Zwaar vervuild water in Rio maakt Olympische sporters ziek

Dode vissen drijven in de lagune Rodrigo de Freitas. Beeld anp

Rio de Janeiro is nog lang niet klaar voor de Olympische Zomerspelen van 2016. Het water waarin volgend jaar honderden sporters zullen zwemmen, roeien en zeilen is zo vervuild dat ze ernstige koortsverschijnselen, misselijkheid en darmklachten kunnen oplopen. Het Internationaal Olympisch Comité (IOC) sloeg gisteren alarm.

De bevindingen komen uit een onderzoek van persbureau AP. Dat liet het water vier keer testen in de drie Olympische wateren: de baai van Guanabara, het strand bij Copacabana en de lagune Rodrigo de Freitas.

Ziekeverschijnselen
Volgens de onderzoekers is geen enkele locatie op dit moment geschikt voor de Spelen. In 37 monsters werden sporen aangetroffen van het rotavirus, het enterovirus en het adenovirus. Om hiermee besmet te raken zouden sporters slechts drie theelepels water hoeven binnen te krijgen. Volgens waterrisico-expert Kristina Mena van de Universiteit van Texas is de kans op besmetting dan 99 procent. Wel speelt mee hoe sterk het immuunsysteem van de persoon in kwestie is.

Van de virussen kunnen sporters koorts, misselijkheid en diarree krijgen en in ergere gevallen zelfs hartklachten of ademhalingsproblemen. De Brazilianen zelf zullen hier minder last van hebben, omdat zij met het water zijn opgegroeid en er een resistentie voor hebben ontwikkeld.

Sommige sporters zijn al in Rio geweest om de wateren te testen en werden ziek. Een zeilteam uit Oostenrijk moest de training stilleggen toen een groot deel van de zeilers buikklachten en diarree kreeg. Volgens één van de zeilers, David Hussl, hadden ze genoeg voorzorgsmaatregelen genomen. De zeilers gingen bijvoorbeeld na afloop van elke training onder de douche. Toch werden ze verschillende keren ziek. "Dit is veruit het meest vieze water waar we ooit in hebben moeten zeilen", aldus de coach van het team Ivan Bulaja.

Rodrigo de Freitas in Rio de Janeiro. Beeld ap
Afval aan de kust van de baai van Guanabara. Beeld AP

'Open riool'
Het vervuilde water is een langslepend probleem in Rio. Toen de stad een bod deed op de Olympische Spelen beloofde de Braziliaanse regering beterschap. Maar van de vier miljoen die de overheid geïnvesteerd heeft in het schoonmaken van het water, is weinig terug te zien.

Op veel stranden liggen zoveel vuilnis en dode dieren dat er niemand meer mag zwemmen. Volgens de Amerikaanse bioloog John Griffith is het water in Rio praktisch gelijk aan een 'open riool'. "Het water uit wc's, douches en gootsteenputjes komt direct in de rivieren terecht. Zulke praktijken zouden in Amerika meteen gestopt worden."

De Brazilianen hebben wel geprobeerd iets aan de hygiëne te doen. Rodrigo de Freitas is inmiddels een aantal keer schoongemaakt, en de regering ging ervan uit dat het water daar inmiddels weer veilig was. Toch is Rodrigo de Freitas volgens de onderzoekers een van de meest vervuilde Olympische wateren: er zijn monsters gevonden waar 1.7 miljoen keer meer virussen in voorkomen dan in vervuild water op bijvoorbeeld Amerikaanse stranden.

Bezorgde sporters
De situatie baart de sporters al langer zorgen. Ruim een jaar geleden klaagde de Nederlandse windsurfer Dorian van Rijsselberge over de hygiëne in de Rodrigo de Freitasbaai, die gebruikt wordt als locatie voor de Olympische zeilwedstrijden. Tijdens een training moest hij dode huisdieren en allerlei afval zien te ontwijken. Hij kaartte het probleem destijds aan bij het IOC.

Dode vissen in de baai van Guanabara. Beeld AP

De Braziliaanse regering moest toen toegeven dat het niet meer zou lukken om het water volledig schoon te krijgen voor de zomer van 2016. Maar de regering houdt vol dat het water volkomen veilig is voor de sporters. Ze heeft in het verleden ook tests op de wateren uitgevoerd, maar heeft hierbij niet gekeken naar virussen.

IOC
Het vervuilde water in de Braziliaanse stad ligt sinds de toewijzing van de Spelen al gevoelig. Het IOC heeft vaker zijn zorgen geuit over de kwaliteit van het water, maar tot nu toe is er weinig verandering merkbaar in Rio. De organisatie besprak de situatie in Rio gisteren tijdens een bijeenkomst in Kuala Lumpur.

Voorzitter van het IOC Thomas Bach ziet vooruitgang in de situatie, maar erkent dat er nog erg veel moet gebeuren. Volgens hem zullen er voordat de Spelen beginnen nog meer maatregelen genomen worden 'om de veiligheid van de sporters te garanderen en ervoor te zorgen dat hun gezondheid niet in het geding komt'.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden