Zwart jubileum voor Feyenoord

In de aanloop naar het eeuwfeest in 2008 is Feyenoord in diepe crisis. Sportief gaat het bergafwaarts en geld voor topspelers ontbreekt nagenoeg. Trouwe aanhangers schuwen geen geweld, maar relschoppers gebruiken de club ook als excuus voor vandalisme.

Binnen Feyenoord is sportcomplex Varkenoord, gelegen tegenover de Kuip in Rotterdam, heilig. Een soort ouderlijk huis, waar kleine voetballers groot worden en anderen vernemen dat zij tekortschieten om ooit de top te bereiken. Een plek waar je samen juicht of alleen huilt, in een hoek van het kleedlokaal. Met langs de kant oer-supporters en chauvinisten, die de scheidsrechter van zowat elke nederlaag de schuld geven, en die in de junioren de nieuwe Zinédine Zidane of Didier Drogba menen te herkennen. De 15-jarige Leroy Fer en de nog jongere Ariel da Cruz Silva (’Arie’ voor zijn trainer), zijn er nu de jonge helden.

Wim Jansen, Ben Wijnstekers, Robin van Persie en Ebi Smolarek zijn zomaar een paar namen van spelers voor wie Varkenoord geen geheimen kent. Jansen, technisch adviseur van de club, is er na zijn rijke carrière nog steeds kind aan huis. Ook als de ’jeugd’, het A1-team van Feyenoord, speelt, ontbreekt Jansen zelden. Inmiddels grijs, en nog net zo zwijgzaam als 35 jaar geleden, vertegenwoordigt Wim Jansen de hoop van Varkenoord om ooit permanent ’goud’ af te leveren bij de ’overkant’.

Maandagavond keken op Varkenoord zo’n vijfhonderd supporters, ingetogen, naar het duel Jong Feyenoord - Jong AZ, de tweede elftallen van beide clubs. De Alkmaarders wonnen met 3-0 en de Rotterdammers moeten vrezen voor degradatie. Van de hoofdselectie speelden Pardo, Collen, Huijsegems, Tiendalli en Vincken, maar potten breken konden zij niet. Het team speelde bovenal traag, op dezelfde wijze als de hoofdmacht van oefenmeester Erwin Koeman. De wil is er, maar de benen willen of kunnen niet. Het zit ’m in de koppies én in de kwaliteit, of het gebrek hieraan.

Een dag eerder huilde ’Zuid’ voor de zoveelste keer dit seizoen. Het grote Feyenoord incasseerde in Almelo zijn zestigste tegentreffer en leed er alweer de tiende nederlaag (4-1), dit keer tegen het ogenschijnlijk nietige Heracles. De zondag ervoor leidde 4-0 verlies tegen FC Groningen, in de toch weer nagenoeg uitverkochte Kuip, tot een geweldsuitbarsting van naar schatting zeshonderd ’supporters’. Zij gooiden na afloop van de wedstrijd met stenen, vernielden auto’s en probeerden het Maasgebouw te bestormen, waar ondertussen sponsors, spelers met hun vrouwen, bestuursleden en gewone leden een biertje dronken, met een bitterbal. De mobiele eenheid verijdelde met charges de plannen van dit boosaardige deel van de ’fans’.

Dat is in het lopende seizoen geen uitzondering. Eerder, op 26 oktober vorig jaar, was de sfeer in de Kuip ook om te snijden. Tegenstander FC Twente nam die avond een voorsprong, waarna horden ’fans’ het Maasgebouw wilden bestormen. Doordat de mobiele eenheid tijdig de toegangsroute kon afsluiten, kwam het daar niet van. En toen Feyenoord de achterstand vervolgens omboog in een voorsprong, keerde de rust warempel even terug.

De rellen in Nancy, ruim een maand later in een duel om de UEFA-cup, schokten niet alleen Rotterdam, maar heel Europa. Honderden dwazen sloopten, dronken, snoven en vochten, in willekeurige volgorde, een middag en avond lang. De beroepscommissie van de Europese voetbalbond sloot Feyenoord vervolgens begin dit jaar uit van verdere deelname aan het cuptoernooi: de duels met Tottenham Hotspur werden geschrapt. Tot verdriet en teleurstelling van niet alleen financieel directeur Onno Jacobs, maar ook de selectie (die juist in die fase tekenen van herstel gaf) en dat deel van de supporters dat zonder stenen, bedreigingen en intimiderende teksten kan.

Het rebellenoproer manifesteerde zich al begin dit seizoen. Voorzitter Jorien van den Herik werd dermate ernstig bedreigd dat hij in Rotterdam niet meer de straat op kon. Hij stapte in december op bij Feyenoord. De hetze tegen aankoop Angelos Charisteas van Ajax is structureel gebleken. De mentale aanslagen op de Griek (’Welke Feyenoordman koopt nou de vierde spits van de vijand’, was een kenmerkende reactie) mondden uit in karaktermoord. Op websites van hooligans, langs het trainingsveld en in enkele stadionvakken is zijn roepnaam voor sommigen nog steeds ’kankerjood’.

Onder de leuze ’Wij zijn Feyenoord en niet het bestuur’ gaat het vernederen nog verder. Onder de tribune waar de meest fanatieke supporters hun vak hebben, is de Legioenzaal. Na ieder thuisduel komen daar, in telkens wisselende samenstelling, twee selectiespelers van Feyenoord langs. Een biertje, napraten over de wedstrijd, stevige muziek.

Dat ging goed, tot begin maart, na een goodwillactie van de officiële supportersvereniging van Feyenoord, Charisteas met medespeler Sebastian Pardo zijn opwachting in de Legioenzaal dàcht te maken. Maar de Griekse international stond voor een gebarricadeerde deur en hoorde van ’fans’ dat hij moest ’oprotten’. Toeval of niet, de spits die net zijn weg bij Feyenoord enigszins gevonden leek te hebben, scoorde hierna niet meer en mist zelfvertrouwen. De Legioenzaal is na het incident voorlopig op slot.

’Nancy’ bracht onmiskenbaar aan het licht dat binnen het Legioen een driedeling heeft plaatsgevonden. Veruit de meerderheid van de Feyenoordsupporters, de eerste categorie, is trouw én vredelievend. De tweede, de harde kern, is nóg trouwer en bezoekt bijvoorbeeld ook uitwedstrijden, of het nou in China is of in België. Deze fans hebben een hechte onderlinge band, ook buiten de wedstrijden van Feyenoord om. Hun liefde voor de club is even onvoorwaardelijk als de steun die zij elkaar geven.

Die band uit zich onder meer als zich in eigen kring een sterfgeval voordoet. Niet zelden houden vrienden van de overledene in dat geval een herdenkingsdienst in het Maasgebouw en steken zij bij die gelegenheid vuurwerk af in de Kuip. Maar zij plaatsen Feyenoord tegelijkertijd soms in een negatief daglicht. Zoals in 1997 met het gevecht tegen de harde kern van Ajax, in Beverwijk. Want: ’matten’ betekent met z’n allen ’matten’, zij het nooit tegen mensen of middelen van de club Feyenoord.

De jongste en voor Feyenoord gevaarlijke categorie is die van de relschoppers pur sang. Zij veinzen in woord en gebaar (stenen gooien, vernielingen aanrichten) veel met Feyenoord te hebben, maar zijn zelfs geen vaste stadionbezoekers. Zij rellen om het rellen, en hun leiders voelen zich sterk door de schare meelopers, die zij als hun soldaten zien. Zomin Feyenoord als het politiekorps Rotterdam-Rijnmond heeft een antwoord op deze agressie.

De snel groeiende groep van relschoppers doet oproepen op internet, leuzen als: „Laten we opstaan en niet met zeshonderd man naar het Maasgebouw gaan, maar met duizenden”.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden