Zuid-Afrikanen nemen Jacob Zuma weer serieus

De in 2004 wegens corruptie ontslagen vice-president van Zuid-Afrika Jacob Zuma toert het land rond en geeft interviews. Hij is een serieuze kandidaat voor het presidentschap in 2009.

De rechtszaak wegens corruptie tegen oud-vicepresident Jacob Zuma kan nog steeds heropend worden, maar Zuma is daar niet bang voor.

Hij kondigde tijdens een persontmoeting zelfs aan dat hij het onderzoek naar de alom bekritiseerde wapenaankopen (voor 5 miljard euro) door Zuid-Afrika zou kunnen laten heropenen. De corruptiebeschuldiging tegen hem hield verband met diezelfde wapenaankopen.

„Ik werd valselijk beschuldigd van het aannemen van een omkoopsom van 500.000 rand (52.000 euro), maar anderen ontvingen tientallen miljoenen”, aldus Zuma. Onder die ’anderen’ bevinden zich volgens het Britse Ernstige Fraude Bureau, dat de Engelse leveranties aan Zuid-Afrika onderzocht, ook naasten van president Thabo Mbeki.

Zuma heeft steeds volgehouden dat de corruptiezaak deel uitmaakte van een campagne van president Mbeki om te voorkomen dat Zuma hem in 2009 opvolgt als president. Mbeki heeft dan de maximale twee termen als president volgemaakt.

De volksjongen Zuma is Mbeki’s tegenpool. Hij geeft ronduit toe dat hij weinig opleiding heeft gehad en zelf ook fouten begaat („Ik ben inderdaad vreemd gegaan, en dat deugt natuurlijk niet, maar anderen doen het stiekem”). Bovendien verbindt hij zich in klare taal met de armoede en ellende van de ’gewone Afrikaan’.Zelfs het door een tweede rechtszaak aan het licht gebrachte feit dat Zuma seks had zonder condoom (met een vrouw die hem later van verkrachting beschuldigde, zie kader), kon hem niet veel deren.

Dat soort strubbelingen en conflicten, hoe akelig ook, zijn immers dagelijkse gebeurtenissen in Zuid-Afrika. De bevolking weet dat vele andere mannelijke ANC-leiders ook niet verheven zijn boven zulk macho gedrag. Zuma’s aanhangers vergaven hem snel, vooral toen hij op een serieuze manier publiekelijk zijn excuses aanbood.

Het feit dat Zuma tijdens zijn korte vicepresidentsschap populairder dreigde te worden dan Mbeki, moet de laatste nogal dwars hebben gezeten. ’Thabo’ lijkt er veel aan gelegen om straks vanaf een afstand het roer in handen te houden. Zijn voorkeur voor een vrouw als opvolgster wordt geïnterpreteerd als een strategie om dat te bereiken: de twee mogelijke kandidaten, minister van buitenlandse zaken Nkosazana Dlamini-Zuma (ironisch genoeg de ex-vrouw van Jacob) en Zuma’s opvolgster, Phumzile Mlambo-Ngcuka, staan bekend als trouwe Thabo-aanhangers. In het ANC voert Mbeki’s factie campagne om hem herkozen te krijgen als partijvoorzitter.

In de opvolgingsstrijd worden rivalen of critici van Mbeki geregeld in de pers ’ontmaskerd’ als corrupt. Dat overkwam ook ANC-zakenman Tokyo Sexwale: op de dag dat hij zich kandidaat stelde, bereidden journalisten zich al voor op de enveloppen zonder afzender, met belastende informatie erin, die op krantenredacties zouden belanden.

Binnen een paar dagen ’onthulden’ de voorpagina’s inderdaad dat multimiljonair Sexwale diverse vips flinke geldbedragen gegeven had. Een Zuma-woordvoerster wees erop dat dit was wat Zuma ook was overkomen: een corruptiebeschuldiging was gebruikt om hem als opvolger van Mbeki te diskwalificeren.

Zuma boezemt nog wel altijd schrik in met zijn openbare optredens, waarbij hij danst en het oude ANC-strijdlied ’Breng me mijn machinegeweer’ zingt. Hij is geen socialistische of zelfs sociaal-democratische politicus, maar een ouderwetse populist die simpelweg als tegenpool van Mbeki het boegbeeld van de vakbonden en de communistische partij werd.

„Wat gaat U doen met dat machinegeweer, als U dat eenmaal hebt?”, luidde een vraag tijdens het persgesprek. „Ach het is maar een liedje”, zei Zuma. „Ik hoef echt geen machinegeweer. Geef mij maar een wasmachine.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden