Zuid-Afrikaanse pers onder druk gezet met mediatribunaal

durban - – Het wordt steeds waarschijnlijker dat Zuid-Afrika een speciaal mediatribunaal krijgt dat moet voorkomen dat journalisten geheime informatie publiceren of personen vals beschuldigen. Een meerderheid van ANC-gedelegeerden ging daarmee akkoord op een partijcongres in Durban.

Volgens regeringspartij ANC is het tribunaal nodig om de media op hun verantwoordelijkheid te kunnen aanspreken. De partij vindt dat er te veel ongefundeerde beschuldigingen – vooral over politici – in de media verschijnen. „Zo’n tribunaal moet de betrouwbaarheid van de media vergroten”, zei Gwede Mantashe, secretaris-generaal van het ANC.

De partij is al de hele week bijeen in Durban. Daar zet het ANC de koers voor de komende jaren uit. Onder de ruim vierduizend gedelegeerden is veel steun voor het mediatribunaal. De ANC-afdeling van Limpopo wilde zelfs nog een stap verder gaan: een jaarlijkse registratie van alle journalisten door een speciale mediacommissie, net als in Zimbabwe. Maar dat plan kreeg geen bijval.

Journalisten hebben grote kritiek op de plannen van de ANC-regering. „Het is erg verontrustend”, zegt politiek commentator Stephen Grootes, „Het kan toch niet zo zijn dat de woorden ’arrestatie’ en ’journalist’ in één zin worden genoemd als blijkt dat de journalist iets heeft opgeschreven dat nogal gevoelig ligt?” Volgens Grootes staat de persvrijheid onder druk.

Ook de grootste oppositiepartij DA is fel tegen het tribunaal. Het ANC zegt dit te doen voor het ’nationaal belang’, maar de DA ziet het vooral als een manier om corruptie te verbergen. Een rechtstreekse terugval naar de apartheid, zei DA-leider Helen Zille onlangs. Of erger. „Het ANC wil politici laten bepalen wat een journalist wel en niet mag opschrijven. Tijdens de apartheid ging daar tenminste nog een rechter over.”

Wel vindt Grootes dat de kwaliteit van de Zuid-Afrikaanse journalistiek omhoog moet. Vaak ontbreekt het media aan tijd en geld om feiten goed te checken. „De Zuid-Afrikaanse media hebben niet dezelfde middelen als Europese kwaliteitskranten. We hebben veel kleinere redacties, waardoor er sneller fouten worden gemaakt. Maar het is niet aan het ANC om de media met strenge straffen daarop aan te spreken. Dat moet uit de media zelf komen.”

Welke bevoegdheden het tribunaal krijgt om journalisten te straffen is nog niet duidelijk. In een eerder door het ANC voorgestelde mediawet zouden journalisten die geheime documenten publiceren tot 25 jaar cel moeten krijgen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden