Zuid-Afrika neemt kalm afscheid van blanke heerschappij

Van onze buitenlandredactie AMSTERDAM - Aan de blanke heerschappij is gisteren in Zuid-Afrika stilletjes een einde gekomen met de installatie van de Overgangsraad. Daarin hebben zwarten een meerderheid.

De sobere installatie vond plaats in Kaapstad, aan de voet van de Tafelberg, waar op 6 april 1652 Jan van Riebeeck voet aan land zette om een blanke kolonie te vestigen. Kaapstad is nog steeds de zetel van het door blanken beheerste minderheidsparlement dat de komende dagen een nieuwe, tijdelijke, grondwet moet vaststellen, waarna het zichzelf kan opheffen.

De Overgangsraad is geen regering. De blanken heersen nog vierenhalve maand tot de verkiezingen op 27 april. Maar de Overgangsraad kan hun besluiten ongedaan maken. Hij dient als waarborg om te voorkomen dat de nog regerende Nationale Partij van president F. W. de Klerk de verkiezingen manipuleert. Op tal van terreinen heeft de raad het laatste woord: defensie, openbare orde, financien, buitenlandse zaken.

Alle 21 groeperingen die hebben deelgenomen aan de onderhandelingen over een nieuw Zuid-Afrika zitten in de raad. Twee belangrijke partijen blijven erbuiten: de Inkathabeweging van Zulu-leider Gatsha Buthelezi en een bundeling van blanke seperatisten. Zij verwerpen het voorstel voor de interim-grondwet. Een groepje bewapende blanke extremisten bezette gisteren enige tijd het historische Fort Schanskop nabij Pretoria. Het fort ligt bij het Voortrekkermonument, een van de heiligdommen van de blanke Afrikaners. Extreem-rechts noemt de Overgangsraad een illegale machtsgreep en een 'oorlogsverklaring'. Het leger heeft zwarte gewapende soldaten het fort, nu een museum, laten omsingelen. Het lijkt symbolisch.

De Overgangsraad heeft zijn intrek genomen in het gebouw van de vroegere presidentiele raad, een instrument van de blanke machthebbers om besluiten er door te drukken. Een van de leden was destijds de ultra-rechtse blanke Clive Derby-Lewis, die nu in de dodencel zit wegens moord op ANC-leider Chris Hani in april. “Door onze aanwezigheid zal deze kamer gezuiverd worden van de slechte geur die hier vroeger heerste”, zei ANC-onderhandelaar Cyril Ramaphosa, die plaats nam in een van de blauw fluwelen zetels.

De Overgangsraad opende gistermorgen met gebed, waarna korte verzoenende verklaringen volgden. Daarna wijdde de raad zich aan procedurele zaken, zoals de samenstelling van werkgroepen. Een van de eerste echte besluiten was de instemming met het regeringsvoorstel het Internationaal Monetaire Fonds een lening van 850 miljoen dollar te vragen voor bestrijding van de gevolgen van de droogte.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden