Zuid-Afrika schrikt hevig van economische recessie

Een werkloze man in Johannesburg trekt een karretje vol recyclebaar afval bedoeld voor verkoop. Beeld AP

Zuid-Afrika lijkt voor zijn beoogde economisch herstel eerst door nog diepere dalen te moeten gaan.

Zuid-Afrika bevindt zich sinds deze week in een economische recessie. Voor het tweede kwartaal op rij kromp de economie: begin dit jaar al met 2,6 procent en tussen april en juni met nog eens 0,7 procent. Dat laatste kwam dinsdag als een schok. De Zuid-Afrikaanse munt verloor deze week direct 6,5 procent van zijn waarde ten opzichte van de dollar, na eerder al 10 procent in augustus.

Sinds het einde van de wereldwijde crisis is de groei in Zuid-Afrika opvallend laag gebleven. In een derde van alle kwartalen sinds begin 2014 kromp de tweede economie van Afrika (na Nigeria) zelfs. De recessie brengt president Cyril Ramaphosa in een lastig parket. In aanloop naar de verkiezingen volgend jaar wil hij de slecht presterende economie uit het slop trekken.

De pijnlijke maatregelen die nodig zijn om het tij te keren, lijken eerst een periode van probleemverdieping te veroorzaken. Bovendien werken de internationale economische ontwikkelingen niet echt mee. De dreiging van een mondiale handelsoorlog zorgt ook in andere opkomende economieën als Turkije en Argentinië voor moeilijkheden.

Het sterkste van alle sectoren kromp de Zuid-Afrikaanse landbouw, met 29,2 procent. Een gevolg van late en slechte oogsten. Maar toch lijkt de economische recessie ook deels te wijten aan de onrust die is ontstaan nadat Ramaphosa eind juli aankondigde de grondwet te willen aanpassen, zodat onteigening van grond in sommige gevallen mogelijk wordt zonder daar nog financiële compensatie voor te betalen. Dat moet helpen de ongelijke verdeling van land in Zuid-Afrika, een litteken van de apartheidstijd, sneller recht te zetten. Maar veel boeren en internationale investeerders zien het als een gevaarlijke poging te morrelen aan het eigendomsrecht.

Broodnodige kapitaalimpuls ontbeert

Minister van financiën Nhlanhla Nene ontkende dinsdag dat de recessie met die mogelijke grondwetswijziging samenhangt. Hij noemde de recente btw-verhoging, om de overheidsschulden terug te dringen, en de stijgende benzineprijzen door de zwakke munt als hoofdoorzaken. Die twee zaken schaden niet alleen de koopkracht, maar stuwen ook de inflatie te ver op. Dat maakt het voor de centrale bank lastig de rente te verlagen. Lenen blijft dus duur, waardoor het land de broodnodige kapitaalimpuls ontbeert om zichzelf uit het moeras te trekken.

Ook de overheid kan niet investeren. Internationale kredietbureaus eisen dat Ramaphosa eerst de financiën op orde brengt. Door jaren van corruptie en wanbestuur onder ex-president Jacob Zuma zijn de overheidsschulden hoog opgelopen. Bezuinigt Ramaphosa niet, dan dreigt een verdere afwaardering van de kredietstatus. En dat zou de Zuid-Afrikaanse economie nóg verder schaden.

Lees ook:

Terroristen hielden Zuid-Afrika lang uit de wind - maar nu niet meer

Lang lieten terroristische cellen Zuid-Afrika met rust, maar twee aanslagen en een dodelijke ontvoering schudden het land wakker.

Zuid-Afrika is in de ban van de GuptaLeaks

Uit gelekte mails blijkt hoe lang de tentakels van de familie Gupta zijn, zegt journalist Pieter-Louis Myburgh.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden