Zware concurrentie voor makers zonnecellen

De Europese zonnecelindustrie werd tot voorkort beschouwd als ’groen economische wonder’. Nu staan er honderden banen op het spel.

De Europese zonnecelindustrie wankelt. Het overgrote deel van de, voornamelijk Duitse, bedrijven schreef rode cijfers in de half-jaarverslagen, waarbij winstdalingen van enkele tientallen procenten – oplopend tot zeventig procent – eerder regel zijn dan uitzondering.

Het is een uiterst pijnlijke terugval voor een sector die tot voor kort het ’groene economische wonder’ mocht heten. In tien jaar tijd steeg de vraag van 125 megawatt naar 5,96 gigawatt in 2008. Dat leverde tienduizenden banen op. Nu verliezen honderden werknemers uit die sector hun baan.

De problemen begonnen toen de vraag instortte als gevolg van de economische crisis. Alleen al de bestellingen van koploper Spanje vielen terug van 2,46 gigawatt aan zonnepanelen in 2008 naar 0,4 gigawatt in 2009. Toch verklaart die vraaguitval niet geheel de problemen in Europa. In China gaat het ondanks dat redelijk goed. In het tweede kwartaal van dit jaar werd daar weliswaar minder omgezet dan vorig jaar. Maar in vergelijking met het eerste kwartaal stijgt de omzet.

Een van de verklaringen is te vinden in de prijs van silicium, de grondstof van een zonnecel. In 2001 kostte een kilo nog 32 dollar. Maar doordat de zonnecelmarkt in korte tijd een paar keer verdubbelde, ontstond er schaarste, waardoor de prijs omhoog schoot. In oktober 2008 koste een kilo silicium 384 dollar.

„Om de leveringszekerheid veilig te stellen sloten producenten langetermijncontracten af”, zegt een woordvoerder van Delta, de grootste Nederlandse speler op de zonne-energiemarkt. Zo waren ze verzekerd van een vaste hoeveelheid silicium en een vaste prijs. Vooral de Duitse bedrijven die langer op de markt zijn, gingen die contracten aan.

In mei 2009 kelderde de kiloprijs naar 79 euro waardoor de lange-termijncontracten een financiële strop werden. Omdat ongeveer 45 procent van de prijs van een zonnecel wordt bepaald door de siliciumprijs, waren producenten gedwongen relatief hoge prijzen voor hun waar te vragen. En zeker op een markt waar de vraag voor een groot deel is weggevallen, is een duur product moeilijk te slijten.

Wat concurreren nog moeilijker maakte, is de nieuwe Chinese subsidieregeling. Experts beschouwen de regeling als de meest ’royale en agressieve’ zonnesubsidie ter wereld. Bedrijven ontvangen om gerekend 2,20 euro subsidie per watt, zonder maximum. De helft van de productiekosten worden op die manier terugverdiend. Het resultaat van de subsidie was onmiddellijk zichtbaar. Zomaar twee Chinese voorbeelden: producent Suntech werd plotsklaps 43 procent meer waard op de beurs. Trina Solar steeg met 40 procent. Rond diezelfde tijd tekende het Duitse Sunline echter zijn faillissement.

„Daar komt bij dat de lonen in China laag zijn, de vestigingsvoorwaarden aantrekkelijk, de energie voordelig, en daarbij geeft de Chinese overheid soms belastingvoordelen aan nieuwe en jonge productiebedrijven uit China”, zegt Edwin Koot, CEO van het internationale zonne-energieplatform Solarplaza.

Chinese bedrijven zijn zich bewust van hun concurrentievoordeel en houden de winsten daarom laag of zelfs op nul. Dat kan op de korte termijn concurrentie uitschakelen, waarna de winstmarges omhoog geschroefd worden.

Overigens doen niet alle Europese bedrijven het slecht. Producenten die de productie verplaatsen naar Azië blijken de concurrentiestrijd veel beter te doorstaan dan degene die volledig in Europa zijn gevestigd. Specialisten van Solarbuzz, dat de zonne-energiemarkt tot in detail bestudeert, denken daarom dat in 2013 zeker 82 procent van de productie naar Azië is verhuisd. Nu nog neemt Duitsland alleen al bijna dertig procent voor zijn rekening.

Ook zonne-energie-expert Anne Kreutzmann, van het tijdschrift voor zonne-energie Photon, ziet de verhuizing als oplossingen. „Gebeurt dat niet, dan wordt de Europese industrie in de toekomst door Aziatische landen weggedrukt.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden