Zuid-Koreanen rouwen over nationale schande

Van onze verslaggevers AMSTERDAM - Er moge weer hoop zijn voor de Zuid-Koreaanse economie. De Zuid-Koreanen komen woorden tekort om hun nationale schaamte te beschrijven nu het land voor het record-bedrag van 57 miljard dollar in het krijt staat bij het Internationale Monetaire Fonds. Eén krant voerde zijn lezers terug naar 29 augustus 1905, toen Korea tijdens de 'Dag van de Nationale Schande' werd ingelijfd door Japan.

Volgens de krant Korea Times heeft het IMF-akkoord vele wijdverspreide geruchten en misvattingen op gang gebracht. Zo zou president Kim Young-sam het land via het IMF hebben uitverkocht aan het buitenland, met name aan de Amerikanen en de Japanners (die bijdragen aan de IMF-leningen).

Eén stiekeme voorwaarde voor de leningen zou bij voorbeeld zijn dat Zuid-Korea een van zijn eilanden aan Japan overdraagt. Ook zou heimelijk zijn afgesproken dat Seoul drastisch zal bezuinigen op zijn defensie-uitgaven - dat is niet onwaar, maar op alle onderdelen van de begroting zal moeten worden bezuinigd.

Eén maatregel die het land moet nemen om in aanmerking te komen voor de IMF-leningen, is het toestaan van grotere buitenlandse belangen in nationale bedrijven, zoals de machtige chaebol, de conglomeraten van handels- en industriebedrijven die de export van het land domineren, maar vrijwel geheel door rijke Zuid-Koreaanse families worden gecontroleerd. Tot nu toe mochten buitenlanders maximaal 26 procent van het aandelenpakket in handen krijgen. Dat wordt nu onmiddellijk 50 procent, en volgend jaar 55 procent. Veel economen zien wel wat in het breken van de macht van de chaebols. Maar de burgers identificeren zich juist met deze conglomeraten.

Veel van de frustratie en woede richt zich op president Kim, die zich toch al nooit mocht verheugen in grote populariteit onder zijn volk. De huidige ellende wordt door velen in verband gebacht met Kims politiek van segyehwa, oftewel 'globalisatie'. De nationale uitverkoop zou het directe gevolg zijn van Kims streven naar grotere economische openheid jegens de buitenwereld en het aantrekken van investeerders.

Eén schrale troost voor de impopulaire president: zijn laatste termijn zit er bijna op. Over twee weken vinden presidentsverkiezingen plaats. Bovendien: Kim komt er nog goed van af vergeleken bij de IMF-topman Michel Camdessus. Hem worden algemeen buitensporige machtswellust en arrogantie toegedicht. Vooral tv-beelden waarop de IMF-chef, breed onderuitgezakt op een sofa, converseert met president Kim, hebben veel kwaad bloed gezet. Zo ontstond de indruk dat Camdessus, superieur achteroverleunend, zo Kim zijn keiharde voorwaarden dicteerde.

Die indruk berust op een fout, zo haastte regeringswoordvoerder Shim Woo-jae zich uit te leggen. De heer Camdessus had zich hoffelijk gedragen tijdens de gesprekken met de president. Camdessus' “merkwaardige positie” op de sofa drukte geen gebrek aan respect uit, maar was vermoedelijk te wijten “aan zijn gewicht, waardoor hij niet goed in de sofa paste”, zo vergoelijkte Shim.

Ontslagen

De meeste Zuid-Koreanen kunnen het vooruitzicht van 'de broekriem aanhalen' wel verteren. Maar arbeiders vrezen dat de IMF-voorwaarden niet alleen bezuinigen betekenen, maar ook: ontslagen. Werkgeversorganisaties verwachten een verdubbeling van de werkloosheid, die nu staat op 2,5 procent. De werkgevers noemen ontslagen onvermijdelijk, nu het IMF heeft aangedrongen op maatregelen tegen de opgeklopte economische groei door middel van onverantwoorde leningen en investeringen. Een groeipercentage van 'slechts' drie procent is al mooi, denkt het IMF - wat hard aankomt bij de regering, die uitging van een voor Koreaanse begrippen toch al magere groei van zes procent.

Eén militante vakbond heeft alvast gedreigd met stakingen bij bedrijven die ontslagen zouden overwegen. Dit voorjaar was het land toneel van grote arbeidsonrust, toen de regering, zonder enige ruggenspraak met oppositie of vakbonden, een wet afkondigde die een streep haalde door de zeer beschermde positie van arbeiders. Na massale stakingen schortte president Kim de wet op tot 1999. Maar werkgevers dringen er bij de regering op aan om deze termijn, in het licht van de jongste perikelen, maar weer naar voren te halen.

De federatie van vakbonden KCTU, met een achterban van 500 000 (!) leden, heeft de regering gewaarschuwd om niet wéér zonder overleg drastische maatregelen te nemen. Maar binnen de federatie is enige huiver om leden op te roepen tot stakingen. “Wat is de zin daarvan als het bedrijf ineenstort?”, aldus een vakbondsman.

Wel roepen sommige vakbonden, waaronder enkele die doorgaan voor 'regeringsgezind', hun leden op om over twee weken op een kandidaat van de opositie te stemmen. Tijdens een recent televisiedebat beloofde oppositie-kandidaat Kim Dae-jung “binnen anderhalf jaar na mijn verkiezing alle IMF-leningen terug te betalen” - maar dan wel op nieuwe, minder stringente voorwaarden, dankzij door hem te voeren 'heronderhandelingen' met het IMF.

Commentatoren doen dat 'heronderhandelen' af als een loze verkiezingsbelofte: het IMF heeft alledrie de presidentskandidaten een verklaring laten ondertekenen waarin zij naleving van de voorwaarden beloven. Een dergelijk 'wurgcontract' is vrucht van een dure les die het IMF in de jaren '70 leerde in Mexico, waar een president zich niet gebonden achtte aan de verplichtingen die zijn voorganger was aangegaan voor een lening van 50 miljard dollar, het record dat Zuid-Korea deze week brak.

De koersen op de beurs van Seoul schoten gisteren met liefst zeven procent omhoog. Ook de ingezakte nationale munteenheid, de won, steeg (naar 1145 per dollar tegen een slot van 1196 per dollar op woensdag).

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden