Zure regen was wel degelijk probleem, maar goed aangepakt

Greenpeace protesteert op het Binnenhof tegen zure regen. (archief, 1984) (ANP)

Zure regen is wel degelijk een bedreiging voor Nederland geweest, en nog steeds zijn de effecten merkbaar. Maar doordat de overheid tijdig maatregelen trof zijn onomkeerbare effecten op grote schaal voorkomen.

Volgens het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) is het verzuringsbeleid daarmee een voorbeeld van effectief milieubeleid waarvan de economie geen nadeel ondervond, zo is de conclusie in de studie Zure regen – een analyse van dertig jaar verzuringsproblematiek in Nederland.

In het rapport staat opmerkelijk genoeg een verwijzing naar de milieu-sceptici, die het probleem van zure regen hebben willen bagatelliseren. 'Door afname van de berichtgeving is bij het grote publiek de indruk ontstaan dat zure regen geruisloos is verdwenen, of dat het om een hype ging en de overheid er nu liever het zwijgen toe doet. Niets van dit alles is waar', aldus de onderzoekers, die hun rapport vanmiddag aanbieden aan staatssecretaris Atsma van Milieu.

Voor de verzuring spelen drie stoffen een belangrijke rol: zwaveldioxide, stikstofoxiden en ammoniak. Zwaveldioxide is afkomstig van kolencentrales, raffinaderijen en de industrie. Stikstofoxiden komen vrij door auto’s en ammoniak uit mest. Ondanks de groei van de industriële productie, het aantal afgelegde autokilometers en de groei van de varkensstapel (en daarmee de mest) in de afgelopen dertig jaar, is de uitstoot van zwaveldioxide met 90 procent gedaald en die van stikstof en ammoniak gehalveerd.

De Europese aanpak zorgde daarbij voor een kosteneffectieve verdeling van de lasten en voorkwam verstoring van de concurrentieverhoudingen. Door de succesvolle, zeer forse vermindering van emissies aan de bron (per auto/varkens/energiecentrale) zijn de gevreesde effecten van zure regen achterwege gebleven.

De uitstoot van zwaveldioxide is internationaal aangepakt doordat de EU de kolencentrales verplichtte het rookgas te ontzwavelen. Ook de overschakeling van kolen op gas heeft bijgedragen aan de sterke daling van de uitstoot van zwaveldioxide. De invoering van de driewegkatalysator heeft een belangrijke bijdrage geleverd aan de afname van uitstoot van stikstofoxiden. Dankzij de Europese regelgeving voor uitlaatgasemissies zijn sinds het begin van de jaren negentig vrijwel alle nieuw verkochte auto’s in Nederland uitgerust met zo’n katalysator. De ammoniakuitstoot is gehalveerd sinds boeren verplicht zijn hun land emissiearm te bemesten. Hierbij wordt de mest niet in een brede waaier over het land uitgespreid maar in sleufjes in de grond gebracht of in smalle stroken op de bodem gelegd.

Bossen zijn niet doodgegaan, maar ondergroei wel aangetast.

Uit de studie blijkt dat de verzuring in Nederland nog doorgaat, hoewel aanmerkelijk minder snel dan in het verleden. De bomen staan er nog steeds maar met name de vegetatie onder de bomen onderging de afgelopen decennia grote veranderingen. Bosanemoon, daslook, orchideeën en andere kenmerkende bosplanten werden verdrongen door grassen, bramen en brandnetels. De overmaat aan stikstof en ammoniak speelt een belangrijke rol bij het verlies van deze soorten. Vergelijkbare veranderingen in de vegetatie zijn ook zichtbaar in heide, duinen en vennen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden