Zwanezang op symbolische plek

Democraat | Tijdens zijn laatste reis als president hield Obama in Athene zijn afscheidsrede. De boodschap voor zijn opvolger: consensus en diplomatie helpen de wereld vooruit.

"Het was hier, 25 eeuwen geleden, op de rotsige heuvels van deze stad, dat een nieuw idee ontstond. Democratie. 'Kratos', het recht om te heersen, komt van de 'demos', het volk."

Het was geen toeval dat Barack Obama Athene had uitgekozen voor zijn afscheidsspeech tijdens zijn laatste buitenlandse reis als president van de Verenigde Staten. De Griekse hoofdstad geldt als de bakermat van de democratie. En dat onderwerp was gisteren de rode draad van Obama's toespraak in een cultureel centrum vol genodigden en journalisten.

Zijn Griekse gehoor klapte het hardst toen Obama de Grieken roemde om hun gastvrijheid en naastenliefde, onder meer bij de opvang van vluchtelingen. "Griekenland mag daarin niet alleen worden gelaten", stelde hij. Maar het grootste deel van zijn speech was gericht tot Amerika en de rest van de wereld, waar onzekerheid heerst over de gevolgen van de verkiezing van Donald Trump tot president.

Hij probeerde bezorgdheid weg te nemen over het belang dat de VS aan de Navo hechten. "Ik vertrouw erop dat onze inzet en betrokkenheid blijft, net zoals dat onder eerdere regeringen het geval was, of ze Democratisch waren of Republikeins. Inclusief onze verplichting om elke bondgenoot te verdedigen." Trump heeft er in zijn verkiezingscampagne op gezinspeeld daarvan af te willen.

Obama leek zijn opvolger vaker te bekritiseren en te willen bijsturen. "We baseren beslissingen op feiten", verdedigde hij de afspraken om wetenschappelijk vastgestelde verandering van het klimaat tegen te gaan. Trump gelooft niet dat het klimaat verandert door toedoen van de mens.

Ook als hij sprak over het belang van democratie, leek zijn boodschap haaks te staan op die van zijn opvolger. Obama benadrukte het belang van regeren op basis van consensus en diplomatie, in plaats van oorlog, om problemen de wereld uit te helpen. Dat was de inleiding voor het uitventen van de successen van acht jaar presidentschap. "Dankzij diplomatie konden we een einde maken aan het kernwapenprogramma van Iran zonder een schot te lossen. En gingen de VS relaties met Cuba aan."

Ook memoreerde hij het homohuwelijk dat onder zijn presidentschap mogelijk werd als uitkomst van een democratisch proces. "Democratie is waarom de Verenigde Staten mensen van alle rassen, religies en achtergronden verwelkomen, inclusief immigranten die ernaar streven hun kinderen een beter leven te geven."

Voorafgaand aan de toespraak van bijna een uur kreeg Obama een rondleiding op de Acropolis, symbool van het oude Athene. Hij was aanvankelijk van plan zijn toespraak daar te houden, maar om veiligheidsredenen week hij uit naar een nieuw cultureel centrum aan de rand van de stad. Vorige week gooide een onbekende een handgranaat naar de Franse ambassade. Een terroristische organisatie had opgeroepen tot aanslagen.

Om Obama's veiligheid te garanderen, waren er de afgelopen twee dagen meer dan 5000 Griekse en 300 Amerikaanse agenten op de been. Delen van Athene en metrostations waren gesloten, evenals scholen en de universiteit.

Gisteravond arriveerde president Obama in Berlijn. Daar spreekt hij met onder anderen bondskanselier Merkel en andere Europese leiders.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden