst met varkensvlees met stokjes, en biedt op zijn Afrikaans gelijk aan die maaltijd te delen.

Met vier anderen heeft Jorge voor vijf jaar een beurs om computerkunde te studeren. „Ik ben op veel plaatsen geweest waar ze nog nooit een zwarte zagen, daar zit ik niet mee. Maar hier is het racisme soms zo openlijk. Op het vliegveld van Sjanghai waste ik mijn handen op de wc. Een schoonmaker zei: ’Was maar flink, dan word je lichter.’ Zo’n grap maak je niet tegen vreemden.”

Een 21-jarige student uit Gabon loopt over de campus. Hij maakte mee dat een meisje hun internetrelatie verbrak toen ze erachter kwam dat hij zwart is. De half-Afro-Amerikaanse Lou Jing versloeg in augustus in een talentenjacht op tv duizenden Chinese meisjes, en werd daarop overspoeld met racistische hatelijkheden. „Dat had ik nog nooit meegemaakt”, aldus een verbouwereerde Lou in The Washington Post.

Toch leidde de komst van de half-Afrikaanse president Obama naar Peking in november tot enthousiaste reacties onder de bevolking. De zwarte Amerikaan M. Dujon Johnson leefde jaren in China en Taiwan en schreef een boek over racisme aldaar: „De meeste Chinezen denken bij een zwarte man aan promiscuïteit, drugs, slavernij en aids. Ze kijken op als je vertelt dat je uit Amerika komt, en gestudeerd hebt.”

China’s eerste president Sun Yat-sen trad aan in 1912, na een lange periode van keizerrijken. Als vader van het moderne China vond hij het gele ras superieur. Dat sluit aan bij de ideeën van Confucius die de puurheid van de gele mens wilde versterken. „China is een gesloten samenleving die in 1839 door het Westen gedwongen geopend is”, vervolgt Dujon Johnson.

Onder Mao werd gelijkheid bezongen, maar toen het land na zijn dood in 1976 weer openging, kwamen zwarten alleen in stereotiepe Hollywoodrollen in de media. „Zelfs nu nog is er weinig diversiteit, en zie je weinig van belangrijke zwarten als oud-ministers Rice en Powell. Ze kijken wel naar het Westen, maar alleen naar blanke westerlingen.”

Er zijn wel Chinezen van zwarte komaf, afstammelingen van uit Macao gevluchte slaven. Maar in het algemeen is er een sterke voorkeur voor een lichtere huid. Donker staat gelijk aan harde arbeid op het platteland, wit is rijk en succesvol. Huidbleekmiddelen verkopen goed.

„In de VS zijn er instanties die voorlichten over discriminatie. Zoiets bestaat in China niet. In theorie heeft China strenge anti-discriminatiewetten. Dat ondanks die wetten racisme voorkomt, erkennen de meeste Chinezen niet. „Dat zou de illusie over hun egalitaire samenleving doorbreken.” Maar die bestaat zelfs in de grondwet niet. „Daarin staat dat je pas burger kunt worden als je voorouders Chinees zijn. Een zwarte kan er nooit assimileren”, zegt Dujon Johnson stellig.

Op het vliegveld van Peking leest Mary Bamidele (49) uit Lagos, moeder van drie, in een Nigeriaanse versie van ’Mijn weg naar succes’. „Ik was net een paar dagen in Kanton om te kijken of ik handel kan opzetten.” In Kanton (Guangzhou) wonen zoveel Afrikaanse handelaren dat een stadsdeel tot Chocolate City is omgedoopt. Maar ook daar, waar men aan meer Afrikanen gewend is, is dat niet per se gunstig. „Mijn Nigeriaanse vriendin werd kwaad toen een taxichauffeur ons uitlachte”, geeft Bamidele als voorbeeld van racisme.

„In Japan en Zuid-Korea vindt de jeugd zwart nu cool, vanwege hiphop en basketbal”, stelt Dujon Johnson. Bij de meeste Chinezen is volgens hem tolereren het hoogst haalbare. „Slechts een enkele dappere jongere begint een gesprek met je.”

In Chinese bijdragen op engelstalige websites voeren defensieve opmerkingen de boventoon, zoals dat klagers ’geen Israëlische mentaliteit moeten hebben’. Maar altijd zijn er enkelingen die hoop bieden, zoals Tan die zegt: ’China wil Obama!’

Afrikanen in de zuidelijke stad Guangzhou (Kanton). Deze Chinese handelsregio trekt duizenden buitenlanders. (FOTO REUTERS) Beeld REUTERS
Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden