Zuurstof verraadt route van smaragd

De Spaanse veroveraars waren er als de kippen bij om de mooiste smaragden uit de Nieuwe Wereld zo spoedig mogelijk in de Oude Wereld te verhandelen.

Onder redactie van Joep Engels

De reis van de smaragden leek niet meer te traceren, maar Franse en Colombiaanse wetenschappers hebben de oorsprong van enkele van deze edelstenen kunnen achterhalen. Zij ontdekten in Brazilië en Colombia dat de afzettingslagen in mijnen worden gekenmerkt door een specifieke verhouding van verschillende zuurstofisotopen. En die verhouding zie je terug in de smaragd.

In het wetenschappelijke tijdschrift Science doen de onderzoekers vandaag verslag van het wel en wee van negen beroemde smaragden. Het komt neer op een historische les over menselijke hebberigheid, in dit geval vanaf de Romeinse bezetting van Frankrijk tot de 18de eeuw. Het gaat om een deel van een oorring bij het Franse Miribel gevonden, een smaragd uit de heilige kroon van Frankrijk, edelstenen uit de schat van leiders van het Indiase vorstendom Hyderabad uit de 18de eeuw en een smaragd uit een in 1622 voor de kust van Florida vergaan Spaans galjoen.

Om de stenen hun geheimen te ontfutselen werden ze gebombardeerd met een ionenstraal, waardoor zuurstofionen van de smaragd vrijkomen. Die verraden de samenstelling van de steen, voor een kleine prijs: putjes in het oppervlak, maar die zijn vrijwel niet te zien. Er kwamen verrassende resultaten uit. Men dacht dat Egypte en Oostenrijk de enige hofleveranciers van kwaliteitsmaragden uit de oude tijd waren, maar de steen uit de oorring komt uit Pakistan. En een van de stenen uit Hyderabad is in Afghanistan gekristalliseerd.

Maar opmerkelijker: de andere smaragden van Hyderabad kwamen van overzee, uit drie verschillende Colombiaanse mijnen. Dat de Spanjaarden dollartekens in hun ogen hadden bewijst ook de steen uit het wrak van de verzopen Nuestra Senõra de Atocha: Colombia.

De onderzoekers zouden de stenen uit talloze musea in India wel eens onder de loupe willen nemen. Misschien kunnen ze daar dan rekenen op verlate claims uit Pakistan en Afghanistan, én op een vette rekening uit Colombia. Smaragden daar vandaan zijn rijker van kleur en groter en helderder van kristal, zagen de Spanjaarden heel snel in.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden