Zuiver Nederlands

Het Rijksmuseum, misschien wel het belangrijkste en in elk geval het bekendste kuntsinstituut van Nederland, vindt dat neger, eskimo, indiaan en hottentot niet langer van onze tijd zijn. Ze gaan de eurocentrische, kolonialistisch getinte kaartjes naast de schilderijen en de beschrijvingen in de catalogus en online aanpassen. Wat het gaat worden weten we nog niet: inheemse man uit Noord-Canada? Sub-Sahara bewoner? We zullen zien. Het valt aan te nemen dat de zuiveringsactie niet tot Museumstraat 1, Amsterdam beperkt blijft; als dat zo is, dreigt een aantal naoorlogse gedichten en andere teksten uit de Nederlandse literatuur met onmiddellijke ingang antiek te worden en van noten te moeten worden voorzien. Het gaat om werk van schrijvers als Remco Campert, J. Bernlef, Elma van Haren, Tom Lanoye, Abdelkader Benali. Om maar met de laatste te beginnen, wat moeten we beginnen met zijn nog niet zolang geleden verschenen maar nu al gedateerde roman 'Montaigne, een indiaan en de neus van Max Kader'? Gewoon maar 'Montaigne en de neus van Max Kader' van maken? Het gedicht 'Een neger uit Mozambique' van Remco Campert durfde ik al jaren niet meer te citeren maar nu moet wellicht ook de hele bundel 'Hoe wit kijkt een eskimo' uit 1970 van J. Bernlef op de schop. Er staat bijvoorbeeld het gedicht 'Een eskimogezin' in met de slotzin 'daarom is iedere eskimo in de korte zomer jarig'.

Zoiets discriminerends kan natuurlijk niet meer maar ja, zo dachten mensen er vroeger over hè. We zullen het bewaren om het historisch besef van mensen te scherpen. Trouwens ook de titel 'Albert Helman als indiaan in de diaspora' van de onverdachte hoogleraar West-Indische letteren Michiel van Kempen behoeft correctie. Het oeuvre van dichteres Elma van Haren wordt naar het zich laat aanzien nog zwaarder getroffen. Hier uit haar eerste bundel: 'De oude indiaan danst in zijn Schots geruite jas.' Weg ermee! En nog niet zo lang geleden kwam ze zelfs met de bundel 'Eskimoteren', wat dat ook moge betekenen; laat dichters vooral niet denken dat ze maar kunnen schrijven wat ze willen. Misschien is het ook verstandig in verband met de sinterklaaslyriek dergelijke termen uit de rijmwoordenboeken te schrappen, dus niet langer 'Wat rijmt er op indiaan' (gentiaan, Italiaan, baviaan). Ook in Vlaanderen moet de bezem erdoor; misschien goed bedoeld maar de regel 'Ik ben als een nutteloze vod, een rolstoel met pedalen, een doodgereden hottentot in de straten van Manhattan' van Tom Lanoye kan echt niet meer.

Ik pleit voor een zuiveringscommissie onder mijn leiding die de Nederlandstalige literatuur op ongewenste smetten gaat onderzoeken, beschouw deze column als mijn open sollicitatie. Het is onvermijdelijk dat in de Nederlandse letteren na de negers ook de eskimo's en indianen het veld ruimen. Gelukkig had het journaal drie nieuwe woorden voor ons in petto: 'energieneutraal', 'klimaatneutraal' en 'decarbonisatie'. Ik kan niet wachten tot ik deze heerlijke woorden in Nederlandse gedichten zie verschijnen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden