Zuid-Afrika zit in de maag met mevrouw Mugabe

Het Zuid-Afrikaanse model Gabriella Engels, die de Zimbabwaanse presidentsvrouw Grace Mugabe ervan beschuldigt haar te hebben mishandeld. Beeld REUTERS

De vrouw van de Zimbabwaanse dictator Robert Mugabe is in buurland Zuid-Afrika in juridische problemen geraakt nadat zij een jonge vrouw in haar gezicht zou hebben geslagen met een verlengsnoer. De Zuid-Afrikaanse regering zat een week ernstig met de zaak in de maag en heeft Grace Mugabe nu diplomatieke immuniteit verleend.

Mensenrechtenorganisaties in Zuid-Afrika zijn woedend over deze stap. Zij noemen het ‘een schande’ dat de Zuid-Afrikaanse regering het zelfs maar overwoog om de 52-jarige Grace Mugabe diplomatieke onschendbaarheid te geven, zodat zij niet in Zuid-Afrika voor de rechter hoeft te komen voor de mishandeling.

“De regering heeft twee verantwoordelijkheden, als eerste om zijn eigen burgers te beschermen en als tweede om de wet te handhaven”, zei directeur Kallie Kriel van Afriforum, een mensenrechtenorganisatie. “Door het verlenen van diplomatieke onschendbaarheid wordt de wet overtreden.”

De kwestie rond Grace Mugabe, de tweede vrouw van president Robert Mugabe (93), begon afgelopen maandag. Toen kwam het 20-jarige model Gabriella Engels naar buiten met de beschuldiging dat zij was gemolesteerd door de Zimbabwaanse first lady.

'Door het lint'

Die had haar in een luxe hotel in Johannesburg met het elektriciteitssnoer geslagen toen zij Engels zondagavond in een zijkamer van een suite aantrof. Het model zou een afspraak hebben gehad met de twee volwassen zoons van Mugabe, Robert Jr. (25) en Chatunga (21), die in Zuid-Afrika wonen.

Als bewijs voor de mishandeling bracht Gabriella Engels foto’s naar buiten waarop een flinke halfronde vleeswond op haar voorhoofd te zien is, waar Grace Mugabe haar met het snoer of de stekker zou hebben geraakt. “Ze ging volledig door het lint en bleef maar slaan'', zei Engels. “Ik had geen idee wat er allemaal gebeurde. Ik was verbijsterd.''

Gabriella Engels toont de wond op haar voorhoofd, die haar zou zijn toegebracht door mevrouw Mugabe. Ze zei ook achterop haar hoofd nog verwondingen te hebben. Beeld AP

Het model deed aangifte en de Zuid-Afrikaanse politieminister zegde toe dat Grace Mugabe zich vrijwillig in de rechtbank zou melden, maar dat deed ze niet. Ze heeft sindsdien helemaal niets meer van zich laten horen, en ook de Zimbabwaanse regering houdt zich doof voor verzoeken om commentaar.

De regering-Mugabe vroeg de Zuid-Afrikaanse regering wel om Grace diplomatieke immuniteit te verlenen. Een anonieme Zuid-Afrikaanse regeringswoordvoerder kondigde eerder op de dag al aan dat Pretoria inderdaad overwoog dat te doen, om de goede banden tussen beide buurlanden niet te schaden. Grace Mugabe zal ‘in geen geval’ worden opgepakt, aldus de zegsman. “Wat er waarschijnlijk zal gebeuren is dat ze het land uit mag, en dat we dan aankondigen dat we haar diplomatieke immuniteit verlenen. Daarna zullen we wel zien wie dat bij de rechter aan wil vechten.”

Code rood

De kans is groot dat dat ook gebeurt, want mensenrechtenadvocaten willen voorkomen dat een verdachte van mishandeling ontsnapt. De Zuid-Afrikaanse politie gaf ‘code rood’ af voor de grensovergangen, om te voorkomen dat de presidentsvrouw vlucht.

Het zou niet de eerste keer zijn dat een van misdaden verdachte grote vis weet te vluchten uit Zuid-Afrika. In juni 2015 wist de Soedanese president Omar al-Bashir, tegen wie een internationaal arrestatiebevel loopt wegens genocide, ook al weg te komen. Een Zuid-Afrikaanse rechter had Bashir bevolen dat hij het land niet mocht verlaten, maar de Zuid-Afrikaanse regering hield hem niet tegen toen de dictator toch in zijn vliegtuig stapte en vluchtte.

President Robert Mugabe (93) en zijn vrouw Grace (52), afgelopen zomer. Beeld REUTERS

Intussen is de stokoude Robert Mugabe afgelopen woensdagavond al hoogstpersoonlijk naar Zuid-Afrika gevlogen, formeel voor een topconferentie van Afrikaanse landen die dit weekeinde wordt gehouden, maar het lijdt geen twijfel dat hij ook zijn vrouw - en vermoedelijke opvolger - te hulp schiet.

De Zimbabwaanse regering oefende sterke druk uit op Zuid-Afrika om Grace Mugabe immuniteit te geven, zodat zij gewoon de top kan bijwonen aan de zijde van haar bejaarde echtgenoot. Pretoria heeft dagenlang geaarzeld, mogelijk geschrokken van de felle negatieve reacties, maar is nu toch door de bocht.

Mensenrechtenorganisaties zullen vermoedelijk naar de rechter stappen om het regeringsbesluit aan te vechten. Maar tegen de tijd dat die uitspraak doet is de kans groot dat de Zimbabwaanse first lady alweer hoog en droog in eigen land zit.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden