Zuidpoolijs smelt van onderaf

Antarctica kalft niet af door opwarming atmosfeer, maar door warmere oceaan

De ijsplaten in de zeeën rond Antarctica worden gestaag dunner en houden daarom de gletsjers die vanaf het continent in zee schuiven, minder goed tegen. Daardoor kalft het Zuidpoolijs in versneld tempo af. Oorzaak: niet een warmere atmosfeer waardoor er meer sneeuw smelt, maar een verandering in oceaanstromen waardoor warmer oceaanwater de onderkant van de ijsplaten bereikt en wegvreet.

Vooral West-Antarctica verliest hierdoor in versneld tempo ijs, concluderen Nederlandse, Amerikaanse en Britse poolonderzoekers vandaag in Nature. "Maar als de mens de oceanen blijft opwarmen, gaat ook het oostelijk deel van het continent hieraan meedoen", zegt professor Michiel van den Broeke van de Universiteit Utrecht, die samen met promovendus Stefan Ligtenberg meeschreef aan het artikel.

Aan het begin van deze eeuw werd nog gedacht dat de opwarming van de aarde aan het Zuidpoolgebied voorbijging. Totdat satellietbeelden toonden dat sommige gletsjers op drift waren geraakt. In tien jaar tijd nam hun snelheid met een derde toe en tegenwoordig verdwijnt jaarlijks ongeveer honderd miljard ton ijs in zee. Zonder de tegenwerking van de honderden meters dikke ijsplaten die het drijvende deel van de Antarctische ijskap vormen, kunnen sommige gletsjers op het vasteland tot acht keer zo snel in zee stromen.

Aan de hand van miljoenen satellietmetingen hebben de onderzoekers kunnen zien dat de platen tot wel zeven meter per jaar dunner worden. Ligtenberg: "En uit onze berekeningen blijkt dat het warme water de drijvende kracht hierachter is. De ijskap van Antarctica is kwetsbaarder voor klimaatveranderingen dan we tot nu toe dachten."

Het warme oceaanwater ligt normaal honderden meters diep en komt niet in contact met de ijsplaten. Maar door een verandering in de windpatronen komt dit water nu naar boven en verdunt het de ijsplaten van onderaf. Een effect dat zichzelf versterkt, legt Van den Broeke uit. "Smeltwater is zoet, dat stijgt op. Door deze beweging komt er meer warm water in contact met het ijs, dat daardoor nog sneller smelt."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden