Zuid-Thais conflict blijft levens eisen

Thailand | Reportage | Matjeng wilde niets weten van het conflict dat hem het leven zou gaan kosten. Hij en zijn dochter werden slachtoffer van islamitische separatisten.

Voor de Thaise koerier Matjeng Wokbah was er niets belangrijker dan zijn kinderen. Elke ochtend bracht hij hen met liefde naar school. Op dinsdag 6 september deed hij dat net wat later dan gebruikelijk; de andere leerlingen stonden al op het plein om het volkslied te zingen. En die vertraging werd hem fataal. Een aan een motorfiets vastgemaakte, twintig kilo zware bom ontplofte vlakbij. De gescheiden 37-jarige Matjeng en zijn 4-jarige dochtertje Mintra overleden ter plekke. Zijn 6-jarige zoontje Hasan bleef alleen achter.

In een huis in de Thaise grensplaats Tak Bai treurt Jamilah Wokbah. Ze laat een foto zien van haar broer. De streng kijkende Matjeng poseert er naast een glimlachende actrice. Hij was een stille en diepgelovige man die vijf keer per dag tot Allah bad, zegt Jamilah. Maar vooral was hij een familieman die niets met het Zuid-Thaise conflict te maken wilde hebben. "Het enige wat hij wilde, was zo goed mogelijk voor zijn familie zorgen."

Koerier Matjeng en zijn dochtertje Mintra zijn slachtoffers van een conflict dat in de drie zuidelijkste provincies van Thailand al decennia broeide en in 2004 ontaardde in geweld. Islamitische separatisten strijden er voor de onafhankelijkheid van de etnische Maleisiërs, die in de zuidelijke provincies in de meerderheid zijn, maar verder in het overwegend boeddhistische Thailand een minderheid vormen. Afgelopen maand probeerde de Thaise regering vredesbesprekingen met de separatisten nieuw leven in te blazen.

Winkelmedewerker Muhammad Tromiri wijst in Tak Bai naar de plek waar Matjeng en de 4-jarige Mintra omkwamen. Een pand is er volledig uitgebrand, ramen zijn kapot en op de muur rondom de school zitten zwarte roetvlekken. Muhammad, die in een bouwwinkel vlakbij de school werkt, had zoiets nog nooit meegemaakt. "De explosie was zo hard dat alle ramen braken, maar direct daarna was het heel erg stil", zegt hij. "Ik was bang en durfde pas na tien minuten te kijken."

Volgens Deep South Watch, een organisatie die het conflict volgt, eiste het conflict sinds 2004 al ruim 6.500 levens. Het geweld vindt vooral plaats in de drie zuidelijkste provincies, maar in augustus waren er ook elders in Thailand aanslagen. Onder meer in de populaire badplaats Hua Hin ontploften bommen. Vier mensen kwamen om.

Zoals gebruikelijk in Zuid-Thailand, werden ook deze aanslagen aanvankelijk niet opgeëist. Maar in een interview met tv-zender Al Jazeera zei Burahan, de leider van de grootste separatistengroep Barisan Revolusi Nasional ('Nationaal Revolutionair Front'), niet te kunnen ontkennen dat zijn groep erachter zat. Volgens de onafhankelijkheidsstrijder wil zijn groep chaos veroorzaken en zullen nog meer aanslagen volgen.

Zittend op de veranda van zijn huis zegt de lokale imam Matiyusoh Mat wel te begrijpen dat de separatisten vasthouden aan geweld. De moslimgeestelijke - een grijzende, vriendelijk lachende man - woont op loopafstand van de plek waar brommerkoerier Matjeng en zijn dochtertje werden gedood. Het stemt hem verdrietig dat er regelmatig onschuldige burgers omkomen, zegt de imam, maar zolang de aanslagen tegen de politie of het leger zijn gericht is het geweld volgens hem verantwoord.

"In de afgelopen jaren zijn hier veel mensen door het leger gearresteerd en gemarteld, anderen zijn spoorloos verdwenen", zegt Matiyusoh. "Sommigen zijn ontsnapt en hebben zich daarom aangesloten bij de separatisten. Na zulke misdaden, denk ik dat zij wel geweld tegen het leger mogen gebruiken. Al moeten we goed kijken naar de schaal waarop dat gebeurt."

De imam verwacht dat er ooit vrede zal komen, maar de nieuwe vredesbesprekingen zullen daar volgens hem niet toe leiden. Want sommige separatisten eisen een internationale onderhandelaar en daar wil de Thaise regering niets van weten.

De Thaise regering heeft de afgelopen twaalf jaar geprobeerd de rust af te dwingen met militaire middelen. Maar zonder succes. Volgens Matthew Wheeler, Thailand-expert bij pressiegroep International Crisis Group, is er eigenlijk maar één oplossing: decentralisatie van de politieke macht in Thailand. "Sommige separatisten vechten al sinds 1960", zegt Wheeler, "dan is het duidelijk dat je de dialoog moet aangaan en compromissen moet sluiten. Maar nu weigert het Nationaal Revolutionair Front mee te praten. Zonder die beweging is vrede onmogelijk."

In het huis van Jamilah Wokbah is het stil. Na het overlijden van haar broer Matjeng en zijn dochtertje Mintra komt de vrede hier hoe dan ook te laat. Zittend op de vloer vertelt Jamilah dat haar broer een jaar geleden nog in Bangkok werkte. Hij was er veilig, maar had er weinig vrienden en wilde graag dichterbij zijn familie zijn. Hij keerde terug naar Tak Bai om als koerier aan de slag te gaan.

Met de strijd voor onafhankelijkheid had Matjeng weinig op, zegt Jamilah: "Hij heeft zich nooit met politiek beziggehouden. Hij werkte hard en verdiende geld voor de familie. Dat was belangrijk voor hem."

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden